Bassie en Adriaan (Bas en Aad van Toor) was een Nederlands artiestenduo dat vooral bekend werd door de gelijknamige televisiereeks die liep van 1978 tot 1996 bij de Nederlandse en Vlaamse publieke omroep en daarna nog veelvuldig werd herhaald. Bassie was een clown en Adriaan een acrobaat. In 2003 hadden zij hun laatste gezamenlijke (theater)tournee.
Geschiedenis Actieve periode De gebroeders Van Toor waren van 1955 tot en met 1980 bekend onder de naam The Crocksons, een Nederlands acrobatenduo. In 1964 traden ze twee maanden lang op als clowns samen met Pipo de Clown in een circusshow van Rudi Carrell. Het clownsnummer was door het duo zelf geschreven.
Vanaf begin jaren 70Het miljoenenbedrijf van twee lokverkopers, Nieuwsblad van het Noorden, 23 oktober 1993 traden ze op in de Spaanse toeristenstad Benidorm met een kindershow.Wie is Bas(sie) van Toor, clownbassie.nl Adriaan speelde hierin nog niet de rol van acrobaat maar hij was aangever in een kostuum onder de naam Meneer Adriaan.Bassie & Adriaan, facebook.com
Eind 1975 keerde het duo definitief terug naar Nederland. Ze pakten elke mogelijkheid aan om Bassie en Adriaan bekendheid te geven en verschenen in de kindertelevisieprogramma's Sinterklaas is jarig en Stuif es in. Met de kindershow traden ze namelijk wegens naamsbekendheid op onder de naam van hun acrobatenact.Sjef in ring met catchers, Het Vrije Volk, 2 juni 1977 Jeugd schreeuwt week schor om Crocksons, Het Vrije Volk, 3 augustus 1977Jeugdland houdt schermdag, Het Vrije Volk, 3 augustus 1977 In 1976 verscheen de eerste single Alles is voor Bassie wel onder de naam Bassie en Adriaan.Bassie en Adriaan, adriaan-homepage.nl
In deze periode kwamen zij in contact met producer Joop van den Ende, die net een eigen televisiebedrijf had opgezet. Zij stelden hem voor een televisieserie uit te werken rondom de avonturen van Bassie en Adriaan. Door het idee om de serie eerst in een circus af te laten spelen werd van het personage Adriaan een acrobaat gemaakt. In 1976 werd een proefaflevering bij een Vlaardingse banketbakkerij opgenomen.Film met grollen uit Vlaardingse bakkerij, Het Vrije Volk, 5 augustus 1976 Op 10 januari 1978 werd een start gemaakt met de televisieserie Bassie & Adriaan: De Plaaggeest bij de TROS.Tros komt met nieuw kinderprogramma, Leeuwarder Courant, 7 januari 1978
In de periode 1980-1982 had het duo in samenwerking met Van den Ende een eigen circus genaamd (TROS) Circus Bassie en Adriaan waarmee het duo door Nederland en België toerde. Ook waren ze betrokken bij circus Renz in de periode 1978-1989. Tevens trokken de broers door Nederland en België met de Bassie & Adriaan Lachspektakelshow in theaters en sporthallen.
Vanaf 1983 produceerde het duo de voorstellingen, televisieseries en merchandising zelf. In Het geheim van de schatkaart spelen zij bovendien beiden een dubbelrol; Bas als Vlugge Japie en Aad als De Baron (de rol werd later door Paul van Gorcum gespeeld). Dit deden zij eerder op de radio in het hoorspel Bassie en Adriaan Op Schattenjacht. miniatuur|Bassie en Adriaan op de set van Waku Waku in 1994, samen met Nadieh. In 1997 werden ze tijdens een speciale televisiegala, ter gelegenheid van meer dan 40 jaar in het artiestenvak, benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
In 2002 besloten Bas en Aad van Toor te stoppen als Bassie en Adriaan en kondigden zij een afscheidstournee aan, die zou worden afgesloten met een grote afscheidsvoorstelling in Rotterdam Ahoy. Nadat in 2003 bij Aad van Toor een ernstige vorm van speekselklierkanker werd vastgesteld, moest de tournee voortijdig worden beëindigd en ging ook de geplande slotvoorstelling niet door. Op 31 december 2003 verscheen Aad nog eenmaal als Adriaan tijdens De Bassie en Adriaan 24 uurs-marathon op Nickelodeon. Daarmee kwam hun jarenlange actieve periode als Bassie en Adriaan noodgedwongen eerder ten einde dan gepland.
Latere jaren miniatuur|Bassie en Adriaan-poppen gebruikt voor De Verzonken Stad, in een tentoonstelling van Museum Vlaardingen in 2021. In de periode waarin Aad herstelde, zette Bas van Toor zijn activiteiten als Clown Bassie voort. Na de kortlopende voorstelling Magiclandshow: The Beauty and The Clown begon hij in 2005 met Bassie en zijn vriendjes. Van 2008 tot en met 2013 trad hij op met de Bassie lachspektakelshow. In deze periode verschenen ook de televisieproducties Bassie en de reis van Zwarte Piet en Bassie en de speurtocht naar Charly.
Naast deze nieuwe producties bleef ook het gezamenlijke werk van Bassie en Adriaan onder de aandacht. In 2004 openden de broers een tentoonstelling in het TV Toys Museum. Een jaar later verscheen een verloren gewaande aflevering van Het geheim van de sleutel op dvd en kreeg Aad na een rechtszaak een deel van de originele opnamebanden van De huilende professor in bezit. In dezelfde periode liep een juridisch geschil met verschillende acteurs uit de televisieseries over betalingen. In 2006 werd de loopbaan van de broers belicht in de documentaire De herfst van Bassie en Adriaan.
Nadat Aad in 2006 genezen was verklaard, keerde hij geleidelijk terug in de media als Adriaan. Zo verscheen hij in 2009 samen met Robin de Robot in Sinterklaas en de Verdwenen Pakjesboot. Vanaf 2011 traden Bas en Aad ook weer vaker samen naar buiten als Bassie en Adriaan, onder meer in reclames voor Nuon en Honda en in een spel voor de iPad.
Deze terugkeer viel samen met een groeiende belangstelling voor hun eerdere werk. Vanaf 2012 kreeg dit via het officiële Bassie & Adriaan Channel op YouTube ook een nieuw publiek. In 2013 openden de broers de tentoonstelling Bassie & Adriaan - 35 Jaar Op TV, traden zij tijdens een fandag opnieuw samen op en verscheen de documentaireserie Bassie & Adriaan: 35 Jaar Op TV!. Een jaar later ging het titellied Hallo vriendjes viraal op sociale media.
De toegenomen publieke belangstelling kreeg in 2015 een vervolg met de bioscoopfilm Keet & Koen en de Speurtocht naar Bassie & Adriaan. Bas en Aad vertolkten hierin als Bassie en Adriaan een bijrol en namen met de film afscheid van het grote publiek. De film trok meer dan 100.000 bezoekers.thumb|right|Bassie & Adriaan bij de opening van de Bassie en Adriaan-tentoonstelling in Vlaardingen op 8 juli 2017Hoewel de film als afscheid gold, verschenen Bas en Aad daarna nog enkele malen samen in het openbaar. In 2017 brachten zij ieder een autobiografie uit en werd in Vlaardingen een derde tentoonstelling rond het duo georganiseerd, die ongeveer 10.000 bezoekers trok. Op 3 september traden zij daar voor het laatst gezamenlijk in het openbaar op als Bassie en Adriaan. Daarna waren zij nog op televisie te zien als vragenstellers in het winterseizoen 2017-2018 van De Slimste Mens; de opnamen hiervoor waren al in 2017 gemaakt.
Vanwege zijn verslechterde gezondheid stopte Bas van Toor in 2018 definitief met optredens als Clown Bassie. Aad bleef Adriaan daarna incidenteel vertolken, onder meer bij een bioscoopvertoning van De reis vol verrassingen in 2018 en in De brief voor Sinterklaas uit 2019. Met het einde van de gezamenlijke optredens en het stoppen van Bas kwam de nadruk steeds meer te liggen op het bestaande werk en de nalatenschap van het duo. In 2020 ontvingen Bas en Aad een onderscheiding voor meer dan 100 miljoen weergaven op YouTube. Een jaar later werd Bas op zijn 86e verjaardag bij zijn voormalige woning verrast met een defilé van voertuigen en caravans in Bassie en Adriaan-stijl.
Ook in latere jaren bleef hun werk terugkeren in nieuwe producties. In 2023 bracht Mart Hoogkamer met In Spanje een bewerking uit van De Spaanse Zon. Later dat jaar ging de documentaire Bassie en Adriaan: Een schat aan herinneringen in première, die in januari 2024 door AVROTROS op televisie werd uitgezonden.
Het vijftigjarig jubileum van Bassie en Adriaan op televisie werd in 2025 gemarkeerd met de uitgifte van een herdenkingsmunt, waarvan de eerste exemplaren op 1 september aan Bas en Aad werden overhandigd. In 2026 kreeg opnieuw een lied van het duo een nieuwe bewerking, toen Russo Hou je rustig, rustig, rustig - Hou je rustig, kalm en stil verwerkte tot een WK-single. Aad van Toor verscheen daarbij samen met Robin de Robot in de videoclip.
Op 23 april 2027 vindt in Rotterdam Ahoy Het Grote Bassie & Adriaan Concert plaats, als ode aan het duo en hun muzikale nalatenschap. Tijdens het eenmalige concert staat de muziek van Bassie en Adriaan centraal en worden verschillende nummers uitgevoerd door artiesten en een liveband.
Overzicht van werk Televisieseries De televisieseries hebben in de loop van de jaren verschillende (na)bewerkingen gehad.
Titel Jaar Alternatieve titel De plaaggeest 1978 De avonturen van Bassie en Adriaan (originele titel) Het geheim van de sleutel 1978-1979 De nieuwe avonturen van Bassie en Adriaan (originele titel) De diamant 1979-1980 De huilende professor 1982 Leren & Lachen met Bassie & Adriaan reeks 1 en 2 1984 & 1986 Op stap met Bassie en Adriaan & Op bezoek met Bassie en Adriaan Het geheim van de schatkaart 1987 De verdwenen kroon 1988 De verzonken stad 1989 Leren & Lachen met Bassie & Adriaan reeks 3 1990 Hallo vriendjes en vriendinnetjes De Geheimzinnige Opdracht 1992 Op reis door Europa De reis vol verrassingen 1994 Op reis door Amerika Liedjes uit Grootmoeders Tijd 1995-1996
Overige uitzendingen Titel Jaar Opmerking Bassie & Adriaan in het circus 1981-1989 Op de Henry Dunant 1984 Leer het verkeer 1986-1987 Als onderdeel van De Stop en Stap Show Honderd maal Bassie & Adriaan 1987 Alternatieve titel: Winterpret Te gast bij het Sophia Kinderziekenhuis 1992 Brieven aan de Koningin 1992 De Verdwenen Trosster 1994 40 jaar Bassie en Adriaan 1997 Registratie Bas en Aad van Toor Gala
Direct-naar-video Titel Jaar Opmerking LIVE! 2002 25 Jaar Theater 2003 Lachspektakelshow 2005
Bioscoopfilm Titel Jaar Opmerking Keet & Koen en de Speurtocht naar Bassie & Adriaan 2015 Afscheidsfilm van Bassie & Adriaan Een schat aan herinneringen 2023 Documentairefilm
Compilaties Titel Jaar Opmerking 10 jaar Bassie & Adriaan 1987 Bevat speciale aan- en afkondigen in de caravan Feest met Bassie & Adriaan 1992 Bevat speciale aan- en afkondigen in de caravan. De leukste liedjes van Bassie & Adriaan 1993 Bevat speciale aan- en afkondigen in de caravan. Alternatieve titel: De top 10 van Bassie & Adriaan Bassie & Adriaan en de allerleukste liedjes 1997 Dromen met Bassie & Adriaan 1998 Bassie & Adriaan met 25 liedjes - 25 jaar feest 2001Alternatieve titel: Het liedjesfeest Zing mee met Bassie en Adriaan 2005 Alternatieve titel: Karaoke, zing mee
Spin-offs Titel Jaar Opmerking Bassie's TROS Nieuws Neus 1988 Als onderdeel van de Nieuwsshow De reis van Zwarte Piet 2005 Bassie en zijn vriendjes 2006 Studioprogramma De speurtocht naar Charly 2007 Alternatieve titel: De ontvoering Presentatie Titel Jaar Opmerking Wie komt er alle jaren? 1986 Uitgezonden op 5 december 1986 op Nederland 1 van 16:00-16:45. Kindernet 1988 & 1991-1992 Wonderland 1993-1996 Wekelijkse presentatie van 4 oktober 1993 tot en met 21 maart 1996. De Bassie en Adriaan 24 uurs-marathon 2003-2004 Alleen Adriaan
In jeugdproducties van anderen Titel Jaar Opmerking Sinterklaas is jarig 5 december 1975 Vanuit de Hilversumse Expohal. Presentatie: Rob de Nijs. Eerste televisieoptreden als Bassie en Adriaan. Met Piet Römer als Zwarte Piet. Stuif es in 29 mei 1976, 26 december 1982 Ren je Rot 15 maart 1978, 2 mei 1981 Kameleon 1983 De Blufkwis 16 november 1983 De Blufshow 24 oktober 1984, 8 mei 1985, 10 maart 1986 O, kom er 's kijken 5 december 1984Cios-gymnastiekgroep, Leeuwarder Courant, 4 december 1984 Alternatieve titel: Sinterklaasfeest met Bassie & Adriaan Samson & Gert 4 januari 1991 Telekids 1993, november 1995, 27 februari 1999 Kids for animals 23 januari 1995 Het Feest van Sinterklaas 1999-2002 Nickelodeon Kids' Choice Awards 23 oktober 2004 Sinterklaas en de Verdwenen Pakjesboot 2009 Alleen Adriaan Mijn Kleine Grote Broer 2016 Alleen Bassie De brief voor Sinterklaas 2019 Alleen Adriaan