Claudia Francesca Rusca (1593 - Milaan, 6 oktober 1676) was een Italiaanse barokcomponiste. Daarnaast was ze sopraan en organiste en gaf ze muziekles. Van circa 1617 tot aan haar dood leefde ze in het klooster van Santa Catarina in Brera te Milaan.
Levensloop Het is onbekend waar Rusca is geboren. De achternaam Rusca kwam voor in Milaan en rond Como, maar ook in het Zwitserse kanton Ticino. Haar muzikale opleiding - waaronder compositieleer - kreeg ze in ieder geval thuis, van haar eigen ouders. Mogelijk kreeg ze ook les van de organist Giovanni Paolo Cima.
Ze trad als volwassene in bij het klooster van Santa Catarina in Brera te Milaan. Het is niet duidelijk wanneer dit plaatsvond: Rusca wordt in een document van 11 januari 1620 expliciet als non genoemd, maar zal waarschijnlijk al rond 1617 zijn toegetreden. Mogelijk bracht ze geen bruidsschat in en werd ze vooral vanwege haar muzikale kwaliteiten toegelaten: ze kon immers goed worden ingezet als muziekdocente. Ook haar zus Antonia Lucia trad toe tot ditzelfde klooster en waarschijnlijk gold dit voor meer familieleden. Van haar twee broers werd Antonio († 4 februari 1655) bekend als auteur en vicaris.
In het klooster hield Rusca zich bezig met de boekhouding en het geven van muzieklessen. In beide vakgebieden bleek ze bekwaam te zijn. Een van haar leerlingen was zuster Angela Flaminia Confaloniera, die in haar briefwisseling met aartsbisschop Federigo Borromeo hoog op gaf van Rusca. Daarop schonk de aartsbisschop een luit aan Confaloniera. Tussen de aartsbisschop en de nonnen in zijn bisdom was een sterke verbondenheid: hij hield zich actief bezig met hun geestelijke verzorging en was voor hen een belangrijk religieus leider.
In 1630 publiceerde Rusca, gesteund door haar broers, haar muziekalbum Sacri concerti à 1–5 con salmi e canzoni francesi.
Na 1630 lijkt het met het muziekleven in het klooster bergafwaarts te zijn gegaan. Rusca was kennelijk steeds minder in staat de zusters voldoende op te leiden. Haar rol als organiste werd in 1673 aan een van de jongere nonnen overgedragen.
Nadat Rusca op 1 oktober 1676 waarschijnlijk een beroerte had gekregen, overleed zij als 83-jarige op 6 oktober. Ze werd begraven in de tunnel die mede dankzij haar was aangelegd van het klooster naar een van de andere gebouwen.
Sacri concerti Het album Sacri concerti à 1–5 con salmi e canzoni francesi werd in 1630 gepubliceerd bij de Milanese uitgever Giorgio Rolla. Rusca had haar album opgedragen aan aartsbisschop Federigo Borromeo. Confaloniera had hem hiervoor in een brief om toestemming gevraagd, ongetwijfeld op verzoek van Rusca zelf.
In het album zijn onder andere 21 motetten, drie psalmen en twee canzona's opgenomen. Die laatste twee zijn tevens de oudst bewaard gebleven instrumentale composities van een vrouwelijke componist. Het Magnificat in het album duidt er mogelijk op dat het album geheel of gedeeltelijk voor gebruik in de kathedraal van Milaan was bedoeld.
In de Milanese Biblioteca Ambrosiana - opgericht door aartsbisschop Borromeo - was een exemplaar van het album opgenomen. Mogelijk was dit ook het enige exemplaar dat ooit is gedrukt: kort na de uitgave in 1630 werd Milaan namelijk getroffen door een verwoestende pestepidemie, waardoor er geen mogelijkheid meer was om verdere exemplaren af te drukken. Tijdens een bombardement in 1943 is de bibliotheek deels verwoest, waarbij het muziekalbum van Rusca verloren is gegaan.
Toch is Rusca's muziek bewaard gebleven. In 1937 of 1938 heeft de Zwitser Walter Jesinghaus het album namelijk gefotografeerd. Zijn interesse kwam voort uit het opkomende nationalisme in Zwitserland in de jaren 30, waarbij personen als Rusca beschouwd werden als onderdeel van de Zwitserse historie: ze zou immers in het kanton Ticino geboren kunnen zijn. Op basis van het fotomateriaal maakte de Italiaanse componist Giorgio Federico Ghedini een aantal bewerkingen die in 1953 voor het eerst werden uitgevoerd. In 2001 kwamen de oorspronkelijke foto's van Jesinghaus boven water, waarna ook de originele muziek weer beschikbaar kwam.
Externe link
Sacri concerti, uitgegeven door Ricerca Musica
Categorie:Italiaans componist Categorie:Italiaans organist Categorie:Italiaans zanger