miniatuur|Reuzen Jan Breydel en Pieter de Coninck in Brugge.
De Brugse reuzen zijn grote, uit hout en textiel vervaardigde figuren die een rol spelen in de folklore en cultuur van Brugge, traditioneel gedragen tijdens processies en volksfeesten. Ze beelden historische, mythologische of lokale figuren uit. De Brugse reuzen maken deel uit van de bredere Vlaamse reuzencultuur.
Geschiedenis De traditie van reuzen in Vlaanderen gaat terug tot de middeleeuwen. De oudste reuzenprocessies in Vlaanderen dateren uit de 15e eeuw, met voorbeelden in Aalst (voor 1447), Oudenaarde (1456) en Brugge. In Brugge waren reuzen in de 17e eeuw nauw verbonden met de Heilig Bloedprocessie. In 1687 telde de stad minstens negen reuzen die met de processie en kermis in verband stonden: Trevanus, Aureliaan, Rosalia, Macharius, Majorana, Poliphemus (in de rollewagen), Grudius (in den aassack), Machogge en Orestes.
De oorsprong van het reuzendragen is in verband gebracht met heidense gebruiken of symbolische voorstellingen van het triomf van licht over duisternis. De meest aanvaarde verklaring is dat het een overblijfsel is van middeleeuwse ommegangen waarbij gildebroeders en ambachtsgezellen groepen en beelden droegen die de stad versierden. In de 17e en 18e eeuw maken de ommegangsfiguren en -dieren deel uitmaken van de Brugse stoeten. Een beschrijving uit 1749 vermeldt naast reuzen dierenfiguren zoals een pelikaan, zwaan, struisvogel, kameel, olifant, draken en het Ros Beiaard. Sommige Brugse reuzen traden sprekend op in de processies, waarbij zij het publiek toespraken.
De figuren zijn gebaseerd op lokale helden en legendes, volksfiguren en Bijbeltaferelen zoals de strijd tussen David en Goliath. De reus Goliath is een veel voorkomende stamvaderfiguur.
De Brugse reuzenfiguren Verschillende reuzen zijn in Brugse context gedocumenteerd. Een (onvolledige) selectie:
Trevanus – stamvaderfiguur, vaak met sprekende rol in kermis en processie. Aureliaan – lid van het reuzenhuisgezin. Rosalia – idem. Macharius – idem; in meerdere Vlaamse steden uitgebeeld. Majorana – idem. Poliphemus – “in de rollewagen”. Grudius – “in den aassack”. Machogge – reuzin, echtgenote van Trevanus. Orestes – schildknaap. Jan Breydel en Pieter de Coninck – historische volkshelden uit Brugge (zie afbeelding). In deelgemeente Sint-Kruis: Manten en Kalle.
Culturele betekenis en folklore De reuzen zijn feestelijke figuren en dragers van cultuur en geschiedenis. Ze symboliseren de identiteit van Brugge en haar inwoners. Het dragen ervan is een uiting van gemeenschapszin en erfgoed.
De reuzenstoeten trekken veel publiek en zijn een hoogtepunt tijdens de Brugse kermissen en evenementen, zoals de Gouden Boomstoet. Na een onderbreking van zeventien jaar is in 2023 opnieuw een reuzenstoet in Brugge georganiseerd. Lokale verenigingen voorzien in dragers.
Reuzencultuur in Vlaanderen De Brugse reuzen maken deel uit van de Vlaamse reuzencultuur, erkend als immaterieel erfgoed in Vlaanderen. Voor Brugge bestaan fotoreeksen en gemeentelijke inventarisaties met overzicht van reuzen en stoeten.
Zie ook Gouden Boomstoet Jan Breydel Pieter de Coninck
Categorie:Cultuur in Brugge Categorie:Stadsreuzen uit België