thumb|Deinze. parochiekerk Sint-Martinus en Sint-Antonius Abt Deinze is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, langs de rivier de Leie. De gemeente fuseerde met Nevele op 1 januari 2019 en telt ruim 46.000 inwoners, die DeinzenaarsVRT Taal worden genoemd. De gemeente bestaat uit 17 deelgemeentes waarbij Deinze en Petegem-aan-de-Leie een stedelijke kern vormen met 17.900 inwoners. Deinze heeft een oppervlakte van 127,38 km².
Toponymie De vroegste vermelding van Deinze stamt uit het jaar 840. De oudste geschriften verwijzen naar Donsa of Dunsa. Wat dit betekent, is nog onbekend, maar mogelijk verwijst het naar een mosrijk gebied.Oude plaatsnaam van Deinze verklaard
Geschiedenis Middeleeuwen De heilige Poppo, de abt van Stavelot, werd in 978 te Deinze geboren. Hij schonk later aan zijn geboortestad relieken, die hij van zijn bedevaarttochten van het Heilige Land meebracht. Deze relieken zitten ingemetseld in de muur van de Onze-Lieve-Vrouwekerk.
In het feodale tijdperk was Deinze een heerlijkheid in handen van verscheidene vooraanstaande geslachten; Poppo's vader is de oudst bekende. Dan was er Iwein van Aalst en zijn zoon Diederik, die de heerlijkheid in leen van de graven van Vlaanderen hielden. Daarna kwam het geslacht Courtenay, de gravin van Bar en de graaf van Luxemburg.
In de 12e eeuw kende Deinze een bloei door de lakennijverheid. Omstreeks 1300 werd Deinze door Walram van Luxemburg verkocht aan Robrecht van Bethune en kwam het terug in het bezit van de graven van Vlaanderen. Het duurde niet lang want het werd bezit van Robrecht van Kessel, die het opnieuw aan de graven van Bar overliet.
De vroeggotische parochiekerk van Onze-Lieve-Vrouw werd gebouwd in de 13e eeuw. Op het einde van de 18e eeuw werd ze ingericht met waardevol meubilair en divers liturgisch vaatwerk. In de 13e eeuw bestond er een begijnhof ter ere van de heilige Margaretha van Antiochië. Nadat het verwoest was richtte men in 1423 op dezelfde plaats het Sint-Margrietenklooster op.
In 1431 bezat Filips de Goede de heerlijkheid en in de volgende twee eeuwen werd het bezit van het geslacht della Faille, Filips IV van Spanje, Diego Messia en het geslacht van Merode, dat in het bezit bleef van het markizaat Deinze, de Vrijheid van Petegem, Astene en Drongen.
Op bestuurlijk en juridisch vlak was Deinze in twee delen verdeeld: Deinze-Binnen en Deinze-Buiten.
Deinze binnen was onderverdeeld in Stad en Vrijheid en had een schepenbank met 7 schepenen. Een baljuw vertegenwoordigde de koning. Op het einde van de 13e eeuw liet Gwijde van Dampierre de stad versterken. Tijdens de opstand van Kust-Vlaanderen was Deinze een bondgenoot van Brugge. Daarom werd Deinze in 1327 bijna geheel verwoest door de Gentenaren. Tijdens de Gentse Opstand in 1380 tegen Lodewijk van Male koos de stad opnieuw partij voor Brugge. Deinze werd afwisselend belegerd door Gentse en Brugse troepen wat een tweede verwoesting tot gevolg had. In 1452 werd de stad een derde maal verwoest door de Gentenaren. Ook tijdens de opstand tegen Maximiliaan van Oostenrijk werd er door de Franse troepen (1488) en de Gentse militie (1492) lelijk huisgehouden. Na al dat geweld brak er bovendien nog een pestepidemie uit.
Vroegmoderne tijd In 1566 woedde ook in Deinze de Beeldenstorm. Onder meer het gasthuis dat toegewijd was aan Sint-Blasius en bediend werd door de zusters augustinessen werd verwoest. Daarna werd de stad bezet door een garnizoen van de Spaanse koning. Het kerkelijk leven van Deinze werd vanaf 1570 gedirigeerd door het bisdom Gent (voorheen was dat het het bisdom Doornik). In 1579 sloot Deinze aan bij de Unie van Utrecht, maar na een korte adempauze brak het geweld opnieuw los. In 1580 was Deinze totaal vernield en ontvolkt en waren de kloosterlingen moeten vluchten naar Ekkergem-Gent voor de Gentse opstandelingen.
De 16e eeuw was echter ook de eeuw waarin de linnen- en tapijtindustrie in Deinze ontstond. Ook de lederbewerking was belangrijk. Deinze had ook al vroeg een voornaam cultureel leven. In de 16e eeuw was de Rederijkerskamer "Nazarenen" er actief, die voortbouwde op de 15e-eeuwse toneelgroepen in de stad. Deze Rederijkerskamer en bijhorende cultuur evolueerde verder in de 17e eeuw en de 18e eeuw. Zo waren er toen talrijke toneelgezelschappen in de stad.
Ook in de 17e en 18e eeuw was er veel oorlogsellende, vooral de Franse troepen waren daarvan de oorzaak. Zo werden tijdens de Franse Revolutie de zusters augustinessen verdreven. Al deze gewelddaden hebben echter niet kunnen beletten dat Deinze grote bloeiperioden kende.
19e eeuw – heden In 1816 vestigden de zusters Maricolen zich in de verlaten gebouwen van de verdreven augustinessen en verschaften er onderwijs.
In de 20e eeuw was er industriële activiteit, onder meer van de firma Torck, bekend onder meer van zijn kinderwagens en meubelen. Zowel tijdens de Eerste Wereldoorlog als de Tweede Wereldoorlog had de stad veel te lijden.
Op 1 januari 1977 breidde Deinze zijn grondgebied gevoelig uit in de context van de nationale golf van fusies van Belgische gemeenten. De gemeenten Astene, Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Petegem-aan-de-Leie, Sint-Martens-Leerne, Vinkt, Wontergem en Zeveren werden immers opgeheven en als deelgemeenten aan de stad toegevoegd.
Op 19 december 2017 keurden de gemeenteraden van Deinze en buurgemeente Nevele een fusie tussen beide gemeenten goed. Met het decreet van 4 mei 2018 bekrachtigde Vlaanderen de fusie. De nieuwe stad bleef Deinze heten, maar kreeg de slagzin Het Land van Nevele. De gemeenten zijn officieel gefuseerd op 1 januari 2019. Sindsdien zijn Nevele, Hansbeke, Landegem, Merendree, Poesele, Vosselare eveneens deelgemeenten van de stad.
Geografie De stad telt 17 deelgemeenten, heeft drie treinstations (Station Deinze, Station Hansbeke en Station Landegem) en heeft zowel aan de E40 als de E17 een op- en afrit.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Deinze 8,75 7.651 874 44011A 2 Astene 9,58 5.639 589 44011B 3 Petegem-aan-de-Leie 9,54 10.505 1.101 44011C 4 Zeveren 3,74 898 240 44011D 5 Grammene 3,08 1.068 347 44011E 6 Gottem 6,24 660 106 44011F 7 Wontergem 5,08 1.083 213 44011G 8 Vinkt 10,15 1.380 137 44011H 9 Meigem 7,45 838 113 44011J 10 Bachte-Maria-Leerne 8,70 2.260 260 44011K 11 Sint-Martens-Leerne 3,81 1.063 279 44011L 12 Nevele 13,90 3.079 221 44049A 13 Poesele 2,52 575 228 44049B 14 Hansbeke 9,89 2.143 217 44049C 15 Merendree 10,82 2.069 191 44049D 16 Landegem 8,56 3.647 426 44049E 17 Vosselare 6,21 1.438 232 44049F
Galerij
Tabel
Naam Oppervlakte (km²) Bevolking (01/01/2022)Infomagazine D17 (editie februari 2022), geraadpleegd 10-03-2022 I Deinze 8,66 7.315 II Petegem-aan-de-Leie 9,48 10.237 III Astene 9,56 5.057 IV(XII)(XIII) Bachte-Maria-Leerne-Sint-Maria-Leerne-Bachte 8,62 2.119 V Sint-Martens-Leerne 3,78 1.148 VI Meigem 7,34 818 VII Zeveren 3,75 928 VIII Vinkt 9,96 1.461 IX Wontergem 5,09 1.005 X Grammene 3,06 1.021 XI Gottem 6,19 621 XII Nevele 14,14 2.941 XIII Hansbeke 9,83 2.128 XIV Landegem 8,84 3.498 XV Merendree 10,94 2.115 XVI Poesele 2,52 510 XVII Vosselare 6,27 1.397
Bezienswaardigheden
De Onze-Lieve-Vrouwekerk in Deinze is een schoolvoorbeeld van de Scheldegotiek. In de kerk bevindt zich een van de oudste orgels van de bekende orgelbouwer Pieter Van Peteghem. Het stedelijk Museum van Deinze en de Leiestreek bevat veel werken van Vlaamse kunstenaars die op een of andere wijze verbonden waren met de Leiestreek, waaronder veel grote namen zoals Emile Claus, Léon De Smet, Gust De Smet, George Minne, Constant Permeke, Albert Saverys, Roger Raveel, Albert Servaes, Frits Van den Berghe, Gustave Van de Woestyne. Er is eveneens een volkskundige afdeling met stukken uit de lokale folklore, nijverheid en geschiedenis (met archeologische vondsten uit de omgeving). Het Sint-Blasiushospitaal met Sint-Blasiuskapel van 1662. De Molens van Deinze, industrieel erfgoed. De Sint-Martinus-en-Sint-Antonius-Abtkerk, feitelijk de parochiekerk van Petegem-aan-de-Leie, maar sinds 1469 op het grondgebied van Deinze.
Natuur en landschap Deinze ligt aan de Leie op een hoogte van ongeveer 7 meter. Iets ten zuiden van Deinze begint het Schipdonkkanaal met een loop in noordelijke richting, waar de Leie zich naar het noordoosten begeeft. De omgeving van Deinze is sterk verstedelijkt.
Vlak bij het stadscentrum ligt het natuur- en recreatiedomein De Brielmeersen. In dit park is er een grote speeltuin, een dierenpark en een aantal sportvelden. De gronden werden in 1971 door het stadsbestuur aangekocht en vanaf 1975 werd het dierenpark ontwikkeld. Sinds januari 2015 wordt het park beheerd door de provincie Oost-Vlaanderen.s
Het Goed te Parijs is het stadsbos van Deinze.
Demografie Demografische ontwikkeling
Bronnen:NIS, Stad Deinze - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1977= inwonertal per 1 januari 1971: aanhechting van Astene, Petegem-aan-de-Leie en Zeveren (+22,79 km² met 10.521 inwoners) 1977: aanhechting van Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Sint-Martens-Leerne, Vinkt en Wontergem (+44,10 km² met 6.430 inwoners) 2019: aanhechting van Nevele (incl. Hansbeke, Landegem, Merendree, Poesele en Vosselare) (+51,89 km² met 12.179 inwoners)
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 2019.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 100,41994 101,01995 101,81996 102,71997 103,61998 104,51999 105,02000 105,22001 105,32002 105,22003 105,62004 106,22005 106,82006 107,92007 109,02008 109,82009 110,82010 112,12011 112,92012 113,62013 113,92014 114,32015 115,72016 116,62017 117,42018 118,02019 118,92020 118,92021 119,82022 120,92023 122,62024 124,12025 125,62026 126,5
Politiek Deinze heeft voor de legislatuur 2025-2030 een coalitie tussen CD&V en Open Deinze. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 35 zetels. N-VA, Groen & Vooruit en Vlaams Belang zetelen in de oppositie.
De huidige burgemeester is Rutger De Reu (CD&V), die Jan Vermeulen (CD&V) opvolgde.
Burgemeesters Periode Burgemeester 1773 - ? Jan François HopsomereVAN ACKERE Jules, Intrigues rond een kostersbenoeming (p31-34), Biekorf, 1969 1777 - 1784 Pierre François Beyens ... 1788 - 1792 Pierre François Beyens ... 1800 - 1815 Jan-Baptist OttevaereBibliografische gegevens over het Land van Nevele verzameld uit onze ruilabonnementen, Erfgoedvereniging Het Land van Nevele ... 1837 - 1848 Charles Reyntjens 1848 - 1849 François Francoys 1849 - 1857 Joseph Provost 1858 - 1869 Constant De Beil 1870 - 1872 Gentil Vander Straeten 1872 - 1890 Karel Lodewijk Declerck Periode Burgemeester 1891 - 1894 Philippe Eduard Provost 1894 - 1902 Prudent Van Hoecke 1902 - 1920 Eduard Galens 1921 - 1932 Joannes Lagrange (UCB) 1933 - 1944 Jozef Van Risseghem (UCB) ... 1947 - 1952 Jozef Verleye (CVP) 1953 - 1964 Jozef Van Risseghem (CVP) 1965 - 1970 Carlos Maere (CVP) 1971 - 1980 Ernest Van De Wiele (OK / CVP) 1980 - 2001 Roger Boerjan (CVP) 2001 - 2011 Jacques De RuyckTACK Willy, Afscheid van burgemeester Jacques De Ruyck in de gemeenteraad, Het Nieuwsblad, 18 december 2011 (CD&V) 2012 - 2024 Jan Vermeulen (CD&V) 2024 - heden Rutger De Reu (CD&V)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976