Jan Johannes Barkman (Medemblik, 15 maart 1922 – Aberdeen, 14 september 1990) was een Nederlands botanicus en hoogleraar. Hij was in het bijzonder gespecialiseerd in de bryologie, lichenologie, mycologie en de vegetatiekunde (vooral de bryolichenosociologie). Zijn bekendste onderzoeken omvatten die naar epifytische cryptogamen en de epifytenwoestijnen in Nederland.
Biografie Jan Barkman werd geboren op 15 maart 1922 in de Noord-Hollandse stad Medemblik. In 1939 ronde hij het voortgezet onderwijs af in Alkmaar. Daaropvolgend studeerde hij aan de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht. In 1943 dwong de Tweede Wereldoorlog hem zijn studie te onderbreken. Na de oorlog studeerde hij verder aan de Universiteit Leiden en de Universiteit Zürich in Zwitserland. In 1949 volgde hij een master met als hoofdvakken plantkunde, zoölogie en meteorologie. Daarna trad hij in dienst bij de Universiteit Leiden, waar hij aanvankelijk plantentaxonomie doceerde en vanaf 1956 vegetatiekunde. Hij deed ook floristisch en ecologisch onderzoek naar syntaxa van epifytische cryptogamen. In 1952 ging hij drie maanden in de leer bij Josias Braun-Blanquet in Montpellier, Frankrijk.
In 1957 trad hij, terwijl hij zijn onderwijsverplichtingen in Leiden vervulde, toe tot de staf van de Landbouwuniversiteit, Wageningen waar hij promoveerde tot senior wetenschapper.
In 1958 heeft Barkman epifytenwoestijnen (een door hem gemunte term) in Nederland in kaart gebracht. (1958). On the ecology of cryptogamic epiphytes: with special reference to the Netherlands De inventarisatie werd in de zeventiger jaren herhaald door de Werkgroep Herkartering Epifyten in Nederland (WHEN). (1976) Epiphytic Lichens and Air Pollution in the Netherlands (Thesis)
In 1959 deed hij zijn doctoraalexamen cum laude aan de Universiteit Leiden met Herman Johannes Lam als promotor. Barkmans proefschrift maakte deel uit van zijn standaardwerk Phytosociology and ecology of cryptogamic epiphytes. Dit werk bevat een fundamentele studie naar methoden om cryptogame epifytenvegetatie te analyseren en classificeren, een syntaxonomische classificatie van de gemeenschappen voor Noordwest-Europa met plantengeografische annotaties, en een grondige analyse van verschillende omgevingsfactoren die correleren met het voorkomen van de epifytengemeenschappen.
Overlijden Op vrijdag 14 september 1990 overleed Barkman plotseling tijdens een werkbezoek aan Schotland. Hij had een lezing gehouden op een bijeenkomst van de British Ecological Society en had deelgenomen aan een veldexcursie. (1990). The Journal of Vegetation Science: the first year Geheel onverwacht werd hij getroffen door hartfalen.
Beschreven syntaxa In de onderstaande lijst staan syntaxa waarvan Barkman (co)auteur is en die een artikel op de Nederlandstalige Wikipedia hebben.
associatie van melige schotelkorst – Lecanoretum carpineae viertandmos-associatie – Leucobryo-Tetraphidetum associatie van gewoon sterrenmos en knikkend palmpjesmos – Mnio-Isothecietum myosuroidis klasse van hoogveenslenken – Scheuchzerietea gaffeltandmos-jeneverbesstruweel – Dicrano-Juniperetum
Nagedachtenis De BLWG kent onregelmatig de naar Barkman vernoemde 'Prof. J.J. Barkmanprijs' toe, aan leden die een belangrijke bijdrage aan de bryologie en lichenologie hebben geleverd.
In 1999 beschreven de Nederlandse lichenologen André Aptroot en Kok van Herk een nieuwe soort voor de wetenschap: ammoniakschotelkorst (Lecanora barkmaniana). Zij vernoemden deze soort naar Barkman.
In de A1 nabij Rijssen zit een opvallende bocht langs het Natura2000-gebied De Borkeld, die bekend staat als de 'Bocht van Barkman'. Aanvankelijk wilde men de snelweg dwars door een gaffeltandmos-jeneverbesstruweel aanleggen, maar door een protest van Barkman is dit zeldzame struweel niet vernietigd en heeft men de snelweg er met een bocht omheen gelegd. (2013). Geboeid door het verleden: De bocht van Barkman. Stratiotes.
Een bekende uitspraak van Barkman was: Ik heb me mijn hele leven ingezet om maatschappelijk irrelevant onderzoek te verrichten, maar dat is me niet gelukt. (2017). Woord vooraf. In: De vegetatie van Nederland – 6. KNNV Uitgeverij, Zeist.
Zie ook Lijst van vegetatiekundigen
Categorie:Nederlands botanicus Categorie:Vegetatiekundige Categorie:Mycoloog