Inspiratieporno (Engels: inspiration porn) betreft de voorstelling van mensen met een handicap (beperking) als inspiratiebron voor niet-gehandicapte mensen, op basis van hun levensomstandigheden. De term "inspiratieporno" is analoog aan pornografie, omdat deze vorm van representatie wordt opgevat als objectificatie van gehandicapte mensen ten behoeve van niet-gehandicapte mensen. Inspiratieporno kan worden opgevat als een vorm van validisme.
Een voorbeeld van inspiratieporno is een foto van kinderen met zichtbare beperkingen die deelnemen aan alledaagse activiteiten, met bijschriften gericht op niet-gehandicapte mensen zoals "wat is jouw excuus/jouw excuus is ongeldig", "voordat je het opgeeft, moet je het eerst proberen" of "zíj lieten zich niet stoppen door hun handicap".
Oorsprong right|thumb|Stella Young (2012)|255x255px De term werd in 2012 voor het eerst gebruikt door Stella Young, activiste in de gehandicaptenbeweging, in een redactioneel artikel in het webzine Ramp Up van de Australian Broadcasting Corporation. Ze onderzocht het begrip verder in april 2014 in haar TEDx Talk I'm not your inspiration, thank you very much ('Ik ben niet jouw inspiratie, dank je hartelijk').
Over haar keuze voor de term 'inspiratieporno' zei Young: "Ik gebruik de term 'porno' opzettelijk vanwege de objectivering van de ene groep mensen ten behoeve van een andere groep mensen." Ze wees het idee af dat de alledaagse activiteiten van gehandicapte mensen als buitengewoon moeten worden beschouwd alleen vanwege de handicap.
Standpunt De voornaamste reden van kritiek op inspiratieporno is dat gehandicapte mensen als "anders" worden neergezet. Een beperking wordt als een last afgebeeld, in plaats van te focussen op de maatschappelijke obstakels en het validisme waar mensen met een beperking mee worden geconfronteerd. Inspiratieporno kan leiden tot de ontmenselijking van deze mensen. Inspiratieporno versterkt de stereotypen die de samenleving aan gehandicapte personen heeft gegeven: dat ze "niet in staat zijn" en "minder bekwaam" zijn dan degenen zonder beperkingen.
In populaire cultuur De tv-show Speechless uit 2016 onderzocht het concept in een aflevering waarin inspiratieporno door een van de personages, Ray DiMeo, werd uitgelegd als "de voorstelling van mensen met beperkingen als eendimensionale heiligen die alleen bestaan om de harten van niet-gehandicapte mensen te verwarmen en hun geesten te openen."
In de film Wonder uit 2017 wordt het hoofdpersonage Auggie, een kind met een beperking, overgeplaatst naar een openbare school. De film draait om Auggies optreden als "eenmans-antipestcampagne - waarbij hij zijn klasgenoten, familieleden en de kijkers onderwijst over het belang van acceptatie". De thema's van de film en het feit dat de kindacteur zelf niet gehandicapt is leidden tot vele reactie waarin werd betoogd dat films zoals Wonder mensen met een handicap alleen als 'waardevol' opvatten als ze voldoen aan de emotionele behoeften en voorwaarden van andere gemeenschappen.
Zie ook Validisme Activisme
Categorie:Gehandicaptenbeweging