Melanoleuca is een geslacht van schimmels uit de familie Tricholomataceae.
Kenmerken De vorm van de hoed is meestal golvend, hoogstens licht gewelfd of minimaal ingedeukt in het centrum. De hoed heeft aan de bovenzijde een witachtige, bruine of grijze kleur. De lamellen zijn meestal gelobd, aan de steel gehecht en iets schuin aflopend. Ze hebben een witte tot okergele kleur met een roze glans. De sporenprint is wit tot gebroken wit. De steel is fijnkorrelig, gedeeltelijk gegroefd en vaak verdikt aan de basis. Aangetroffen in bossen begroeid met gras, langs de weg en in parken.
De sporen van Melanoleuca zijn 7,0–11,0 × 4,0–6,0 µm, dunwandig, ellipsoïde, amyloïde geornamenteerd met wratten. Ze lijken erg op de sporen van Leucopaxillus, maar Melanoleuca-sporen vormen hilarvlek (plek zonder ornamentatie). Basidia zijn meestal 4-sporig, cilindrisch tot clavaat. Pleurocystidia en cheilocystidia kunnen aanwezig of afwezig zijn; indien aanwezig zijn ze urticoïde en dunwandig of spoelvormig tot lageniform en dikwandig. Ze kunnen kristallen hebben die aan de top zijn ingelegd. Cystidia zijn erg belangrijk om soorten binnen dit geslacht te scheiden. De pileipellis is een trichoderm, soms een cutis. De hymenofoor trama is parallel. Gespen ontbreken in alle delen van het vruchtlichaam.
Soorten In Nederland komen 13 soorten voor: Berijpte veldridderzwam (Melanoleuca subpulverulenta) - zeer zeldzaam Bleke veldridderzwam (Melanoleuca strictipes) - zeldzaam Bundelveldridderzwam (Melanoleuca turrita) - zeer zeldzaam Donkere veldridderzwam (Melanoleuca brevipes) - zeldzaam Duinveldridderzwam (Melanoleuca cinereifolia) - vrij algemeen Grijze veldridderzwam (Melanoleuca exscissa) - algemeen Kale veldridderzwam (Melanoleuca melaleuca) - matig algemeen Kortstelige veldridderzwam (Melanoleuca atripes) - algemeen Okerkleurige veldridderzwam (Melanoleuca cognata) - vrij algemeen Olijfbruine veldridderzwam (Melanoleuca polito-inaequalipes) - zeldzaam Spikkelsteelveldridderzwam (Melanoleuca verrucipes) - vrij algemeen Streepsteelveldridderzwam (Melanoleuca grammopodia) - matig algemeen Tengere veldridderzwam (Melanoleuca rasilis) - matig algemeen Zwartwitte veldridderzwam (Melanoleuca polioleuca) - zeer algemeen
Volgens Index Fungorum telt het geslacht 230 soorten (peildatum augustus 2023):