Baelen, in het Nederlands ook gespeld als Balen (Waals Bailou), is een plaats en gemeente in de provincie Luik in België. De gemeente telt ruim 4000 inwoners.
In de gemeente wordt een Duits-Nederlands (Ripuarisch-Limburgs) grensdialect gesproken, maar de gemeente kwam toch aan de Franstalige kant van de taalgrens terecht. Bij vastlegging van de taalgrens in 1963 werd wel de mogelijkheid opengelaten om zo nodig Nederlandstalige en Duitstalige faciliteiten in te stellen. Dit gebied wordt ook wel de Platdietse streek genoemd.
Kernen Deelgemeenten # Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Baelen 14,40 3.451 240 63004A 2 Membach 71,24 1.078 15 63004B
Overige kernen Forges, Heggen, Honthem, Mazarinen, Meuschemen, Nereth, Overoth, Perkiets, Runschen
Geschiedenis Tot de opheffing van het hertogdom Limburg was Baelen als oorspronkelijk karolingisch domein de hoofdplaats van een van de vijf Limburgse hoogbannen. Net als de rest van het hertogdom werd Baelen bij de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden door de Franse Republiek in 1795 opgenomen in het toen gevormde departement Ourthe.
Recent is door een verzamelaar/historicus een grenssteen teruggevonden die stamt uit 1620. Deze driekantige grenssteen vermeldt aan twee kanten 'BALEN' (voor Baelen) en aan de derde kant 'HC' (voor Hendrik-Kapelle). Deze grenssteen is inmiddels gerestaureerd en kan worden bezichtigd voor het gemeentehuis van Lontzen.
Situatie in 1830 Bij de onafhankelijkheid van België inventariseerde geograaf Philippe Vandermaelen in Baelen 275 woningen en 9 fabrieken, aangedreven door de Baelenbeek. Er waren 1916 inwoners. De inventaris omvat verder details over de natuurlijke omgeving, bodems, landbouwproductie en veestapel. Ook het wegennetwerk van toen is beschreven. Dictionnaire géographique de la province de Liège. Brussel, Etablissement géographique - 1831.
Bezienswaardigheden De Sint-Pauluskerk heeft een gedraaide torenspits en dateert uit de 10e eeuw. Toen in 1773 de kerkgevel werd gerestaureerd werd daarvoor rupsmarmer gebruikt, een steensoort waarvan de aders gevormd worden door fossiele plantenresten. Het Kasteel Vreuschemen
Natuur en landschap Baelen ligt op een hoogte van ongeveer 230 meter, in het dal van de Ruisseau de Baelen, een beekje dat nabij Dolhain in de Vesder uitmondt. Een groot deel van het grondgebied van de gemeente bestaat uit het Hertogenwoud.
Politiek Lijst van burgemeesters (XVIIIe eeuw) Henri Massyn WertzGrafsteen van Henri Massyn Wertz, "bovrgemestre", "notaris", GeneanetCroix anciennes du cimetière de Baelen, website van de gemeente Baelen (1855): U.J. JonkerMoniteur belge: journal officiel, 1855,1/3 -2000 (februari): Pierre Wintgens (PSC)"Une 5e législature pour «Union»?; Union s'en va serein au scrutin automnal avec 5 nouveaux visages", SudInfo, 4 september 2000 2000 (februari)- : Michel Beckers (Union, kartellijst PSC-PS) 2001-2024: Maurice Fyon (PS)"Les élus baelenois sont installés", SudPresse, 10 januari 2001Adrien Renkin, "Maurice Fyon, le bourgmestre de Baelen, ne se représentera pas aux élections : « Je veux me réveiller sans penser à la commune »", SudPresse, 29 januari 2024 2024-heden: Nathalie Thönissen (Les Engagés)
Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken. Gearchiveerd op 10 januari 2022. 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %11%11%11%13%13%15%15%15%15 UNION1 / Trait d'Union253,121757,881763,811763,891972,911043,871632,121531,882540,9526 AC1 / ACBM2 - - - - - 56,131951,242849,392935,8626 PS1 / Alternative2 14,0811- - - - - - 9,582123,1923 POUR- - - - - - 16,6429,150- ECOLO- - - 23,79327,13- - - - EBM- - - 12,311- - - - - RC18,26242,12436,194- - - - - - CN14,541- - - - - - - - 1839 19752129229324152672281929903038Opkomst % 94,5893,6792,4293,9989,1090,4189,62Blanco en ongeldig %5 5,166,816,158,164,795,366,426,75
Demografische ontwikkeling
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december 1880: afstand van het gehucht Dolhain in 1879 (1,26 km² met 1358 inwoners) aan de stad Limburg
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 102,71994 104,61995 107,11996 108,31997 109,21998 112,91999 113,82000 114,72001 114,82002 115,72003 116,22004 116,72005 119,42006 120,92007 122,42008 123,72009 124,12010 124,82011 126,52012 128,42013 127,62014 128,02015 129,52016 130,12017 130,62018 132,02019 132,62020 133,62021 132,12022 132,82023 134,52024 133,62025 134,82026 134,4
Nabijgelegen kernen Membach, Dolhain, Limburg, Welkenraedt, Eupen
Externe link Website van de gemeente
Categorie:Plaats in Luik (provincie)