De verkiezingen voor het Europees Parlement 2024 in Nederland waren reguliere Nederlandse verkiezingen op 6 juni 2024 van de 31 Nederlandse afgevaardigden in het Europees Parlement voor de zittingsperiode 2024-2029. Deze verkiezingen werden in de periode van 6 tot en met 9 juni in alle 27 lidstaten van de Europese Unie gehouden voor 720 zetels in de Europese volksvertegenwoordiging.
Nederland, inclusief de bijzondere gemeenten Bonaire, Saba en Sint Eustatius, behoorde tot de eerste EU-lidstaten waar gestemd werd, samen met Estland, Letland en Litouwen. De opkomst was 5 procentpunt hoger dan in 2019 en kwam op 46,18%.
Op 19 juni 2024 stelde de Kiesraad de officiële Nederlandse uitslag vast in een openbare zitting van de Tweede Kamer. De voor Europa breed voorspelde 'ruk naar uiterst rechts' vond in Nederland beperkt plaats; de PVV won zes zetels, terwijl de andere uiterst tot extreemrechtse partijen en onafhankelijken samen vijf zetels verloren; de links-sociaaldemocratische combinatie GroenLinks-PvdA kwam op kop met acht zetels.
De zetels in het Europees Parlement zijn naar rato van het inwonertal verdeeld over de EU-lidstaten. Voor Nederland waren er vijf zetels meer verkiesbaar dan bij de verkiezingen in 2019, wat te maken heeft met de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie in 2020 en met de bevolkingsgroei.Na de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 31 januari 2020 werden aan Nederland drie extra zetels toegewezen. Deze zetels werden toegedeeld aan PVV, VVD en FVD.
Deelnemende partijen in Nederland Aan de verkiezingen deden twintig partijen mee. Partijen die in de vorige zittingsperiode in het Europees Parlement vertegenwoordigd waren, kregen een lijstnummer op basis van het aantal bij de verkiezingen in 2019 behaalde stemmen. De overige partijen kregen hun lijstnummer door middel van loting.
Van de Nederlandse partijen die aan de verkiezingen in 2019 meededen, had alleen DENK geen lijst ingediend voor de verkiezingen van 2024. Partijen die in 2024 voor het eerst meededen, waren de BoerBurgerBeweging, Belang van Nederland, JA21, Meer Directe Democratie, Nieuw Sociaal Contract en Nederland met een PLAN.Door afsplitsingen tijdens de zittingsperiode 2019-2024 hadden JA21 en Meer Directe Democratie wel elk één zetel op het moment van de verkiezing.
ChristenUnie en SGP namen, anders dan bij de verkiezingen van 2019, niet meer deel met een gezamenlijke ChristenUnie-SGP-lijst.
GroenLinks en PvdA namen deel met een gezamenlijke lijst, volgend op de gezamenlijke deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Onderling werd afgesproken dat de kandidaten van GroenLinks en PvdA zich na de verkiezingen 'evenwichtig zouden verdelen' over de twee fracties in het Europees Parlement waarbij deze partijen zijn aangesloten, De Groenen/EVA en S&D.
Beslissingen Kiesraad De Kiesraad verklaarde de kandidatenlijst NL PLAN EU geldig, maar stelde de gebruikelijke extra voorwaarden die voor partijen gelden die bij de vorige verkiezing geen zetel hebben behaald. Zij moeten ondersteuningsverklaringen inleveren en een waarborgsom betalen. Daartegen ging de partij in beroep, omdat zij dit zag het als ongelijke behandeling van niet-gevestigde partijen ten opzichte van gevestigde partijen. De beroepsinstantie, de Raad van State, verklaarde het beroep niet-ontvankelijk omdat de partij geen griffierecht had betaald en niet op de zitting was verschenen.
De Kiesraad verklaarde de kandidatenlijst van Jezus Leeft ongeldig. In de Kieswet is voorgeschreven dat politieke groeperingen voor de kandidaatstelling gebruik moeten maken van een bij ministeriële regeling vastgesteld model. In het door Jezus Leeft ingeleverde zelfgemaakte document ontbraken de verplicht gestelde geboortedata en de handtekening van de persoon die het ingeleverd had. De partij tekende beroep aan tegen deze beslissing, maar de Raad van State vond de formele eisen die aan de indiening zijn gesteld doorslaggevend, en oordeelde het beroep ongegrond.
Overzicht partijen en lijsttrekkers LijstKlik op het lijstnummer om de kandidatenlijst van de betreffende partij(en) te zien. PartijDe partijaanduidingen in deze kolom zijn conform de bij de Kiesraad geregistreerde aanduidingen in het Register Europees Parlement in 2024. Lijsttrekker Europese partij Europese fractie 2019-2024 2024-2029 1 GROENLINKS / Partij van de Arbeid (PvdA)PvdA en GroenLinks deden in 2019 mee met twee aparte lijsten.Partij van de Arbeid (PvdA) Bas EickhoutPESS&DS&DGROENLINKSEGPGroenen/EVAGroenen/EVA 2 VVD Malik Azmani ALDE Renew Renew 3 CDA - Europese Volkspartij Tom Berendsen EVP EVP EVP 4 Forum voor Democratie Ralf Dekker ECH2019-2020 / ID2022 / geen2022-2024Deze partij is in de zittingsperiode 2024-2029 niet vertegenwoordigd in het Europees Parlement. 5 D66 Gerben-Jan Gerbrandij ALDE Renew Renew 6 Partij voor de Dieren Anja Hazekamp APEU Linkse Fractie Linkse Fractie 7 50PLUS Adriana Hernández Martínez EDP EVP 8 PVV (Partij voor de Vrijheid) Sebastiaan Stöteler ID ID PvE 9JA21 Michiel Hoogeveen ECH 10NL PLAN EU Kok Chan Deze partij was in de zittingsperiode 2019-2024 niet vertegenwoordigd in het Europees Parlement. 11 ChristenUnie Anja Haga ECPM EVP 12Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Bert-Jan Ruissen ECPM ECH ECH 13BBB Sander Smit EVP Tot en met 10 maart 2026 ECH Vanaf 11 maart 2026 14Meer Directe Democratie Dorien Rookmaker ECH 15 SP (Socialistische Partij) Gerrie Elfrink 16vandeRegio Sent Wierda 17 Volt Nederland Reinier van Lanschot Volt EuropaDeze partij is niet door de EU geregistreerd als politieke partij in het verband van de Europese Unie. Groenen/EVA 18 Belang Van Nederland (BVNL)Wybren van Haga 19NSC Dirk Gotink EVP 20 Piratenpartij - De GroenenPiratenpartij deed in 2019 mee met een gezamenlijke lijst met vandeRegio en de De Groenen met een aparte lijst. Piratenpartij Matthijs Pontier PPEUDeze partij is niet door de EU geregistreerd als politieke partij in het verband van de Europese Unie. De Groenen
Verkiezingstijd VVD en Renew Europe Op 16 mei 2024 werd in Nederland een hoofdlijnenakkoord gesloten voor het nieuwe kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB. Diezelfde dag nog sprak de voorzitter van de liberale Renew Europe-fractie Valérie Hayer haar afkeuring uit over dit akkoord. Op 21 mei deed zij dat opnieuw, omdat ze de standpunten van de PVV in strijd acht met de liberale waarden. Zij wilde na de verkiezingen binnen de fractie bespreken of samenwerking met de VVD nog mogelijk zou zijn. Zij doelde daarbij op het cordon sanitaire tegen extreemrechts van de Europese liberalen. Europees lijsttrekker voor de VVD, Malik Azmani, kondigde aan in het Europees Parlement niet te willen samenwerken met de PVV, omdat Geert Wilders te kennen had gegeven de macht van de EU van binnen uit te willen uithollen. Nadat er binnen de fractie over was gesproken, mocht de VVD lid blijven van de fractie.VVD mag bij geslonken Europese fractie blijven, NOS Nieuws, 27 juni 2024. Geraadpleegd op 18 juli 2024.
Spitzenkandidaten
Sinds 2014 kiezen de Europese partijen een zogeheten spitzenkandidat, politici die worden gezien als hun mogelijke nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Het is de bedoeling dat zij Europawijd campagne tegen elkaar voeren. De Nederlander Bas Eickhout van GroenLinks was de spitzenkandidat van de Europese Groene Partij, samen met de Duitser Terry Reintke.
Peilingen en debatten
Zestien van de twintig lijsttrekkers waren man. Het slotdebat op de Nederlandse televisie liet dan ook bijna alleen maar mannen zien. Twee lijsttrekkers van kleinere partijen, Anja Hazekamp (Partij voor de Dieren) en Anja Haga (ChristenUnie), tekenden bezwaar daartegen aan, maar dat had geen resultaat. Kiezers hebben echter niet de plicht op de lijsttrekker te stemmen en kunnen door middel van een voorkeurstem proberen vrouwelijke kandidaten in het Parlement te krijgen. Anders dan bij verkiezingen voor de Tweede Kamer, waar een voorkeursdrempel geldt van 25% van de kiesdeler, is deze voorkeursdrempel bij verkiezingen voor het Europees Parlement slechts 10%.
Formaat stembiljetten In vijf gemeenten werd geëxperimenteerd met een kleiner stembiljet, op A3-formaat. Het betrof Alphen aan den Rijn, Boekel, Borne, Midden-Delfland en Tynaarlo. Mocht het experiment als succesvol worden beoordeeld, dan wordt dit formaat mogelijk landelijk ingevoerd voor volgende verkiezingen.5 gemeenten stemmen met een kleiner en handzamer stembiljet tijdens de Europees Parlementsverkiezing, rijksoverheid.nl, 11 maart 2024In 5 gemeenten experiment met kleiner stembiljet, Gemeente.nu, 13 maart 2024
Verkiezingsuitslag Het tellen van de stemmen kon direct beginnen na het sluiten van de stemlokalen in Nederland. De tellingen waren openbaar, maar gemeenten mochten de voorlopige uitslagen pas publiceren op 9 juni vanaf 23.00 uur. Op dat tijdstip waren de stembussen in alle lidstaten van de Europese Unie gesloten en konden de verkiezingen in andere landen niet meer beïnvloed worden.
De definitieve uitslag van de verkiezingen werd door de Kiesraad bekendgemaakt op 19 juni 2024. Deze uitslag werd door de Tweede Kamer, na onderzoek door de Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven, op 3 juli 2024 formeel bekrachtigd.
Opkomst en kiesdeler 2019 2024 # stemmen % # stemmen % Kiesgerechtigden 13.164.688 13.542.363 Niet opgekomen 7.644.912 58,03% van het aantal kiesgerechtigden. 7.288.896 53,82 Opkomst 5.519.776 41,97 6.253.467 46,18 Ongeldige stemmen 11.696 0,21% van het aantal uitgebrachte stemmen. 11.607 0,15 Blanco stemmen 10.267 0,19 9.662 0,19 Geldige stemmen 5.497.813 99,60 6.232.198 99,66 KiesdelerIn 2019 op basis van 26, in 2024 op basis van 31 verkiesbare zetels. Na de herberekening in 2020 op basis van 29 zetels bedroeg de kiesdeler 189.579.211.454 - 201.038 -
Verkiezingsuitslag en zetelverdeling naar partij Elf partijen behaalden voldoende stemmen voor minimaal één zetel in het parlement. In 2019 ging 6,91% van de stemmen naar partijen die geen zetel behaalden in het Europees Parlement; in 2024 was dit percentage gestegen naar 10,28%.
Partij 2019 2024 +/−Vergeleken met 2019.# stemmen%% van het aantal geldige stemmen.zetels # stemmen % zetels % zetels P.v.d.A./Europese Sociaaldemocraten 1.045.274 19,01 6 GROENLINKS 599.283 10,90 3 GROENLINKS / Partij van de Arbeid (PvdA)In 2024 gemeenschappelijke lijst van GroenLinks en PvdA. - - - 1.314.428 21,09 8 subtotaal 1.644.557 29,91 9 1.314.428 21,09 8 −8,82 −1 PVV (Partij voor de Vrijheid) 194.178 3,53 0 1.057.662 16,97 6 +13,44 +6 VVD 805.100 14,64 4 707.141 11,35 4 −3,29 0 CDA - Europese Volkspartij 669.555 12,18 4 589.205 9,45 3 −2,63 −1 D66 389.692 7,09 2 523.650 8,40 3 +1,31 +1 ChristenUnie-SGPSGP en ChristenUnie namen in 2019 deel met een lijst met de naam ChristenUnie-SGP, wat een geregistreerde aanduiding was. 375.660 6,83 2 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) - - - 228.036 3,66 1 ChristenUnie - - - 180.060 2,89 0 subtotaal 375.660 6,83 2 408.096 6,55 1 −0,28 −1 BBB - - - 336.953 5,41 2 +5,41 +2 Volt Nederland 106.004 1,93 0 319.483 5,13 2 +3,20 +2 Partij voor de Dieren 220.938 4,02 1 281.600 4,52 1 +0,50 0 NSC - - - 233.564 3,75 1 +3,75 +1 Forum voor Democratie 602.507 10,96 3 155.187 2,49 0 −8,47 −3 SP (Socialistische Partij) 185.224 3,37 0 136.978 2,20 0 −1,17 0 50PLUS 215.199 3,91 1 58.498 0,94 0 −2,97 −1 JA21 - - - 40.570 0,65 0 +0,65 0 vandeRegio & PiratenpartijIn 2019 gemeenschappelijke lijst van vandeRegio en Piratenpartij. 10.692 0,19 0 De Groenen 9.546 0,17 0 Piratenpartij - De GroenenIn 2024 gemeenschappelijke lijst van Piratenpartij en De Groenen. - - - 23.764 0,38 0 vandeRegio - - - 2.732 0,04 0 subtotaal 20.238 0,37 0 26.496 0,43 0 +0,06 0 Belang Van Nederland (BVNL) - - - 23.032 0,37 0 +0,37 0 Meer Directe Democratie - - - 11.295 0,18 0 +0,18 0 NL PLAN EU - - - 8.360 0,13 0 +0,13 0 overige partijen in 2019 68.961 1,25 0 - - - −1,25 0 totaal 5.497.813 100 26 6.232.198 100 31 0 +5
Gekozen leden