De Vriendschapsheuvel (Russisch en Witrussisch: Курган Дружбы, Lets: Draudzības kurgāns) is een monument op het drielandenpunt van Rusland, Wit-Rusland en Letland. Het werd opgericht op 3 juli 1959 ter nagedachtenis aan de samenwerking van Russische, Wit-Russische en Letse partizanengroepen tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Geografie Het herdenkingscomplex met haar verschillende architecturale structuren bevindt zich op het grondgebied van drie aangrenzende regio's: de Russische oblast Pskov, het Wit-Russische Po-ozerje en het Letse Letgallen.
De aangrenzende administratief-territoriale eenheden zijn Ludzas novads in Letland, het rajon Verchnedvinski in de oblast Vitebsk in Wit-Rusland en het rajon Sebezjski van de oblast Pskov in Rusland. De grens tussen de landen loopt hier langs twee rivieren: de Russisch-Letse en Wit-Russisch-Letse langs de Zilupe, de Russisch-Wit-Russische langs de Neveritsa, een zijrivier van de Zilupe. Het drielandenpunt bevindt zich aan de monding van de Neveritsa.
De dichtstbijzijnde stad in Rusland, Sebezj, ligt ongeveer 25 km ten noordoosten van de Vriendschapsheuvel. De Wit-Russische stedelijke nederzetting Osveja ligt 20 km ten zuiden van het monument. De Wit-Russische kant bevindt zich op het grondgebied van het Osvejski-reservaat van nationale betekenis. Ongeveer 800 m ten westen van het drielandenpunt bevindt zich het noordelijkste punt van Wit-Rusland, in een scherpe bocht van de Zilupe.
Samenstelling Het centrum van het monument is een kunstmatige heuvel (koergan) aan de Letse zijde van de grens, die hier gevormd wordt door het riviertje de Zilupe. Op de heuvel groeit de Eik van Vriendschap. De grond van de heuvel werd genomen uit de graven van partizanen en soldaten van de Tweede Wereldoorlog. Stenen trappen leiden naar de top van de heuvel, als voortzettingen van drie lanen: esdoorn van de kant van Rusland, linde van de kant van Letland en berk van de kant van Wit-Rusland. Elk van de drie trappen heeft sokkels voor vlaggenmasten. Op drie granieten platen staan inscripties in drie talen:
Aan de Russische kant staat een marmeren monument voor de partizaan van de 4e Kalinin-brigade Maria Pynto. Op de plaquette staat de tekst:
Op Wit-Russische bodem bevindt zich een ster als monument voor de ondergrondse jongerenorganisatie van het dorp Prosjki. Het herdenkingshuis-museum "Droezjba" en de op 5 juli 1964 geopende nagebouwde ondergrondse partizanenschuilplaats vertellen over de partizanengeschiedenis van de drie volkeren.
Aan het einde van de lindenlaan, achter de brug over de Zilupe aan de Letse kant, staat een monument voor de Held van de Sovjet-Unie Imants Sudmalis in de vorm van een stuk ruw graniet op een voetstuk. Op de steen staat een gedenkplaat met zijn portret en de tekst:
Geschiedenis In dit gebied liepen verscheidene partizanenpaden. Detachementen uit verschillende republieken verenigden zich en het begin van de vorming van een partizanenregio werd gelegd. In 1942 besloeg de regio 10.000 km² met een bevolking van ongeveer 100.000 mensen.
Het herdenkingscomplex werd gebouwd ter nagedachtenis aan de samenwerking van volkeren tijdens de Tweede Wereldoorlog en werd plechtig geopend op 3 juli 1959 op de vijftiende verjaardag van de Vereniging van Partizanen van de broederlijke Baltisch-Slavische regio.
Elk jaar, op de eerste zondag van juli, kwamen Russen, Wit-Russen en Letten hier, om het verleden te herinneren en hulde aan de nagedachtenis van de gevallenen brengen. Het Vreugdevuur der Vriendschap, aangestoken door vertegenwoordigers van de drie landen, werd een vast onderdeel van het ritueel.: laatste bijeenkomst in 2022, kort voor de vernietiging van het monument
Op 8 juli 2019 vond de 60e verjaardagsbijeenkomst van vertegenwoordigers van de drie landen plaats.
Op 28 oktober 2022 werden aan Letse zijde de gedenkplaten aan de voet van de heuvel gesloopt. Kort daarop werd ook de voetgangersbrug over de Zilupe afgebroken. Латвия снесла важный мост на границе с РФ и Беларусью около так называемого Кургана Дружбы Letland heeft een belangrijke brug op de grens met de Russische Federatie en Wit-Rusland gesloopt nabij de zogenaamde Vriendschapsheuvel, YouTube-video door Torreddo gepubliceerd op 25 november 2022, in het Russisch, geraadpleegd op 8 maart 2026 In een reportage van SBTV is te zien hoe een bulldozer op de Letse oever van de grensrivier Zilupe inhakt op de brug en vervolgens het hele brugdek op de Letse oever trekt, waarbij het de vraag is of dit juridisch in orde was, nu de andere helft van de brug op Witrussisch grondgebied lag.Латвия рушит памятники и стирает историческую правду – репортаж с границы Letland vernietigt monumenten en wist de historische waarheid uit – berichtgeving vanaf de grens, reportage gemaakt door Беларусь Сегодня/Belarus Today (Belarus Today staat onder controle van de Witrussische overheid), op YouTube gepubliceerd op 24 november 2022, in het Russisch, geraadpleegd op 8 maart 2026 De zogenaamde vriendschap met Belarus en Rusland die op de Vriendschapsheuvel gevierd werd, is aan Letse zijde door de jaren heen omstreden geweest en voelt vanuit Lets perspectief als opgedrongen vriendschap door een voormalige overheerser, een juk waar de Letten zich van wensten te bevrijden.
Rusland en mensen die Rusland en de voormalige Sovjet-Unie goed gezind zijn, leggen graag de nadruk op de heldendaden van partizanen die tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen de nazi's hebben gevochten,De Tweede Wereldoorlog als propagandamiddel Raam op Rusland, geschreven door Laura Starink, gepubliceerd op 13 april 2016, geraadpleegd op 7 maart 2026 niet zozeer om die verzetsstrijders te eren, Questions about Russian military celebration on the Latvian border LSM (Letse publieke omroep), gepubliceerd op 16 juli 2024 (in het Engels), geraadpleegd op 7 maart 2026 maar om een geopolitiek doel te dienen.'Het gebruik van geschiedenis in de retoriek van Poetin is zeer opvallend' Vincent Decates in VoxWeb, magazine van Radboud Universiteit Nijmegen, gepubliceerd op 20 februari 2023, geraadpleegd op 7 maart 2026 De Russische propagandaLand van de helden Honderd jaar Russische propaganda, Essay geschreven door Raymond van den Boogaard, gepubliceerd in Groene Amsterdammer, op 4 oktober 2017, geraadpleegd op 7 maart 2026 schildert Europa graag af als fascistisch en met hetzelfde verhaal probeert men in Rusland ook de grootschalige oorlog tegen Oekraïne te rechtvaardigen. Rusland lijkt echt in eigen propaganda te geloven Hidde Bouwmeester in EW Magazine, gepubliceerd op 3 oktober 2022, geraadpleegd op 7 maart 2026 Dat Witrusland vluchtelingen per vliegtuig aanvoerde en ze in de winter over de grens naar Polen, Litouwen en Letland duwde, om de Europese Unie te chanteren,Overstekende migranten blijken een opvallend effectief dwangmiddel te zijn Arjen van der Ziel in Trouw, gepubliceerd op 16 juli 2021 (achter betaalmuur), geraadpleegd op 7 maart 2026 dat mag men in Rusland graag verzwijgen. In Letland werd, net als in Estland en Litouwen, al jaren gediscussieerd over de vraag wat er met overgebleven monumenten uit de Sovjetunie moest gebeuren, Baltic states have torn down their Soviet past following Ukraine war – a photo essay Kristina van Kuyck, Dublin City University, gepubliceerd op 2 september 2025, in het Engels, geraadpleegd op 8 maart 2026 waarbij mensen van Russische afkomst deze monumenten meestal wilden behouden, terwijl de Letten de monumenten graag wilden slopen, omdat ze nare herinneringen opriepen aan de tijd dat Letland bezet werd door Rusland, doordat de Letten gedwongen deel uitmaakten van de Sovjetunie.
In mei 2022 raakten groepen demonstranten in de Letse hoofdstad Rīga slaags met elkaar toen grote groepen mensen van Russische afkomst bloemen kwamen leggen bij het monument ter nagedachtenis aan de bevrijding van de nazi's,Latvia plans to destroy a Soviet-era monument, riling its ethnic Russian minority USA National Public Radio (NPR), gepubliceerd op 19 augustus 2022, in het Engels, geraadpleegd op 8 maart 2026 wat door de Letten wordt gezien als het begin van de Russische bezetting van Letland. Enkele Russen uitten hun onvrede over de oorlog tegen Oekraïne, maar wilden de monumenten toch behouden. Volgens de Ierse publieke omroep had het Letse parlement reeds in augustus 2022 besloten om alle nog overgebleven monumenten uit de tijd van de Sovjetunie voor halverwege november 2022 te laten slopen.Latvia removes controversial Soviet monument RTÉ, gepubliceerd op 26 augustus 2022, in het Engels, geraadpleegd op 8 maart 2026
Zie ook Drie Zusters (Monument van de Vriendschap), gedenkteken op het drielandenpunt van Wit-Rusland, Rusland en Oekraïne
Categorie:Monument in Letland Categorie:Tweede Wereldoorlog-monument Categorie:Drielandenpunt Categorie:Verzet in de Tweede Wereldoorlog