miniatuur|Regenwoud bij Boquete De dood van Kris Kremers en Lisanne Froon betrof de verdwijning en het overlijden van twee jonge Nederlandse vrouwen begin april 2014 in Panama. De zaak kreeg zowel nationaal als internationaal veel media-aandacht en werd later onderwerp van een boek en een tv-documentaire.
Achtergrond Kris Kremers (21) en Lisanne Froon (22) groeiden op in Amersfoort. Kremers werd beschreven als een open, creatief, speels en een verantwoordelijk persoon, die ook hield om op de voorgrond te staan, terwijl Froon werd beschreven als een verlegen, op de achtergrond, empathisch en gepassioneerde volleybalster. Kris had net haar studie cultureel-maatschappelijke vorming met als specialisatie kunsteducatie afgerond aan de Universiteit Utrecht, terwijl Lisanne in Deventer was afgestudeerd in toegepaste psychologie.
De twee vriendinnen werkten in samen in een café/restaurant. Ze hadden zes maanden lang geld gespaard en een vakantie van zes weken in Panama gepland, met de ambitie Spaans te leren en iets zinvols te doen voor de lokale bevolking, vooral vrijwilligerswerk met kinderen. De reis was ook een beloning voor Froon voor het behalen van haar diploma. Beiden hielden een dagboek bij met hun belevingen in Panama en ze stuurden ansichtkaarten vanuit Panama naar hun ouders in Nederland.
Gebeurtenissen Kris en Lisanne kwamen op 15 maart 2014 aan in Panama. De eerste twee weken verbleven ze in Bocas del Toro, waar ze cursussen Spaans volgden en ontspanning zochten op de stranden en in nachtclubs.
Op 29 maart kwamen ze aan in Boquete, met als doel vier weken met kinderen te gaan werken. Ze logeerden bij een plaatselijke bewoonster die al enkele jaren een kamer verhuurde aan bezoekende buitenlanders en een taalleerprogramma voor hen opzette bij de plaatselijke school. Kremers en Froon zouden op 31 maart aan het werk gaan op de Guardaria Aura-kleuterschool. Vanwege problemen in de schoolplanning kregen de vrouwen echter te horen dat ze over een week terug moesten komen. De vrouwen waren hierdoor zo teleurgesteld dat ze hun interesse om op deze kleuterschool te werken verloren. Bij de Spanish by the River School probeerden ze ander vrijwilligerswerk te vinden, mede door hulp van de directrice van de school, Ingrid Lommers. Nu zij een weekje onverwachts vrije tijd hadden, besloten ze die door te brengen met reizen. In het bergstadje Boquete begint het regenseizoen echter in begin april, waarbij het hard kan regenen en mist het zicht sterk kan verminderen. Overdag is de gevoelstemperatuur aangenaam, mooi blauw en zonnig weer, maar ’s avonds en ’s nachts is de gevoelstemperatuur erg laag, mistig en regenachtig.
Op 1 april, de dag waarop ze vermist raakten, wandelden de twee vrouwen de mistige bossen in op The Pianist Hiking Trail. Ze schreven op Facebook dat ze door Boquete gingen lopen, zonder iemand precies te vertellen waar ze heen gingen. Daarvoor zouden ze hebben ontbeten met twee jonge Nederlanders, maar volgens de getuigenis van de ober ontbeten ze alleen. Lisanne had een rugzak bij zich en de beiden waren licht gekleed. De politie kwam er pas achter wat ze precies hadden gedragen toen de camera in juni werd ontdekt. Van Boquete tot het begin van het El Pianista-pad namen de vrouwen een taxi. Daar stopten ze bij een restaurant aan de trailhead. Het is niet duidelijk wanneer de vrouwen aan hun reis naar boven begonnen; volgens de metadata van de foto's die ze maakten, begonnen ze El Pianista te beklimmen voordat ze werden geobserveerd door ooggetuigen, een taxichauffeur en restaurantpersoneel. Ze hadden geen gids, maar het verhaal ging dat ze werden vergezeld door een huskyhond die ze in een restaurant hadden gekregen. De hond keerde echter al snel vanzelf terug. De hond bleek later op geen van de foto's van de vrouwen voor te komen. Het is daarom en wegens inconsistente getuigenissen aannemelijk dat de vrouwen alleen het wandelpad betraden. Op een pc die de vrouwen gebruikt hebben, is in de browsegeschiedenis informatie gevonden dat zij de El Pianista Trail hebben opgezocht om meer info erover te verschaffen, voordat ze aan de wandeling begonnen.
Nadat ze vermist waren geraakt, werd er een uitgebreide en intensieve zoektocht gehouden. Enkele maanden later werden er meerdere malen lichaamsresten gevonden, die aan de twee vrouwen bleken toe te behoren.
In juni 2014 werden de eerste persoonlijke bezittingen van Lisanne Froon en Kris Kremers gevonden, een geruite donkerblauwe/zwarte rugzak met een lichtblauwe binnenkant, met daarin de persoonlijke bezittingen: zonnebrillen, bh’s, verzekeringspasje van Lisanne, geld, digitale fotocamera, flesje water en twee telefoons: iPhone 4 (Kris Kremers) en Samsung Galaxy S III (Lisanne Froon). De rugzak is gevonden door een inheemse indiaanse vrouw, op een struik tussen twee rotsen bij een rivierbedding, langs de rivier Rio Culebra. De indiaanse vrouw die de rugzak van de vrouwen heeft gevonden heet Irma Mirando en woont in een afgelegen dorp genaamd Alto Romero diep in de jungle op 4-5 dagen lopen vanaf het El Pianista pad.Rugzak Lisanne Froon en Kris Kremers
Mirando vertelde in de documentaire Lost in the Wild dat zij kleren in de rivier wilde wassen en daarna zou gaan baden, waarbij zij plotseling in haar ooghoek iets zag glinsteren. Dichterbij gekomen, zag de indiaanse vrouw dat het om een rugzak ging, iets wat ongebruikelijk is in haar omgeving. Zij heeft de rugzak overgedragen aan de lokale politie. De vondst gaf een doorbraak in de zaak rondom de verdwijning van de Kremers en Froon.
Op de digitale fotocamera zijn foto’s gevonden die bevestigen dat de vrouwen daadwerkelijk het El Pianista pad op zijn gegaan en daar aan de wandelroute waren begonnen. Op dinsdag 1 april 2014 rond 13:00 uur hebben Kris en Lisanne de top bereikt van het wandelpad en hebben zij samen diverse foto’s van elkaar genomen. De duur van de wandeltocht naar de top is circa 2,5 tot 3 uur. Het wandelpad, dat steeds steiler wordt, is 4 kilometer lang. Vanaf de toppunt/uitkijkpunt van de El Pianista kun je vrij doorlopen dieper de jungle in, waarbij het pad drastisch verandert en moeilijker begaanbaar wordt.
Lisanne en Kris hebben maar liefst 80 keer geprobeerd het Nederlandse alarmnummer 112 en het Panamese alarmnummer 911 te bellen; tevergeefs, omdat op het einde van het El Pianista Trail geen bereik is. De eerste noodoproep is gepleegd op dinsdag 1 april 2014 om 16:39 uur naar het nummer 112. Beiden vrouwen hebben geprobeerd contact op te nemen met beide telefoontoestellen. Nadat ze verdwaald waren, hebben Kris en Lisanne meerdere pogingen gedaan om per dag en per telefoon, te kijken of er ergens verbinding te vinden was. Door onderzoekers is geconstateerd, nadat de vrouwen in de gaten hadden dat ze verdwaald waren het telefoongebruik tot een minimale gebruik is genomen. Zo is aan de telefoondata te zien, dat de vrouwen de mobiele telefoons helemaal uitgeschakeld hadden, om zo batterijen te besparen. Kris' telefoon werd aan gehouden, waarbij Lisanne voor batterijbesparing haar telefoon regelmatig aan- en uitschakelde. Naarmate de dagen verstreken diep in de jungle en de telefoons helemaal uitgeschakeld waren, zijn er ook opvallend veel foutieve pogingen gedaan om de pincode in voeren op Kris haar telefoon. De batterijen van de telefoon van Lisanne hebben het uiteindelijk volgehouden tot 11 april. BelpogingenMobiele gebruik
Op het digitale fototoestel zijn in de nacht van dinsdag 8 april 2014 ruim 90 mysterieuze nachtfoto’s gemaakt. Deze nieuwe reeks foto’s zijn gemaakt een week na de verdwijning. Van de ruim 90 foto’s zijn er meer dan 80 in het donker gemaakt. Op deze foto's zijn enkel rotswanden en de flits van de camera gedeeltelijk omhoog gericht te zien. Deze foto’s hebben tot veel speculaties geleid. Op een specifieke foto is het achterhoofd met wilde haren van Kris te zien, daarnaast is er ook een foto van een SOS-teken dat gemaakt is van tissues en een klein spiegeltje eraan vastgemaakt met een soort riem of lint. Er werd gespeculeerd dat de vrouwen na ruim een week zonder eten en drinken zijn gaan hallucineren. In combinatie met paniek en wanhoop, zouden Kremer en Froon in het donker zijn gaan rennen, waarbij een van hen om de paar seconden foto’s met een flits maakte om zo het pad te verlichten. In hun paniekerig toestand zouden ze uitgegleden en van een klif gevallen kunnen zijn. Maar er zijn ook mensen die een misdrijf niet uitsluiten. Het is ook mogelijk dat de twee vrouwen met de flits van de camera om hulp probeerden te seinen in de dichtbegroeide jungle. Fotocamera gebruikt na een week vermissing SOS
Misdaadverslaggever Peter R. de Vries heeft ook in 2014 zijn opinie gegeven over de vermissingszaak van de vrouwen. Hij heeft verteld dat het hem bevreemdt dat de vrouwen van 2 april tot en met 7 april zes dagen lang geen nieuwe foto’s hebben gemaakt, om de omgeving te fotograferen en/of video’s op te nemen met een boodschap erin, wat er op dat moment afspeelde.
De laatste toeristische foto is gemaakt op de eerste dag van hun verdwijning, 1 april, tussen 13:30 en 16:00 uur. Op die foto staat Kris omgedraaid naar de camera op een rots met een klein watervalletje. Na die foto volgen op 8 april een reeks nachtfoto’s.
Peter R. de Vries was van mening dat men te snel de aanname maakte dat Lisanne en Kris “nooit van het pad zouden afwijken”. De Vries beargumenteert dat het evengoed mogelijk is dat een van de vrouwen een enkel verzwikt zou hebben of een ernstig ongeluk gehad zou hebben. In dat geval zouden ze misschien de route diep in de jungle hebben willen afsnijden, in de hoop sneller bij hulp aan te komen, aangezien het donker begint te worden. In staat van paniek dat men niet altijd wat logisch is, meende De Vries. De Vries vond het ook aangrijpend dat de ouders van Kris de pittige wandeltocht van de vrouwen hebben willen navolgen, om op die manier naar antwoorden te zoeken over het lot hun dochter. De Vries concludeerde dat “veel erop wijst dat er sprake is geweest van een verdwaling, maar je kan dit niet objectief vaststellen”.
Na de dood van Kremers en Froon in de jungle is er een gedenkmonument ter hunner nagedachtenis geplaatst op de toppunt van de El Pianista trail. Dit gedenkmonument dient ook als waarschuwing om niet dieper de jungle in te lopen. Naast het monument is een Spaanstalig bord geplaatst waarop staat dat zowel het toppunt als het eindpunt van het pad bereikt is en dat wandelaars moeten teruglopen naar het startpunt van het wandelpad.
Onderzoek De oorzaak van de dood van Kremers en Froon kon niet definitief worden vastgesteld. De Nederlandse autoriteiten die samenwerkten met forensische en zoek- en reddingsonderzoekers achtten het aanvankelijk waarschijnlijk dat de twee vrouwen, na eerst verdwaald te zijn geraakt, per ongeluk van een klif waren gevallen. Een misdaad werd echter niet volledig uitgesloten; sommigen achtten dit scenario zelfs veel waarschijnlijker. Er was met name veel speculatie over hoe de twee hun laatste dagen doorbrachten. Algemeen werd aangenomen dat ze de eerste dagen na dinsdag 1 april 2014 nog leefden, wat later, naar aanleiding van de gevonden foto’s en telefoongebruik, inderdaad het geval bleek te zijn.