Het duinvlekje (Arthonia ligniaria) is een schimmel uit de familie Arthoniaceae die in Nederland tot de korstmossen wordt gerekend. De soort is geassocieerd met kleine groene algen. De precieze aard van deze associatie is niet geheel duidelijk; mogelijk is de schimmel slechts zwak gelicheniseerd of leeft hij van algenkolonies.
Determinatie Het duinvlekje vormt een zeer onopvallend, korstvormig en grotendeels in het substraat verzonken thallus. Rond de vruchtlichamen kunnen groenige, enigszins gelatineuze groepjes algen zichtbaar zijn.
De apotheciën zijn zwart, rond, vlak tot enigszins bol en ongeveer 0,1–0,3 mm in diameter. Een duidelijke eigen rand ontbreekt. Het epithecium is donkerbruin en het hymenium is ongeveer 40–50 µm hoog. Het hymenium reageert niet met jodium (I−). Het hypothecium is bleek- tot donkerbruin.
De asci bevatten acht sporen. De ascosporen zijn kleurloos, eenmaal gesepteerd en bij het septum enigszins ingesnoerd. De twee cellen zijn ongelijk van grootte. De sporen meten doorgaans 17–22(–26) × 6,5–9,5 µm. Bij het oorspronkelijk gerapporteerde Nederlandse materiaal werden sporen van 18–20 × 6,5–9 µm gemeten.
Ecologie Het duinvlekje is een pioniersoort die op verschillende substraten kan voorkomen. Uit het buitenland is de soort vooral bekend van dood of verwerend hout en zure schors, maar hij is ook aangetroffen op verdichte zandgrond. De NDFF Verspreidingsatlas vermeldt hout als belangrijk substraat.
Een Nederlandse collectie uit 1978 werd gevonden bij de Broekeling bij Hilvarenbeek, op een vochtig pad waar de soort rechtstreeks op zand groeide. Het thallus was daar grotendeels in het zand verweven en slechts als een dunne, enigszins gelatineuze laag zichtbaar.
Verspreiding Het duinvlekje is een zeldzame en weinig verzamelde soort. Hij is vooral bekend uit Noord- en West-Europa, maar er zijn ook verspreide vondsten uit andere delen van het noordelijk halfrond. De gepubliceerde vindplaatsen zijn schaars. De Nederlandse Verspreidingsatlas omschrijft het Europese areaal als subatlantisch en breed-gematigd.
In Nederland is het duinvlekje 'zeer zeldzaam'. De landelijke verspreidingskaart van de NDFF toont twee atlasblokken met vondsten van vóór 2000 en drie atlasblokken met vondsten uit de periode 2000–2026. De recente vondsten liggen sterk verspreid over Nederland, met vindplaatsen in het westen, midden en uiterste zuidoosten van het land. Een van de oudere Nederlandse vondsten betreft de bovengenoemde collectie uit 1978 bij Hilvarenbeek in Noord-Brabant.
Het duinvlekje staat op de in 2024 vastgestelde Nederlandse Rode Lijst Korstmossen in de categorie 'Gevoelig'.
Externe links
Categorie:Arthoniaceae Categorie:Korstmossoort