miniatuur|Familiewapen Smits Smits van Waesberghe of kortweg Smits is een Noord-Brabants, katholiek geslacht dat sinds het einde van de zeventiende eeuw onder andere bierbrouwers, (groot)industriëlen, politici, bestuurders, geestelijken, regenten en geleerden heeft voortgebracht. De familie is het bekendst geworden als eigenaren van de Drie Hoefijzers Brouwerij en speelde een belangrijke rol in de industrialisering van Breda. Naar hen werd de Smits van Waesberghestraat in Breda vernoemd.
Geschiedenis Het geslacht Smits vindt haar oorsprong in het Peelgebied. In 1710 vestigt de Deurnese Jan Aert Smits zich als bierbrouwer in Stratum (Eindhoven). Deze Smits wordt beschouwd als de grondlegger van een omvangrijke brouwersdynastie die tien generaties op rij als fabrikanten en industriëlen actief zou zijn.
In 1741 kwam Jan Aerts’ zoon Antonius Johannes Smits in het bezit van de Eindhovense brouwerij De Oranjeboom aan de Demer. Hij behoorde tot de bekendste en rijkste Eindhovense notabelen van zijn tijd. In 1747 was hij burgemeester van Eindhoven en in 1781 en 1782 diende hij als schepen. Daarnaast was hij kapitein van het Sint-Barbara Schuttersgilde. Over de Eindhovense familie Smits hielden Museum 't Oude Slot en het Eindhoven Museum de tentoonstelling: Het leven rond de familie Smits in Eindhoven (1800-1914).
Op 5 maart 1807 kocht Johan Nicolaes Smits de Bredase brouwerij De Drie Hoefijzers in de Boschstraat voor zijn zoon Antonius Johannes Smits. Daarmee is hij de stamvader van de Bredase tak. Diens halfbroer, Antonius Willibrordus, kreeg in 1836 via zijn schoonfamilie de bekende brouwerij “De gekroonde Bel” in handen. Zo waren er halverwege de negentiende eeuw drie vertakkingen: Eindhoven (Brouwerij Oranjeboom), Oosterhout (Brouwerij De Gekroonde Bel) en Breda (Brouwerij De Drie Hoefijzers). Gezien de hoge notering op de jaarlijkse lijst van hoogstaangeslagenen in 's Rijks directe belastingen, behoorden de drie takken van het geslacht tot de kapitaalkrachtigste inwoners van de provincie Noord-Brabant. De familie bekleedde in alle drie de gemeenten tal van openbare en aanzienlijke ambten, bouwde herenhuizen en was begunstiger van de Rooms-Katholieke Kerk. links|miniatuur|272x272px|Borstbeeld F.H.M. Smits van Waesberghe Vanaf 1862 is De Drie Hoefijzers in handen van Franciscus Henricus Maria Smits. Onder zijn leiding groeit de brouwerij in vijftien jaar tijd uit tot een van de grootste brouwerijen van het land. Smits introduceerde moderne brouwtechnieken en wetenschap, investeerde in een eigen mouterij en liet in 1887 een nieuwe ondergistende stoombrouwerij bouwen voor de productie van pilsener. Met zijn bier en mout won Smits internationale prijzen op tentoonstellingen in Hagenau, Parijs, Amsterdam, Brussel en Antwerpen. Vanaf 1880 mocht hij het predicaat "hofleverancier" voeren.
Smits was onder meer lid van Provinciale Staten, president van de Kamer van Koophandel in Breda, medeoprichter en president van het Koninklijk Bredaasch Mannenkoor, medeoprichter van de Katholieke Kring, secretaris van Cercle Intime de Brasseurs Belges, lid van het Burgerlijk Armbestuur, regent van het RK Burgerweeshuis, opperbrandmeester en erelid van De Heilige Familie. In 1885 werd hij benoemd tot lid der jury op de Exposition Universelle te Antwerpen.
Smits was gehuwd met Philomena van Waesberghe, telg uit het oud Luikse adellijke geslacht Van Waesberghe. Door dit huwelijk ontstond de geslachtsnaam “Smits van Waesberghe”. Na de vroege dood van haar echtgenoot in 1890 nam zij de leiding over. Bij haar overlijden liet zij een vermogen van ruim 1,1 miljoen gulden na.Memories van successie Breda deel 180, aktenummer 87 Hiermee was zij een van de rijkste Nederlanders van haar tijd. Aan haar zes kinderen was toen al het vaderlijk erfdeel toebedeeld.
Van F.H.M. Smits (van Waesberghe) bestaat een borstbeeld met het onderschrift "Den Stichter Dezer Industrie, Ter Nagedachtenis Het Dankbare Personeel". Smits' genealogische kwartierstaat werd in 1910 opgenomen in het werk Genealogische kwartierstaten van Nederlandsche katholieken uit vroeger en later tijd van W.T.F. Juten.
Vanaf 1900 ligt de dagelijkse leiding bij de drie zoons Jan, Frans en Charles. Vooral de oudste zoon Jan, de middelste zoon Frans Smits van Waesberghe en hun nakomelingen speelden een belangrijke rol in het familiebedrijf. In 1920 wordt de brouwerij omgezet naar een NV waarna in 1968 ten slotte de verkoop aan Allied Breweries volgt. Daarmee komt na zes generaties een einde aan de betrokkenheid van de familie bij de Bredase brouwerij.
Nakomelingen van de Bredase tak sloten huwelijken met de patriciërsgeslachten Van Erven Dorens, Van Heukelum Stuyt, Van de Mortel, Mutsaerts, Van Mierlo, Van Spaendonck en Van Batenburg.
Varia Over het leven van Frans Smits van Waesberghe junior, een achterkleinkind van F.H.M. Smits van Waesberghe, werd in 2019 de theatervoorstelling en de podcast "Brouwerskind" gemaakt.
Huizen
Familiewapen miniatuur|173x173px De familie voert sinds het begin van de achttiende eeuw een wapen met een oranjeboom; verwijzend naar de brouwerij die de familie destijds in bezit had. Omschrijving: een op zilveren schild geïllustreerde, groene oranjeboom, gepland in een groen gekleurde en goud gebeugelde ton, rustend op een groen ondergrond. Helm: halfaanziend; helmteken: een zwarte, stappende rood gelelde en gekamde haan; dekkleden: groen, gevoerd van zilver.
Begunstigers van de Katholieke Kerk Uit het Land van Dommel en Aa (1947): De leden der familie Smits hebben alles gedaan en zich veel geldelijke offers getroost om het katholieke geloof zooveel in hun vermogen lag te steunen. Vele van haar zoons en dochters verkozen den geestelijken staat en hebben daarin hooge ambten bekleed.
Het nageslacht van stamvader Johannes Arnoldus Smits telde minstens dertig priesters en geestelijken. De Van Waesberghe-tak bracht veel jezuïeten voort. Voorts maakten leden van de familie Smits onder andere de bouw van de hulpkerk Sint-Joseph (Smitjeskerk) in Bergen op Zoom, de Sint Annakerk (ook wel: Pastor Smits Kerk of bierkerk) en de Sint-Jozefkerk in Breda mogelijk, meestal door hun vermogen en invloed aan te wenden. Eén telg stichtte het bekende Seminarie Beekvliet in Sint-Michielsgestel. Naar hem werd de Regent Smitsstraat aldaar vernoemd. Een andere Smits, F.H.M. Smits van Waesberghe, was medeoprichter en initiatiefnemer van De Katholieke Kring, een elitaire, conservatief katholieke sociëteit met een ultramontaans karakter. De familie schonk naast geld onder meer beelden, monstransen, klokken en preekgestoelten aan de Eindhovense Sint-Catharinakerk en kerkklokken, kerkbanken en een orgel aan de Grote Kerk te Breda. Ook de Oosterhoutse tak toonde zich een groot begunstiger van de katholieke kerk. De giften volgden vaak op jubilea in de persoonlijke sfeer. Meerdere leden werden beloond met pauselijke onderscheidingen zoals het Erekruis Pro Ecclesia Et Pontifice of werden Ridder in de Orde van Sint Gregorius de Grote of Commandeur in de Orde van Sint Sylvester. Sommigen waren (ere) lid van de Heilige Familie.
Portrettengalerij
Telgen Antonius Johannes Smits (1712-1782), bierbrouwer in De Oranjeboom, burgemeester van Eindhoven, schepen van Eindhoven, kapitein van het St.Barbara schuttersgilde Joannes Nicolaus Smits (1744-1813), bierbrouwer in De Oranjeboom, grondbezitter, wijnhandelaar, burgemeester van Eindhoven, schepen van Eindhoven, luitenant van de Patriottistische burgerwacht, lid van het Ridderlijk Gilde Sint-Sebastiaan. Koopt op 5 maart 1807 de Bredase brouwerij De Drie Hoefijzers ten behoeve van zijn zoon Antonius Johannes Smits Antonius Johannes Smits (1774-1838), bierfabrikant, gemeenteraadslid, koopman, kerkraadslid, rentenier Johannes Nicolaas Smits (1812-1843), bierfabrikant, koopman, lid van de gemeenteraad Breda, luitenant van de Bredasche Burgerwacht Antonius Cornelius Josephus Smits (1836-1892), bierbrouwer, industrieel en vennoot Smits & Co, lid van de gemeenteraad van Den Bosch, wethouder en gemeenteraadslid van Breda, regent, Ridder in de Orde van de Eiken Kroon Maximilianus Petrus Wilhelmus Smits (1837-1905), stichter en rector Sint-Joseph Kerk te Bergen op Zoom, oprichter van de Sint-Joseph Gezellen, Ridder in de Orde van Oranje-Nassau Maria Francisca Jacoba Smits (1840-1906), medeoprichtster en presidente Sint-Elisabeth Vereeniging, ontvangster Erekruis Pro Ecclesia et Pontifice. Trouwde met haar achterneef Nobile Mr W.P.A Mutsaers, burgemeester van Tilburg, lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, Commandeur in de Piusorde en Geheim Kamerheer met kap en degen van Z.H. de Paus Franciscus Henricus Maria Smits, (1842-1890), trouwt met Philomena van Waesberghe, waardoor de geslachtsnaam Smits van Waesberghe ontstond. Bierbrouwer en industrieel, eigenaar De Drie Hoefijzers Brouwerij, vennoot mouterij Ceres, lid van Provinciale Staten, president Kamer van Koophandel Breda, regent, mede-oprichter Koninklijk Bredaasch Mannenkoor. Behoorde tot de hoogstaangeslagenen in de Rijksbelasting van Noord-Brabant. Bewoner van herenhuis Boschstraat 5 in Breda Johannes Maria Augustinus Cornelis Josephus Smits (1867-1944), industrieel, medeoprichter en vennoot Firma F Smits van Waesberghe, vennoot mouterij Ceres, directeur en president commissaris Drie Hoefijzers (vanaf 1921), regent. Ridder in de orde van Oranje- Nassau, Ridder in de Orde van Sint Gregorius de Grote. Behoorde tot de hoogstaangeslagenen in de Rijksbelasting van Noord-Brabant. Trouwde een telg uit het patriciërsgeslacht Van de Mortel. Bewoner van het patriciërshuis Boschstraat 57 Mr. Franciscus Antonius Josephus Maria Smits (1896-1967), advocaat, procureur, directeur en vennoot NV De Drie Hoefijzers, later president- commissaris. Provinciaal vertegenwoordiger van de Koninklijke Nederlandse Automobiel Club, Officier in de Orde van Oranje-Nassau, ereburger van Breda. Trouwde met een kleindochter van de grootgrondbezitter, industrieel en filantroop Caspar Houben Johannes Maria Smits (1923-2004) Vennoot en adj. directeur De Drie Hoefijzers NV, directeur limonadedivisie Sparks; later president DiGiorgio International. Erfde alle preferente aandelen uit de tak van Jan Smits Johannes Augustinus Maria Fredericus Smits (1902-1967) Industrieel, steenfabrikant. Huwde met een telg uit het patriciërsgeslacht Batenburg Dr. Antonius Henricus Maria Josephus Smits (1873-1931), priester, stichter Sint-Annakerk Breda; erekruis Pro ecclesia et Pontifice, medaille van Z.M Albert I van België Franciscus Augustinus Maria Josephus Smits van Waesberghe (1875-1942), industrieel, vennoot firma F. Smits van Waesberghe, vennoot mouterij Ceres, directeur en medeoprichter NV Bierbrouwerij De Drie Hoefijzers, gedelegeerd commissaris, lid van de gemeenteraad Breda. Behoorde tot de hoogstaangeslagenen in de Rijksbelasting van Noord-Brabant. Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, Commandeur in de Orde van Sint Silvester; begiftigd met het kruis van ZM Albert I van België. Voegde in 1928 bij koninklijk besluit de geslachtsnaam "Van Waesberghe" toe aan zijn achternaam. Trouwde met een telg uit het patriciërsgeslacht Mutsaerts Drs. ir. Antonius Maria Josephus Johannes Smits van Waesberghe (1899-1964), civiel ingenieur, directeur en vennoot De Drie Hoefijzers, president-commissaris van de Faam Suikerwerken, Officier in de Orde van Oranje-Nassau, Commandeur in de Orde van de H. Gregorius de Grote, Commandeur in de Ridderorde van het H. Graf van Jeruzalem Drs. ir. Josephus Philomena Maria "Bob" Smits van Waesberghe (1926-2010) Historicus, ingenieur. Trouwde met een telg uit het patriciërsgeslacht Van Mierlo. Hij was een zwager van Hans van Mierlo