miniatuur|Een bijna complete kogelpot van het type Gasselte C. Deze kogelpot dateert uit de tiende eeuw en is gevonden in het Friese Hantum in 2019. Een kogelpot is een handgevormde volkomen ronde pot uit de late middeleeuwen. Als een ronde pot op een snelle pottenbakkersschijf is gedraaid, spreken we niet meer van een kogelpot, maar van een ronde pot. Sommige onderzoekers maken dat onderscheid niet.Schotten, J. (2012) "Kogelpot-aardewerk uit Noord-Limburg" De Maasgouw 131

De eerste bolvormige potten verschijnen voor het eerst voor in het riviergebied en langs de kust van Nederland omstreeks 750 na Chr. Van daaruit verspreid het gebruik zich naar het oosten van Nederland en Duitsland. De kogelpot blijft het meest gebruikte aardewerktype tussen de achtste en het midden van de veertiende eeuw. Archeologen proberen kogelpotten te dateren aan de hand van de verschillende typen randen. Sommige randtypes zijn ook aan een bepaalde regio gebonden. In Nederland worden verschillende types kogelpotaardewerk aangetroffen tussen de dertiende en het begin van de veertiende eeuw.Ostkamp, S., "Regionale aardewerktypochronologieën verder uitgebreid Amsterdam, Den Haag, Maastricht, Someren, Venlo, Walcheren"

Kogelpotten komen voor van klein tot groot; de kleine werden voornamelijk gebruikt als drinkbeker. het middelgrote formaat als kookpot en het grote formaat als voorraadpot. Naast de kogelpot zijn van hetzelfde type aardewerk ook steelpannen gemaakt. In de dertiende en vroege veertiende eeuw verschijnen soms standringen onder kogelpotten, of ze krijgen een tuit. Kogelpotten zijn soms versierd met een stempel, of vanaf het einde van de twaalfde eeuw met bezemstreken of met vingervegen.

We zien dat aan het einde van de Late Middeleeuwen het kogelpotaardewerk geleidelijk word vervangen door grijsbakkend-, roodbakkend en hoogversierd geglazuur aardewerk. In Noord Groningen zien we echter nog een overgangsfase waarbij geglazuurd kogelpot word geproduceerd in een beperkt aantal productiecentra.

Categorie:Aardewerk Categorie:Archeologie in Nederland Categorie:Archeologische vondst