Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Tiel (1869-1888) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Tiel in de periode 1869-1888.

Het kiesdistrict Tiel was al ingesteld in 1850. De indeling van het kiesdistrict werd in 1869 gewijzigd door een aanpassing van de Kieswet. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Amerongen, Beusichem, Buren, Buurmalsen, Cothen, Culemborg, Deil, Dodewaard, Doorn, Dreumel, Driebergen, Echteld, Est en Opijnen, Geldermalsen, IJzendoorn, Kesteren, Langbroek, Leersum, Lienden, Maurik, Odijk, Ophemert, Rhenen, Rijsenburg, Tiel, Varik, Waardenburg, Wadenoijen, Wamel, Werkhoven, Wijk bij Duurstede en Zoelen.

In 1878 werd de indeling van het kiesdistrict gewijzigd. De gemeenten Dreumel en Wamel werden toegevoegd aan het kiesdistrict Nijmegen. Tevens werd een gedeelte van het kiesdistrict Gorinchem (de gemeente Haaften) toegevoegd aan het kiesdistrict Tiel.

Het kiesdistrict Tiel was in deze periode een meervoudigEen enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer, een meervoudig kiesdistrict twee of meer leden. kiesdistrict: het vaardigde twee leden af naar de Tweede Kamer. Om de twee jaar trad een van de leden af; er werd dan een periodieke verkiezing gehouden voor de vrijgevallen zetel. Bij algemene verkiezingen (na ontbinding van de Tweede Kamer) bracht elke kiezer twee stemmen uit. Om gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempel behalen.De districtskiesdrempel werd bepaald door de volgende formule: 50% van het aantal uitgebrachte geldige stemmen, gedeeld door het aantal in het district te verkiezen zetels.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

8 juni 1869 (tussentijds) De verkiezingen waren tussentijdse verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de omzetting van het kiesdistrict Tiel in een meervoudig kiesdistrict waardoor een tweede zetel beschikbaar kwam.In 1869 werd het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van 75 naar 80. Daarom werden op 8 juni 1869 in vijf kiesdistricten tussentijdse verkiezingen gehouden.

8 juni Kiesgerechtigden 2.840 Opkomst 2.109 Geldige stemmen 2.063 Blanco stemmen 18 Kandidaten C.Th. van Lynden van Sandenburg 1.052 T.J. Stieltjes 873 J.J. Hasselman 80 W.J. Knoop 32

8 juni 1869 (periodiek) De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

8 juni Kiesgerechtigden 2.840 Opkomst 2.109 Geldige stemmen 2.066 Blanco stemmen 14 Kandidaten J.J. Hasselman 1.055 W.J. Knoop 759 J.J. Teding van Berkhout 119 C.T. van Lynden van Sandenburg 75 T.J. Stieltjes 41

13 juni 1871 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

13 juni Kiesgerechtigden 2.910 Opkomst 2.244 Geldige stemmen 2.230 Blanco stemmen 12 Kandidaten D.J. Mackay 1.121 C.T. van Lynden van SandenburgAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Tiel. 1.082

10 oktober 1871 Johannes Hasselman, gekozen bij de verkiezingen van 8 juni 1869, trad op 18 september 1871 af. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

10 oktober Kiesgerechtigden 2.910 Opkomst 2.139 Geldige stemmen 2.116 Blanco stemmen 20 Kandidaten C.Th. van Lynden van Sandenburg 1.210 L.A.J.W. van Sloet van de Beele 896

10 juni 1873 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

10 juni Kiesgerechtigden 2.896 Opkomst 2.073 Geldige stemmen 2.048 Blanco stemmen 23 Kandidaten C.Th. van Lynden van Sandenburg 1.331 L. Mulder 625

15 september 1874 Theo van Lynden van Sandenburg, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1873, trad op 26 augustus 1874 af vanwege zijn toetreding tot het kabinet-Heemskerk-Van Lynden van Sandenburg. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

15 september 29 septemberOmdat geen van de kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 2.934 2.934 Opkomst 1.791 2.275 Geldige stemmen 1.773 2.260 Blanco stemmen 18 12 Kandidaten H.A. van Rappard 820 1.238 H.J. Dijckmeester 817 1.022 J. Wolbers 124

8 juni 1875 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

8 juni Kiesgerechtigden 2.988 Opkomst 2.275 Geldige stemmen 2.259 Blanco stemmen 15 Kandidaten D.J. Mackay 1.350 J.W. Gefken 893

11 januari 1876 Hendrik van Rappard, gekozen bij de verkiezingen van 15 september 1874, trad op 23 december 1875 af vanwege zijn benoeming als procureur-generaal van het Gerechtshof in Arnhem.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

11 januari Kiesgerechtigden 2.988 Opkomst 1.216 Geldige stemmen 1.097 Blanco stemmen 115 Kandidaten H.A. van Rappard 1.056

17 april 1877 Donald Mackay, gekozen bij de verkiezingen van 8 juni 1875, trad op 22 maart 1877 af vanwege zijn emigratie naar Groot-Brittannië. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

17 april Kiesgerechtigden 3.108 Opkomst 1.493 Geldige stemmen 1.470 Blanco stemmen 21 Kandidaten W.H. de Beaufort 759 P.A.C.H.T.A. Werdmüller von Elgg 586 W. van Goltstein 85

12 juni 1877 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

12 juni Kiesgerechtigden 3.164 Opkomst 1.999 Geldige stemmen 1.976 Blanco stemmen 23 Kandidaten H.J. Dijckmeester 1.001 W. van Goltstein 604 B.J.L. van Geer van Jutphaas 367

10 juni 1879 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

10 juni Kiesgerechtigden 3.104 Opkomst 1.990 Geldige stemmen 1.956 Blanco stemmen 28 Kandidaten W.H. de Beaufort 983 G.J.T. Beelaerts van Blokland 962

14 juni 1881 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

14 juni Kiesgerechtigden 3.192 Opkomst 2.667 Geldige stemmen 2.642 Blanco stemmen 22 Kandidaten H.J. Dijckmeester 1.354 G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.274

12 juni 1883 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.

12 juni Kiesgerechtigden 3.230 Opkomst 2.696 Geldige stemmen 2.678 Blanco stemmen 12 Kandidaten G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.451 W.H. de Beaufort 1.223

28 oktober 1884 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden na aanvaarding van een voorstel tot grondwetsherziening in eerste lezing.

28 oktober Kiesgerechtigden 3.266 Opkomst 2.825 Geldige stemmen 5.601 Blanco stemmen 49 Kiesdrempel 1.400 Kandidaten G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.437 F.W.J. van Aylva van Pallandt 1.429 H.J. Dijckmeester 1.395 C. Pijnacker Hordijk 1.337

15 juni 1886 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat het kabinet-Heemskerk Azn.zijn functie ter beschikking had gesteld.

15 juni Kiesgerechtigden 3.401 Opkomst 3.187 Geldige stemmen 6.309 Blanco stemmen 65 Kiesdrempel 1.577 Kandidaten G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.609 F.W.J. van Aylva van Pallandt 1.602 H.J. Dijckmeester 1.567 P. Rink 1.521

1 september 1887 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden na aanvaarding van een voorstel tot grondwetsherziening in eerste lezing.

1 september Kiesgerechtigden 3.377 Opkomst 2.765 Geldige stemmen 5.478 Blanco stemmen 56 Kiesdrempel 1.370 Kandidaten F.W.J. van Aylva van Pallandt 1.606 G.J.T. Beelaerts van Blokland 1.605 P. Rink 1.143 M. Tydeman 1.104

Voortzetting Na de grondwetsherziening van 1887 werden de meervoudige kiesdistricten opgeheven; het kiesdistrict Tiel werd derhalve omgezet in een enkelvoudig kiesdistrict. De gemeente Doorn werd toegevoegd aan het al bestaande kiesdistrict Amersfoort, de gemeenten Amerongen, Leersum en Rhenen aan het nieuw ingestelde kiesdistrict Ede en de gemeenten Beusichem, Buren, Buurmalsen, Cothen, Culemborg, Driebergen, Langbroek, Odijk, Rijsenburg, Werkhoven en Wijk bij Duurstede aan het eveneens nieuw ingestelde kiesdistrict Wijk bij Duurstede. Een gedeelte van het kiesdistrict Gorinchem (de gemeente Beesd) werd toegevoegd aan het kiesdistrict Tiel.

Zie ook Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Tiel (1850-1869) Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Tiel (1888-1918)

Categorie:Geschiedenis van Tiel Categorie:Politiek in Tiel Tiel 1869