miniatuur|Zr.Ms. Vlissingen in aanbouw op de werf in Frankrijk, oktober 2023. De Vlissingenklasse, ook bekend onder de benaming Cityklasse, is een klasse van mijnenjager ontwikkeld door de Belgische, Franse en Nederlandse marine ter vervanging van de schepen van de Tripartiteklasse.
In België wordt de benaming Cityklasse gehanteerd, in Nederland Vlissingenklasse. Beide landen hebben samen 12 schepen besteld. Ze worden door het Franse Naval Group gebouwd. Voor Nederland is dit de eerste keer dat zij schepen bij een buitenlandse werf koopt.
De nieuwe schepen vervangen de huidige Tripartiteklasse mijnenjagers (waarvan de Nederlandse Koninklijke Marine (Alkmaarklasse) en de Belgische Marine (Bellisklasse) er beide nog vijf van in dienst hebben). Een aantal van deze schepen is al verkocht, recentelijk werden de Hr.Ms. Middelburg (M858) en de Hr.Ms. Haarlem (M853) verkocht aan Pakistan. Andere schepen zijn verkocht aan Indonesië en Letland.
Ontwikkeling In de lente van 2018 tekenden de Belgische en Nederlandse Marine een Memorandum van Overeenstemming voor het gezamenlijk bouwen en financieren van de schepen. Er werd een lijst met eisen opgesteld voor de nieuwe vaartuigen. Eind 2018 zou er een werf moeten zijn gekozen, dit werd uitgesteld tot maart 2019.
Deelnemers in de strijd waren: Belgium Naval & Robotics (waarin de Franse bedrijven Naval Group en ECA de hoofdmoot vormen), Damen en Imtech Belgium, en Sea Naval Solutions (de Belgisch-Franse combinatie bestaande uit EDR, Chantiers de l'Atlantique, Thales en Socarenam). Saab trok zich in september 2018 terug, Navantia viel in die periode ook af om financiële redenen.
Op 22 mei 2019 werd de opdracht definitief aan Belgium Naval & Robotics gegeven.
De nieuwe vaartuigen nemen een nieuwe toenadering tot hun taak. In plaats van mijnen te bestrijden vanaf een schip doet de Vlissingenklasse/Cityklasse dit met onbemande systemen.
De eerste staalsnijceremonie van het eerste schip, een Belgisch schip, gebeurde op 19 juli 2021, de kiellegging volgde op 30 november 2021. Het eerste Nederlandse schip volgde op 4 maart 2022 met de eerste staalsnijceremonie en de kiellegging op 14 juni 2022.
Frankrijk Op 19 oktober 2022 werd, tijdens het Euronaval-handelsconferentie die buiten Parijs wordt gehouden, een memorandum getekend tussen de Nederlandse Koninklijke Marine, de Belgische Marine en de Franse marine. De samenwerking op het gebied van mijnenbestrijding wijst op het delen van systemen en wapens. Hieronder valt ook de aankoop van nieuwe mijnenbestrijdingsvaartuigen door Frankrijk. Deze schepen worden gebouwd door Naval Group die de ontwerpen baseert op de Cityklassse/Vlissingenklasse, hoewel de schepen niet helemaal hetzelfde zullen worden. Onder andere de systemen waaronder het kanon zien de Fransen als hobbels. Dit komt doordat deze systemen niet aan sluiten bij de huidige systemen van de Franse marine. Zo heeft het Bofors 40 kanon andere munitie dan de munitie die de marine nu gebruikt.
Binnen het project worden innovaties van het Brits Frans project: SLAMF samengevoegd met het ontwerp van de Vlissingenklasse/Cityklasse. Dit komt doordat de Franse Marine sommige systemen die de Nederlandse en Belgische Marine heeft besteld, niet 'vertrouwt'.
Met de aankoop van deze schepen stopt Frankrijk met haar samenwerking met het Verenigd Koninkrijk, om SLAMF vaartuigen te ontwikkelen.
Cyberaanval Begin 2022 werd er naar buiten gebracht dat cyber aanvallen met 32% waren gegroeid sinds begin dat jaar. In juli 2022 bracht het Belgische ministerie van binnenlandse zaken dat het twee jaar lang is gehackt en dat vanaf december de focus lag op het ministerie van defensie. België beschuldigde China van de cyberaanvallen, door middel van de Log4jShell wisten de hackers binnen het systeem te komen. Dat dit een achterdeur vormde binnen de firewall werd pas op 28 december 2021 internationaal bekend. Onduidelijk is of er gevoelige informatie is buit gemaakt betreffende de ontwikkeling van de nieuwe Vlissingenklasse.
Russisch-Oekraïense oorlog In de nacht van 23 op 24 juli lanceerde Rusland een aanval op de Oekraïense haven van Reni. Reni is een Oekraïens grensdorp aan de Donau. Het ligt op enkele kilometers van de Roemeense grens.
De werf van Naval Group in Gelati ligt op 15 kilometer van dit dorp. Hoewel de oorlog niet in Roemenië plaats vindt hebben deze aanvallen aan de oever van de Donau invloed op de Koninklijke Marine. Dit komt doordat de schepen voor de reis naar Nederland over de Donau moeten varen richting de Zwarte zee.
Volgens een statement van het Nederlandse ministerie van defensie houdt de organisatie de situatie rond de Donau en Zwarte Zee nauwlettend in de gaten.
Vertraging Belgium Naval & Robotics vroeg op 8 mei 2024 uitstel aan bij de Nederlandse en Belgische Ministeries van Defensie. "‘Onvoorziene omstandigheden’ liggen aan de basis. COVID-19, de oorlog in Oekraïne, de energie- en grondstoffencrisis en het tekort aan arbeidskrachten worden genoemd."
Door de vertraging zijn zowel de schepen als de systemen en wapens uitgesteld. Het uitstel raakt alleen de eerste vier opleveringen, de andere schepen in de Vlissingen/City zullen volgens de planning afgebouwd worden. De vertraging is voor elk van de vier schepen verschillend. miniatuur|BNS Oostende in aanbouw op de werf van Naval Group. +NaamUitstelVorige opleveringsdatumNieuwe opleveringsdatum Oostende 10 maandenDecember 2024Oktober 2025 Vlissingen 5-6 maandenJuni 2025December 2025 Tournai2 maandenJanuari 2026Maart 2026 Scheveningen1 maandJuni 2026Juli 2026
Systemen en wapens
Systemen De nieuwe schepen krijgen een groot scala aan nieuwe onbemande systemen, waaronder bootjes en drones. Eca groep heeft speciaal voor deze order een nieuwe fabriek geopend die 80 drones zal gaan bouwen. Het gaat hierbij om de USV's (Unmanned Surface Vehicles) en de UUV's (Autonomous Underwater Vehicles), zoals de inspector 125. De fabriek staat in Oostende (België). Thales Hengelo bouwt aan 12 radar systemen voor op de Nederlandse en Belgische schepen. +SysteemOmschrijvingAantalFabrikantINSPECTOR 125Kan meerdere drones meenemen, laten wegvliegen en terug aan boord nemen.20 stuksEca groupA 18-M (autonome onderwaterdrone)Deze onderwaterdrone kan zoeken naar mijnen en of explosieven. Daarnaast kan het ook de zeebodem in kaart brengen. -Eca groupT-18MDe T-18M is een sonar die door het water kan worden gesleept. -Eca groupSeascan Deze drone moet objecten benaderen zodat deze aan boort van het schip kan worden geïdentificeerd. -Eca groupK-STER CDeze drone kan een explosief tot ontploffing brengen, de drone gaat hierbij ook stuk. -Eca groupSkeldar V-200Deze middelzware drone kan inlichtingen van uit de lucht verzamelen.2 stuksSaab7m SOLAS Viking RHIBTransport boot voor manschappen, ook geschikt voor intercepties.2 stuksDamen Naval Shipyard
Geosea Omdat de nieuwe mijnenbestrijdingsvaartuigen een compleet nieuw taken pakket krijgen met onder andere onbemande systemen, heeft de Koninklijke Marine in februari 2020 besloten het civiele schip de 'Geosea' te leasen. Defensie least dit schip voor vijf jaar, dat is tot de indienststelling van het eerste nieuwe marineschip. De marine least dit schip om alvast te trainen met de nieuwe systemen. De eenheid die op het schip werkt is samengesteld uit Belgische en Nederlandse militairen, en heet de MMG (module Groep).
De Geosea' vertrok op 1 februari 2020 uit Amerika (Port Fourchon in Louisiana) en kwam op 22 februari aan in Rotterdam.
In juni 2020 verloor het schip Zr.Ms Rotterdam tijdens de storm Ciara zijn bakboordsanker. De '''Geosea' viste deze een week later van de zeebodem.
In december 2022 ontstond er brand aan boord van de Geosea'''. Bij de brand kwam veel rook vrij, nadat er werd opgeschaald naar een middelbrand was de brand in de ochtend onder controle. De mogelijke oorzaak waren brandende accu's van de, aan boord gestationeerde, onbemande systemen.
LARS De LARS (Launch and Recovery System) is uitgerust met geautomatiseerde armen, die de twee zijkanten van de schepen uitrusten, het systeem werkt het als een lift, waardoor het drijvende dok dat de drones huisvest, kan worden neergelaten en opgehesen.
De LARS is ontworpen om de INSPECTOR 125 te lanceren. De INSPECTOR 125 wordt op afstand bestuurt en wordt door het LARS-systeem wanneer hij in het hangende dok vaart vergrendeld, waarna het gehele systeem aan boord van het moederschip wordt gehesen, zoals te zien is op de afbeelding hiernaast.
België miniatuur|BNS Godetia Voor de schepen van België, worden er extra opties toegevoegd, waaronder meer ruimte voor stafpersoneel en de mogelijkheid logistieke taken op zich te nemen. Dit komt doordat het Belgische marinecomponent een 50 jaar oud-commando en logistiek ondersteuningsschip nog niet wil vervangen (de BNS Godetia). Daarom moeten de door België bestelde schepen meer ruimte en apparatuur bieden om commandotaken op zich te kunnen nemen.
Wapens miniatuur|Huidige vaartuigen van de Nederlandse Marine Naast nieuwe systemen krijgt de nieuwe mijnenbestrijdingsvloot ook nieuwere wapens: +WapenOmschrijvingStuksFabrikantBofors 40 Mk4 kanonKanon met een hoge vuursnelheid en kan makkelijk en snel schakelen tussen munitie typen.1 stuksBAE SystemsFN Herstal Sea deFNder remotely operated weapon system (12,7 mm)Machinegeweer bestuurbaar op afstand, kan dag en nacht worden bediend.2 stuksFN HerstalMAG (7,62 mm)Makkelijk bestuurbaar machinegeweer.4 stuksFN HerstalLRAD akoestisch wapenDoor geluidsgolven kan men met dit wapen mensen in bedwang houden.2 stuks -Waterkanon -2 stuks -
Naamgeving miniatuur|Artistieke impressie van de Cityklasse / Vlissingenklasse miniatuur|De namen van de 12 schepen De schepen krijgen allemaal namen van steden, dit om de band tussen schip en stad te versterken. Dat de schepen van beide landen steden als naam kiezen, versterkt de maritieme samenwerking.
België + CityklasseNaamSeinNaamIn dienstM940BNS Oostende2025M941BNS Tournai2026M942BNS Brugge2026M943BNS Liège2027M944BNS Antwerpen2028M945BNS Rochefort2029
Nederland + VlissingenklasseNaamSeinNaamIn dienstM840Zr.Ms. Vlissingen2025M841Zr.Ms. Scheveningen2026M842Zr.Ms. IJmuiden2027M843Zr.Ms. Harlingen2028M844Zr.Ms. Delfzijl2028M845Zr.Ms. Schiedam2030
Zie ook Belgische Marine Nederlandse Koninklijke Marine Franse marine
Categorie:Mijnenjagerklasse