De SD-Oberabschnitte (Nederlands: SD-Hoofddistricten) waren de hoofddistricten van de Sicherheitsdienst der SS, die tussen 1932 tot 1945 ingevoerd werden. Het hoofdkwartier van een Oberabschnitt werd door de onder zich gesteld SD-eenheden als Oberabschnitt genoemd.
Organisatie Eind 1932 kreeg de Sicherheitsdienst haar eerste regionale structuur. De regionale indeling werd gemaakt in vijf SD-groepen. Deze waren Nord, West, Süd, Süd-Ost en Ost en, waren de voorlopers van de latere SD-Oberabschnitte. Tussen 1934 en 1939 waren er elf SD-Oberabschnitte (afkorting: SD-Oa):
SD-Oberabschnitt Donau SD-Oberabschnitt Fulda-Werra SD-Oberabschnitt Mitte SD-Oberabschnitt Nord SD-Oberabschnitt Nord-Ost SD-Oberabschnitt Nord-West SD-Oberabschnitt Ost SD-Oberabschnitt Rhein SD-Oberabschnitt Süd SD-Oberabschnitt Süd-Ost SD-Oberabschnitt Süd-West SD-Oberabschnitt West
Aan elke SD-Oberabschnitt waren drieLandesarchiv Bade-Württemberg: SD-Dienststellen in Württemberg und Hohenzollern. Geraadpleegd op 6 februari 2022. tot vijf Abschnitten (districten) ondergeschikt gesteld, die waren genummerd met Romeinse cijfersGoogle boeken: Elite im Verborgenen: Ideologie und regionale Herrschaftspraxis des SS und seines Netzwerks am Beispiel Sachsens. p.36. Geraadpleegd op 19 december 2021..
Op 23 september 1939 werden de SD-Oberabschnitten hernoemd in SD-Leitabschnitten. De SD-Unterabschnitten werd tegelijk hernoemd in SD-Abschnitten, na voorbeeld van de SS-Abschnitt.Axis History Forum: SD-Leitabschnitt or SD-Oberabschnitt. Geraadpleegd op 19 december 2021.
Het SD-Oberabschnitt in overzicht
Donau De SD-Oberabschnitt Donau (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Donau) werd opgericht 1938 onder de naam SD-Oberabschnitt Österreich, en kort daarna omgedoopt tot Donau. Het was gestationeerd aan de Theresianumgasse 16/18 in Wenen. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Donau hernoemd in de SD-Leitabschnitt Wien.
De commandanten waren: SS-Standartenführer Erich Naumann (maart 1938 - 1 augustus 1938) Carsten Schreiber, Elite im Verborgenen, Oldenbourg-Wissenschaftsverlag München 2008, p.38. SS-Standartenführer Franz Walter Stahlecker (20 mei 1938 - 1 juni 1939)Tixier 2019, p.SS BRIG FHR STAHLECKER.
SD-Leitabschnitt Wien
De SD-Leitabschnitt Wien was gestationeerd aan de Gesellenhausstraße 5 in Linz.Marjorie-Wiki: Verzeichnis der Dienststellen der Sicherheitspolizei und des SD 1943. Geraadpleegd op 13 februari 2022.
SS-Sturmbannführer Friedrich Polte (23 september 1939 - 5 juli 1941) SS-Hauptsturmführer Ernst Chlan (31 mei 1941)
Fulda-Werra De SD-Oberabschnitt Fulda-Werra (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Fulda-Werra) werd opgericht 1939. Het was gestationeerd in Kassel. Op 23 september 1939 werd de hernoemd in de SD-Leitabschnitte Fulda-WerraAxis History Forum: SD-Oberabschnitt. Geraadpleegd op 5 februari 2024..
De commandanten waren: SS-Standartenführer Otto Rasch (1 februari 1939 - 30 november 1939Schulz 2009, p.152.) Walter Potzelt
SD-Leitabschnitte Fulda-Werra
Mitte De SD-Oberabschnitt Mitte (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Centraal) was gestationeerd aan de Oststraße 65 in Chemnitz. 1936 werd de SD-Oberabschnitt Mitte hernoemd in de SD-Leitabschnitt Elbe en verplaatst naar Leipzig aan de Karl-Heine-Straße 12. 1939 werd de SD-Oberabschnitt Elbe hernoemd in de SD-Leitabschnitt Dresden.
SD-Oberabschnitt Mitte/Elbe SS-Obersturmbannführer Lothar Beutel (1932 - 1936) SS-Brigadeführer Wilhelm Koppe (1 oktober 1936tenhumbergreinhard.de: Koppe Wilhelm. Geraadpleegd op 4 februari 2022. - 9 oktober 1939)Tixier 2019, p.SS OGRUF KOPPE. SS-Gruppenführer Karl Zech (november 1942 - 14 maart 1944)
SD-Leitabschnitt Dresden
De SD-Leitabschnitt Dresden was gestationeerd aan de Gerhart-Hauptmann-Straße 1Google Boeken: Elite im Verborgenen. p.52. Geraadpleegd op 10 februari 2022. in Dresden.
SS-Sturmbannführer Karl Tschierschky (25 mei 1940 - juli 1942) SS-Obersturmbannführer Paul Zapp (13 april 1944 - 1945
Nord De SD-Oberabschnitt Nord (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Noord) was gestationeerd aan de Falkenwalderstraße 179 in Stettin. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Donau hernoemd in de SD-Leitabschnitt Stettin.
De commandanten waren: SS-Obertruppführer Hellmut Willich (1 mei 1934 - 31 juli 1936) (plaatsvervangend commandant) SS-Standartenführer Robert Schulz (1 oktober 1936 - 1 juli 1937) Tixier 2019, p.SS BRIG FHR SCHULZ. SS-Standartenführer/SS-Oberführer Erich Naumann (1 oktober 1937 - 1 augustus 1938Tixier 2019, p.SS BRIG FHR NAUMANN./30 september 1938)Bavarikon: Naumann, Erich. Geraadpleegd op 30 december 2021.
SD-Leitabschnitt Stettin
De SD-Leitabschnitt Stettin was gestationeerd aan de Schloßstraße 6 in Neustettin.
SS-Sturmbannführer Otto WendlandAxis History Forum: Looking for some SS-Brigadeführer pictures. Geraadpleegd op 2 februari 2022. (23 september 1939 - 21 juni 1941) SS-Obersturmbannführer Walter HerforthAxis History Forum: Walter Herforth. Geraadpleegd op 13 februari 2022. (21 juni 1941 - 27 februari 1943) SS-Obersturmbannführer Heinz Schimmerohn (3 juli 1943 - mei 1945)Axis History Forum: SS-Stubaf. Dr. jur. Heinz Schimmerohn (SD). Geraadpleegd op 2 februari 2022.
Nord-Ost De SD-Oberabschnitt Nord-Ost (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Noordoost) was gestationeerd aan de Herzog-Albrecht-Allee 16 in Koningsbergen. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Nord-Ost hernoemd in de SD-Leitabschnitt Königsberg.
De commandanten waren: SS-Obersturmführer Rust SS-Brigadeführer Jakob Sporrenberg (1 januari 1937 - 25 september 1939)Tixier 2019, p.SS GRUF SPORRENBERG. SS-Brigadeführer Jakob Sporrenberg (1 september 1938 - 25 september 1939)Rheinland-Pfälzische Personendatenbank: Sporrenberg, Jakob / 1902-1952. Geraadpleegd op 24 december 2021.
SD-Leitabschnitt Königsberg
De SD-Leitabschnitt Königsberg was gestationeerd aan de Luisenallee 61 in Koningsbergen.
SS-Sturmbannführer Franz Urmoneit (23 september 1939 - 25 mei 1940)Axis History Forum: SS-Stubaf. Franz Urmoniet. Geraadpleegd op 3 februari 2022. SS-Sturmbannführer Kurt GritschkeGoogle Boeken: Heideggers Testament: Der Philosoph, der SPIEGEL und die SS. Geraadpleegd op 3 februari 2022. (25 mei 1940 - 1 maart 1941) SS-Gruppenführer Jakob Sporrenberg (21 juni 1940 - 1 mei 1941) SS-Obersturmbannführer Eduard Strauch (1 maart 1941 - 25 mei 1942) (m.d.F.b.) Willi Hintze (23 augustus 1941 - 25 mei 1942) Gunter Rausch (25 mei 1942 - 15 april 1944) Lothar Selke (3 juni 1944 - april 1945)
Nord-West De SD-Oberabschnitt Nord-West (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Noordwest) was gestationeerd aan de Kaiserallee 8 in Hannover. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Nord-West hernoemd in De SD-Leitabschnitt Hamburg.
De commandanten waren: SS-Oberführer Bruno Streckenbach (30 januari 1935Yerger 1999, p.274./1 oktober 1936 - 23 september 1939Tixier 2019, p.SS GRUF STRECKENBACH.)
SD-Leitabschnitt Hamburg
De SD-Leitabschnitt Hamburg was gestationeerd aan de Kaiser-Wilhelm-Straße 46hamburg.de: Nazipropagandist im System von Gauleiter Kaufmann. Geraadpleegd op 13 februari 2022. in Hamburg.
SS-Standartenführer Otto SomannCIA: SOMANN, OTTO. p.2. Geraadpleegd op 3 februari 2022. Walter Herforth
Ost De SD-Oberabschnitt Ost (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Oost) was gestationeerd aan de Eichenallee 16/18 in Berlin-Westend en later aan de Jagowstraße 16–18 in het Grunewald. Andere bekende medewerkers van de Oberabschnitt waren Werner Göttsch, Alfred Naujocks en Richard Pruchtnow. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Ost hernoemd in de SD-Leitabschnitt Berlin.
In 1933/1934 werd in de SD-Oberabschnitt Ost de specifieke informatie verzameld, die tijdens de machtsstrijd tussen Heinrich Himmler en Reinhard Heydrich evenals Hermann Göring en Rudolf Diels voor de controle over de Geheime Staatspolizei, en de val van Diels als leider van de Geheimen Staatspolizei in Berlijn veroorzaakte.
De commandanten waren: SS-Standartenführer Hans Kobelinski (januari 1934 - 14 maart 1934Axis History Forum: SS-Standartenführer Hans Kobelinski. Geraadpleegd op 24 december 2021.) SS-Obersturmführer Hermann Behrends (14 maart 1934 - 15 januari 1936Miller 2006, p.88.Tixier 2019, p.SS GRUF BEHRENDS.) SS-Brigadeführer Wilhelm Koppe (1 november 1935 - 1 oktober 1936) (plaatsvervangend commandant) SS-Obersturmbannführer Otto Rasch (3 mei 1937 - 5 mei 1937, 21 juni 1937 - 3 juli 1937, 16 augustus 1937 - 7 september 1937 (plaatsvervangend commandant) SS-Standartenführer Arpad Wigand (1 september 1937 - 23 september 1939Tixier 2019, p.SS OFHR WIGAND.) SS-Brigadeführer Karl Zech (1 oktober 1937 - oktober 1940Tixier 2019, p.SS GRUF ZECH.Yerger 1997, p.111.) SS-Oberführer Erich Naumann (1 augustus 1938 - 20 november 1939)
SD-Leitabschnitt Berlin
De SD-Leitabschnitt Berlin was gestationeerd aan de Kaiser-Wilhelm-Straße 22.
SS-Oberführer Hermann Behrends (23 september 1939 - 1 maart 1941) SS-Obersturmbannführer Erwin Weinmann (26 oktober 1940 - 5 juli 1941) SS-Sturmbannführer Friedrich Polte (5 juli 1941 - mei 1945Axis History Forum: SS-Stubaf. Friedrich Polte. Geraadpleegd op 3 februari 2022.)
Rhein De SD-Oberabschnitt Rhein (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Rijn) was gestationeerd aan de Niedenau 68 in Frankfurt am Main.
De commandanten waren: SS-Obersturmführer Horst Böhme SS-Obersturmbannführer Wilhelm Phil (1 januari 1934 - 19 juli 1935) SS-Sturmbannführer Wilhelm Albert (1 januari 1934 - 19 juli 1935Tixier 2019, p.SS BRIG FHR ALBERT.Schulz 2003, p.10.) SS-Brigadeführer Jakob Sporrenberg (25 september 1939 - 19 juni 1940) SS-Obersturmbannführer Max Thomas (1 februari 1939 - 11 april 1944Tixier 2019, p.SS GRUF THOMAS.)
Süd-Ost De SD-Oberabschnitt Südost was gestationeerd aan de Friedrich-Hebbelstraße 1/38 in Breslau. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Süd-Ost hernoemd in de SD-Leitabschnitt Breslau.
De commandanten waren: SS-Hauptsturmführer Ernst MüllerDienstaltersliste der Schutzstaffel der NSDAP van 01.10.1943. p.84. Geraadpleegd op 1 december 2021. (augustus 1934) SS-Obersturmbannführer Lothar Beutel (10 januari 1934 - 1 januari 1935)Tixier 2019, p.SS BRIG FHR BEUTEL. SS-Hauptsturmführer Wilhelm Günther (aprilHistorical-media.com: Sales List, WAFFEN-SS SPARBUCH - SS-Brigadefuehrer Wilhelm GUENTHER - SICHERHEITSDIENST!. Geraadpleegd op 4 februari 2022./1 augustus 1937Schulz 2003, p.471. - november 1938Tixier 2019, p.SS BRIG FHR GÜNTHER.), (m.d.W.d.G.b.) SS-Oberführer Arpad Wigand (november 1938 - 23 september 1939)Tixier 2019, p.SS OFHR WIGAND.
SD-Leitabschnitt Breslau
De SD-Oberabschnitt Breslau was gestationeerd aan de Friedrich-Hebbel-Straße 1-3 in Breslau.
SS-Oberführer Arpad Wigand (23 september 1939 - 20 mei 1940) SS-Sturmbannführer Otto Somann (25 mei 1940 - 21 juni 1941) SS-Sturmbannführer Karl Heinz Bendt (21 juni 1941 - 15 januari 1944) SS-Obersturmbannführer Ernst Kah (15 januari 1944 - oktober 1944) SS-Brigadeführer Karl Eberhard Schöngarth
In oktober 1944 opgeheven, en overgedragen aan de KdS Breslau
Süd De SD-Oberabschnitt Süd (vrije vertaling: SD-Hoofddistrict Zuid) was gestationeerd aan de Leopoldstraße 10 in München. Op 23 september 1939 werd de SD-Oberabschnitt Süd hernoemd in de SD-Leitabschnitt München.
De commandanten waren: SS-Sturmhauptführer Werner Best (maart 1934 - september 1934) SS-Gruppenführer Wilhelm Koppe (10 oktober 1936 - 31 oktober 1936) SS-Sturmhauptführer Ernst-Albrecht Hildebrandt ( 20 april 1937 - 10 augustus 1937)Tixier 2019, p.SS OFHR HILDEBRANDT.Bavarikon: Hildebrandt. Geraadpleegd op 4 februari 2022. SS-Brigadeführer Hermann von Schade (1 oktober 1936 - 18 juni 1939)Tixier 2019, p.SS BRIG FHR SCHADE.Axis History Forum: Bio, SS Brig Fhr Hermann von Schade. Geraadpleegd op 26 december 2021. SS-Oberführer Gustav Adolf Scheel (18 juni 1939 - 23 september 1939)dws-xip.pl: Dr. med. Gustav Adolf Scheel. Geraadpleegd op 30 december 2021.