350px|thumb|De Kaukasus vanuit de ruimte gezien 350px|thumb|Politieke kaart van de Kaukasus.
De Kaukasus of Kaukasië is een gebied op de uiterste zuidoostelijke grens van Europa en het westen van Azië. Het gebied omvat het gelijknamige gebergte, de Kaukasus en de omringende (laag)vlakten. Het Kaukasusgebergte bestaat uit de Grote Kaukasus en de Kleine Kaukasus.
Het gebied is verdeeld in de Noordelijke- en Zuidelijke Kaukasus. Het noorden werd in het verleden Ciskaukasië genoemd, een aanduiding vanuit het Russische perspectief, namelijk aan deze kant van de Kaukasus. Dit gebied bleef na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bij Rusland en telt een reeks deelrepublieken. Het zuiden werd in het verleden Transkaukasië genoemd, oftewel over de Kaukasus. Hier liggen Armenië, Azerbeidzjan en Georgië.
Geschiedenis
De Kaukasus is sinds mensenheugenis een kruispunt van culturen, religies en talen. Daarnaast was het vaak de grens tussen grote mogendheden of hun invloedssferen. Dit alles heeft geleid tot de huidige ingewikkelde staatkundige situatie en in de loop van de geschiedenis herhaaldelijk tot al dan niet gewapende conflicten. Grote mogendheden zoals de oude Grieken, het het Romeinse Rijk, het Perzische Rijk, het Ottomaanse Rijk, het Russische Rijk hebben allemaal geprobeerd om de Kaukasus te besturen en in hun invloedssfeer te brengen. Dit lukte meestal maar gedeeltelijk en vooral in de Zuidelijke Kaukasus hebben verschillende volkeren hun identiteit grotendeels weten te behouden.
Politieke indeling Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zijn er drie Kaukasische landen onafhankelijk geworden: Georgië, Armenië en Azerbeidzjan. Samen met zeven Russische autonome republieken en twee Russische territoria, vormen ze een lappendeken van politieke entiteiten. De volgende onafhankelijke landen, met de daarbij horende autonome gebieden, worden tot de Kaukasus gerekend:
Armenië Azerbeidzjan Republiek Nachitsjevan voormalig autonome provincie Nagorno-Karabach (de facto onafhankelijk 1991-2023) Georgië Autonome Republiek Abchazië (de facto onafhankelijk) Autonome Republiek Adzjarië voormalig autonome provincie Zuid-Ossetië (de facto onafhankelijk) Russische Federatie (alleen de delen die (deels) in de Kaukasus liggen) Republiek Adygea Republiek Karatsjaj-Tsjerkessië Republiek Kabardië-Balkarië Republiek Noord-Ossetië Republiek Ingoesjetië Republiek Tsjetsjenië Republiek Dagestan Territorium (Kraj) van Stavropol Territorium (Kraj) van Krasnodar
thumb|350px|Etno-linguïstische kaart
Volken, talen en religies In de Kaukasus wordt een groot aantal verschillende talen gesproken. Behalve de Noord- en Zuid-Kaukasische talen worden er ook Turkse talen, Iraanse talen, Slavische talen, Grieks en Armeens gesproken. Hierom wordt de Kaukusus soms ook wel de "Berg der Talen" genoemd.
De Kaukasus kent meer dan vijftig verschillende volkenBritannica Online Encyclopedia: Caucasian peoples: Avaren, Azerbeidzjanen, Balkaren, Georgiërs, Ingoesjen, Lezgiërs, Perzen, Russen, Tsjerkessen, Tsjetsjenen, etc.
De volken in de Kaukasus hangen een groot aantal religies aan. Onder de Islam zijn er soennieten en sjiieten, verder wonen er Georgisch-orthodoxen, Russisch-orthodoxen, Armeens-apostolischen en Oosters-orthodoxen.
VolkenNamen van volken: "De Grote Bosatlas", 2007 (ed. 53), kaart 123C - Wolters Noordhoff, Talen Religies Noord-Kaukasische volken Noord-Kaukasische talen Abchaziërs Abchazo-Adygesetalen Abchazisch Christendom (oosters-orthodox) en islam (soennisme) Abazijnen Abazijns Islam (soennisme) Circassiërs Adygeeërs Adygees Tsjerkessen Kabardijns Kabardijnen Kaukasische Dagestanen Agoeliërs Nach-Dagestaansetalen Agoelisch Andi Andi Avaren Avaars Dargienen Dargiens Laken Lak Lezgiërs Lezgisch Roetoelen Roetoelisch Tabassaranen Tabassaraans Tsachoeriërs Tsachoerisch Tsez Tsezisch (Dido) Oeden Udisch Christendom (Armeens-apostolisch) Vajnachen Batsbi Batsbi Islam (soennisme) Ingoesjen Ingoesjetisch Kist Tsjetsjeens Tsjetsjenen Tsjetsjeens Zuid-Kaukasische volken Zuid-Kaukasische talen Georgiërs Kartveelsetalen Georgisch (ook Mingreels en Svanetisch) Christendom (Georgisch-orthodox) Lazen Lazisch Islam (soennisme) en christendom (Georgisch-orthodox) Indo-Europese volken Indo-Europese talen Armeniërs Armeens Christendom (Armeens-apostolisch) Grieken (Pontische) Grieks (Pontisch) Christendom (Grieks-orthodox) en islam (soennisme) Iraanse volkeren Osseten Iraanse talen Ossetisch Christendom (Russisch-orthodox) en islam (soennisme) Koerden Koerdisch Islam (soennisme) Taten Tat Bergjoden Juhuri Jodendom Talysh Talysh Islam (sjiisme) Slavische volkeren Russen Slavische talen Russisch Christendom (Russisch-orthodox) Altaïsche volkeren Altaïsche talen Turkse volkeren Azerbeidzjanen Turkse talen Azerbeidzjaans Islam (sjiisme) Balkaren Karatsjaj-Balkaars Islam (soennisme) Karatsjajers Koemukken Koemuks Nogai Nogais Turkmenen Turkmeens Vooral wat betreft religie is de situatie ingewikkelder dan hierboven weergegeven en is er één religie vermeld, wanneer meer dan 75% van de bevolking deze religie aanhangt.
left|thumb|400px|Religies in de Kaukasus thumb|400px|Etnische hoofdgroepen in de Kaukasus
Externe link Aflevering van 'Van Moskou tot Madangar' over de Kaukasus (niet meer bestaande link)
Categorie:Geografie van Armenië Categorie:Geografie van Azerbeidzjan Categorie:Geografie van Georgië Categorie:Streek in Rusland