Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Sneek (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Sneek in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Sneek was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district.Een enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Doniawerstal, Gaasterland, Hemelumer Oldephaert en Noordwolde, IJlst, Rauwerderhem, Sloten, Sneek, Stavoren en Wymbritseradeel.

Het kiesdistrict Sneek vaardigde in dit tijdvak per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 3.901 Opkomst 3.520 Geldige stemmen 3.508 Blanco stemmen 10 Kandidaten W.M. Oppedijk 2.209 A. BumaAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Sneek. 1.246 J.M. Smit 37

28 maart 1888 Walle Oppedijk was bij de verkiezingen van 6 maart 1888 gekozen in twee kiesdistricten, Harlingen en Sneek. Hij opteerde voor Harlingen, als gevolg waarvan in Sneek een naverkiezing gehouden werd.

28 maart Kiesgerechtigden 3.901 Opkomst 3.318 Geldige stemmen 3.306 Blanco stemmen 8 Kandidaten W.G. Brantsen van de Zijp 2.047 W.J. van Welderen Rengers 1.245

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni Kiesgerechtigden 3.750 Opkomst 2.749 Geldige stemmen 2.736 Blanco stemmen 13 Kandidaten W.G. Brantsen van de Zijp 1.619 H. Pyttersen 892 A.H. Gerhard 192

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april 24 aprilOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 3.739 3.739 Opkomst 2.402 2.422 Geldige stemmen 2.381 2.380 Blanco stemmen 17 37 Kandidaten H. Goeman Borgesius 699 1.215 H. Pollema 1.008 1.165 W.G. Brantsen van de Zijp 657

11 mei 1894 Hendrik Goeman Borgesius was bij de verkiezingen van 10 en 24 april 1894 gekozen in twee kiesdistricten, Sneek en Zutphen. Hij opteerde voor Zutphen, als gevolg waarvan in Sneek een naverkiezing gehouden werd.

11 mei 25 mei Kiesgerechtigden 3.657 3.657 Opkomst 2.454 2.448 Geldige stemmen 2.444 2.427 Blanco stemmen 8 16 Kandidaten T. Heemskerk 717 1.280 J.A. van Gilse 857 1.147 U.H. Huber 626 J.F.H. Bekhuis 240

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 6.122 6.122 Opkomst 4.576 4.945 Geldige stemmen 4.518 4.903 Blanco stemmen 58 42 Kandidaten J.A. van Gilse 1.423 2.452 T. Heemskerk 1.890 2.451 W. Kroese 1.205

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni Kiesgerechtigden 6.035 Opkomst 4.932 Geldige stemmen 4.903 Blanco stemmen 29 Kandidaten H. Okma 3.076 H.P.N. Halbertsma 1.579 O. Schriecke 248

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni 25 juni Kiesgerechtigden 7.183 7.183 Opkomst 6.097 6.454 Geldige stemmen 6.026 6.407 Blanco stemmen 71 47 Kandidaten H. Okma 2.837 3.633 C.J. Niemeijer 2.020 2.774 H. van Eijck van Heslinga 959 A.P. Staalman 210

4 december 1907 Hendrik Okma, gekozen bij de verkiezingen van 16 en 25 juni 1905, overleed op 25 oktober 1907. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

4 december Kiesgerechtigden 7.326 Opkomst 5.716 Geldige stemmen 5.659 Blanco stemmen 59 Kandidaten S. de Vries 3.599 A. Ferf 1.452 W.H. Vliegen 608

13 oktober 1908 Simon de Vries, gekozen bij de verkiezingen van 4 december 1907, trad op 18 september 1908 af vanwege zijn benoeming als wethouder van Amsterdam. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

13 oktober Kiesgerechtigden 7.433 Kandidaten A. Kuyper

Kuyper was de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.In de Kieswet van 7 september 1896 was vastgelegd dat bij enkelvoudige kandidaatstelling geen verkiezing gehouden hoefde te worden.

29 oktober 1908 Abraham Kuyper, gekozen bij de verkiezingen van 13 oktober 1908, was tevens op 16 oktober 1908 bij een tussentijdse verkiezing in het kiesdistrict Ommen gekozen. Hij opteerde voor Ommen, als gevolg waarvan in Sneek wederom een tussentijdse verkiezing gehouden werd.

29 oktober Kiesgerechtigden 7.433 Kandidaten H. Pollema

Pollema was de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni Kiesgerechtigden 7.645 Opkomst 5.901 Geldige stemmen 5.842 Blanco stemmen 59 Kandidaten H. Colijn 3.833 C.A. Zelvelder 1.070 H.A.J. van Wijhe 939

14 februari 1911 Hendrik Colijn, gekozen bij de verkiezingen van 11 juni 1909, trad op 11 februari 1908 af vanwege zijn toetreding tot het kabinet-Heemskerk. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

14 februari Kiesgerechtigden 7.743 Opkomst 4.902 Geldige stemmen 4.856 Blanco stemmen 46 Kandidaten J.G. Scheurer 2.665 P. Noordwal 1.170 A. van der Heide 1.021

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni Kiesgerechtigden 8.222 Opkomst 7.115 Geldige stemmen 7.054 Blanco stemmen 61 Kandidaten J.G. Scheurer 3.703 C.E. van Koetsveld 1.195 J.C. Kielstra 1.190 A. van der Heide 966

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 8.549 Kandidaten J.G. Scheurer

De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Scheurer was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Sneek. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Sneek Categorie:Politiek in Sneek Sneek 1888