Omroep ZWART is een Nederlandse publieke omroepvereniging die sinds 2022 officieel deel uitmaakt van het Nederlandse publieke omroepbestel. De omroep werd in 2020 opgericht door Akwasi Ansah en Gianni Lieuw-A-Soe, met als doel een stem te geven aan ondervertegenwoordigde groepen in de Nederlandse media. Omroep ZWART biedt een gevarieerd aanbod van programma's, radioshows, documentaires en muziek- en cultuuruitzendingen, waarbij er bewust wordt gekozen voor een diversiteit aan stemmen en perspectieven.
Oprichting en erkenning Omroep ZWART werd in 2020 opgericht als reactie op de beperkte representatie van gemarginaliseerde en minderheidsgroepen in de traditionele Nederlandse media, zowel voor als achter de camera. Het initiatief kwam in een bijzonder tumultueus jaar, waarin de wereld werd geconfronteerd met de coronapandemie en de wereldwijde Black Lives Matter-beweging (BLM) massale aandacht kreeg.
De lancering van Omroep ZWART werd ondersteund door de 'Wakker?' campagne, die op Instagram werd gelanceerd met als doel 50.000 betalende leden te verkrijgen voor het eind van dat jaar. Op 22 september 2020 riepen 500 Bn'ers hun volgers op om lid te worden van de omroep door middel van een close-up foto met de gele letters en de tekst “Wakker? Word lid.” Artiesten, schrijvers, acteurs, publieke figuren, maar ook grote merken en bedrijven deden mee aan de online campagne en hun boodschap werd verder gedeeld. thumb|Keti Koti 2024 Op 31 maart 2021 behaalde Omroep ZWART de vereiste 50.000 leden om in aanmerking te komen voor toelating tot de NPO. In juli 2021 ontving de omroep een voorlopige erkenning van toenmalig minister Arie Slob van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media. Er werd aangekondigd dat ZWART vanaf 2022 zendtijd zou krijgen op de Nederlandse publieke televisie en voorlopig erkend zou worden als aspirant-omroep. Dit besluit volgde op adviezen van de NPO, de Raad voor Cultuur en het Commissariaat voor de Media. Tegelijkertijd kreeg ook Ongehoord Nederland een plek binnen het bestel. Deze omroeperkenning geldt tot en met 2026. In november 2021 lanceert omroep ZWART zijn nieuwe kanaal met een online marathonuitzending.
Missie De naam Omroep ZWART is een bewuste keuze die verder gaat dan de traditionele betekenis van het woord "zwart". Naar eigen zeggen wil de omroep de kracht, inspiratie en verbinding die deze term kan oproepen, onder de aandacht brengen. Volgens Omroep ZWART is "zwart" niet zozeer een kleur, maar een gebrek aan licht. Dit vormt de basis van hun missie: het aan het licht brengen van onderbelichte verhalen uit de samenleving.
thumb|Finbarr en Martijn - Ondergrondse Sporen thumb|Qian van Binsbergen - De Afhaalchinees Een belangrijk doel van Omroep ZWART is het bevorderen van diversiteit binnen de Nederlandse media. Het zien van verschillende soorten mensen op televisie, waarmee verschillende groepen zich kunnen identificeren, heeft een positieve invloed op het zelfbeeld en helpt vooroordelen en stereotypen te doorbreken. De omroep biedt niet alleen een platform voor vaak onderbelichte verhalen, maar creëert ook rolmodellen voor jongere generaties.
Bekende presentatoren van Omroep ZWART zijn onder andere Veronica van Hoogdalem, Quinty Misiedjan, Natasja Gibbs, Nawa Sira van Sluijs, en Mandy Woelkens. Daarnaast dragen tv-makers zoals Qian van Binsbergen, Pavan Marhe, Feroz Amirkhan, Martijn Blekendaal, en Finbarr Wilbrink bij aan het vergroten van de zichtbaarheid van minderheidsgroepen door onderwerpen te behandelen die vaak buiten de mainstream media vallen.
Omroep ZWART streeft er niet alleen naar de inhoud van zijn programma's te diversifiëren, maar ook om de mensen achter de schermen te laten reflecteren wat de samenleving werkelijk is.
Samenwerkingen miniatuur|Wat Praat Jij Na het behalen van 50.000 leden in 2022 werd Omroep ZWART erkend als aspirant omroep, zoals de Mediawet voorschrijft. Dit betekent dat de omroep een samenwerking moest aangaan met een bestaande omroep. BNNVARA biedt organisatorische ondersteuning aan Omroep ZWART sinds deze is toegelaten tot het publieke bestel, maar de omroep blijft redactioneel zelfstandig en volledig onafhankelijk van BNNVARA.
Daarnaast werkt Omroep ZWART samen met de EO, HUMAN en KRO-NCRV om verschillende programma's te realiseren. Zo was in 2023 de viering van Keti Koti op NPO1 te zien, in samenwerking met de EO. In 2024 werd het programma Ketens met Natasja Gibbs, in samenwerking met HUMAN uitgezonden, en maakte Omroep ZWART verschillende afleveringen voor Spot On van KRO-NCRV.
Programmering Sinds 2022 zendt ZWART programma's uit bij de NPO. Op 2 januari 2022 werd het allereerste programma van Omroep ZWART, De Nacht is ZWART, uitgezonden op NPO Radio 1. Op vrijdag 27 mei werd het eerste televisieprogramma uitgezonden, Podium Zwart op NPO 3, een latenight muziek- en cultuurprogramma gepresenteerd door Glen Faria en Veronica van Hoogdalem. thumb|Veronica van Hoogdalem - Podium ZWART
De volgende programma's worden uitgezonden door Omroep ZWART:
Radioprogramma's ProgrammaZenderEerste uitzenddatumProducent/omroepDe Nacht is ZWARTNPO Radio 122 jan 2022 - hedenOmroep ZWARTWat AndersNPO 3FM16 okt 2022 - 14 dec 2025Omroep ZWART / 3FMMet Mandy!NPO Radio 111 feb 2024 - hedenOmroep ZWART
Podcasts ProgrammaZenderEerste uitzenddatumProducent/omroepRouwrituelenNPO Luisternov 2022Omroep ZWARTSporenNPO 3FMdec 2022Omroep ZWART / Micky MediaGeluk gezochtNPO Luistermei 2023Omroep ZWARTIn Afrika Besta Ik NietNPO Luisternov 2023Omroep ZWARTOpgezwolle Eigen Wereld: De Rest Is GeschiedenisNPO Luisterjan 2024Omroep ZWARTSupergaande BrainfartsNPO Luisterfeb 2024Omroep ZWARTRadio PedisNPO Luistermei 2024Omroep ZWARTTHC Artikel 140: De Rest Is GeschiedenisNPO Luisterapril 2025Omroep ZWART
Televisieprogramma's ProgrammaZenderEerste uitzenddatumProducent/omroepPodium ZWARTNPO3 / Podium ZWART (YouTube)mei 2022 - hedenOmroep ZWARTRichesNPO3 / NPO Plus14 mei 2022Amazon Prime VideoIdris Elba's Fight SchoolNPO312 aug 2022Hassan Ghazi(Voor Altijd) Een Gat in Mijn HartNPO Startokt 2022Omroep ZWART / 2DocHoe … is Nederland?NPO3 / NPO Start / NPO Plus25 apr 2023Omroep ZWARTHomerun CuraçaoNPO3 / NPO Start / NPO Plusmei 2023Omroep ZWARTFight the Power: How HipHop Changed the WorldNPO2 / NPO Start / NPO Plus05 mei 2023BBC StudiosHerdenk Keti KotiNPO Start30 jun 2023Omroep ZWART / EOVier Keti KotiNPO 101 jul 2023Omroep ZWART / EOKokomo CityNPO2 / NPO Start / NPO Plus31 jul 2023D. SmithLil Nas X: Long Live MonteroNPO2 / NPO Start / NPO Plus09 aug 2023Omroep ZWARTKULTNPO Startsep 2023Omroep ZWARTNelson Mandela: Hoop of HypeNPO203 dec 2023Omroep ZWARTThat's my JamNPO1 / NPO Startdec 2023 - hedenOmroep ZWARTDreaming Whilst BlackNPO Startfeb 2024BBC ThreeAut ThereNPO Startmrt 2024Omroep ZWART / 2DocSafe HomeNPO Start / NPO Plus18 mei 2024SBSKeti Koti '24NPO Start / NPO Plus1 jul 2024Omroep ZWARTDe Battle naar ParijsNPO2 / NPO Start / NPO Plus08 jul 2024Omroep ZWARTDisco: Soundtrack of A RevolutionNPO2 / NPO Start / NPO Plus11 jul 2024BBC StudiosDe AfhaalchineesNPO3 / NPO Start / NPO Plus29 aug 2024Omroep ZWARTOndergrondse SporenNPO Start31 aug 2024Omroep ZWARTSexotischNPO Start6 nov 2024Omroep ZWARTNomade in NiemandslandNPO2 / NPO Start14 nov 2024Omroep ZWART / 2DocKetensNPO2 / NPO Start31 okt 2024Omroep ZWART / HUMANBig Time: De NBA Droom van Jesse EdwardsNPO3 / NPO Start15 dec 2024Omroep ZWARTVals ParadijsNPO2 / NPO Start19 jan 2025Omroep ZWARTDate on StageNPO3 / NPO Start30 mrt 2025Omroep ZWARTDe Afhaalchinees: ThuisbezorgdNPO3 / NPO Start8 mei 2025Omroep ZWART5 Jaar na BLM: Echo's van de DamNPO3 / NPO Start1 juni 2025Omroep ZWART / BNNVARAIndië Verloren: Selling A Colonial WarNPO2 / NPO Start1 augustus 2025Omroep ZWART / 2DocDe Nieuwe Generaties van SurinameNPO3 / NPO Start8 september 2025Omroep ZWART / VPRO
Online ProgrammaZenderEerste uitzenddatumProducent/omroepOnce Upon A TimelineZWART (YouTube)20 okt 2022Omroep ZWART / NPO3Op Mijn Lijf GeschrevenZWART (YouTube)8 mei 2023Omroep ZWARTStemmingmakersZWART (YouTube)29 sep 2023Omroep ZWART / NPO3GAZA: Strijd voor HoopZWART (YouTube)21 nov 2023Omroep ZWARTGelukkig Gevlucht (Spot On)NPO Startjan 2024Omroep ZWART / KRO-NCRVNiet Mijn SchuldNPO Start / 3LAB (YouTube)24 apr 2024Omroep ZWART / 3LABWat Praat Jij?3LAB (YouTube)06 okt 2024Omroep ZWART / 3LABBoriNPO Start30 okt 2024Omroep ZWARTIk Besta NietNPO Start / 3LAB (YouTube)09 sep 2024Omroep ZWART / 3LABDEAR SUMMERNPO3 (YouTube)10 nov 2024Omroep ZWART / 3LABNog Lang en Gelukkig (Spot On)NPO Start / ZWART (YouTube)18 dec 2024Omroep ZWART / KRO-NCRVNAV (Naar Aanleiding Van)Instagram, TikTok, YouTube, BlueSky10 jan 2025Omroep ZWART
Controverse en kritiek miniatuur|330x330px|Quinty Misiedjan - That's my Jam Bij de oprichting van Omroep ZWART ontving de omroep kritiek uit verschillende hoeken. Deze kritiek was vaak gebaseerd op bezorgdheid over polarisatie, waarbij de oprichting van een omroep die zich richt op gemarginaliseerde groepen als een bron van verdeeldheid werd gezien. Daarnaast was er soms sprake van een zekere terughoudendheid tegenover nieuwe initiatieven in het publieke bestel, waarbij men zich afvroeg wat de toegevoegde waarde zou zijn van een nieuwe publieke omroep. Ook de naam "Omroep ZWART" en Akwasi (met zijn historiek naar Zwarte Piet) als boegbeeld van de omroep zorgde voor ophef.
Bestuur Het bestuur van Omroep ZWART bestaat uit zakelijk directeur Gianni Lieuw-A-Soe en creatief directeur Akwasi Ansah. De ledenraad van Omroep ZWART is het hoogste orgaan van de vereniging en speelt een belangrijke rol in het functioneren van de omroep. De ledenraad van Omroep ZWART werd in 2021 opgericht en bestaat uit ten minste 11 leden.
De Raad van Toezicht van Omroep ZWART is sinds december 2021 voltallig in functie. De samenstelling van de Raad van Toezicht per 12 februari 2025 is als volgt:
Fiona Arens (RvT-lid) – benoemd op 4 juli 2023, zittingstermijn tot 4 juli 2027 Guusje ter Horst (RvT-lid) – benoemd op 1 december 2021, zittingstermijn tot 1 december 2025 Machteld Roethof (RvT-lid) – benoemd op 1 december 2021, zittingstermijn tot 1 december 2025 David Lauwen (RvT-lid) – benoemd op 4 juli 2023, zittingstermijn tot 4 juli 2027
Leden Op 1 april 2021 had Omroep ZWART meer dan 50.000 leden, waardoor de omroep toe kon treden tot het publieke bestel. In de jaren daarna schommelt het ledental rond de 30-35.000.
+ Leden Omroep ZWART Datum Leden 1 apr 2021 (peildatum) 57.732 1 jul 2023 30.462 31 dec 2023 29.211 31 dec 2024 37.214 31 dec 2025 36.000
Toekomstperspectief It Takes a Village to Raise a Child - ZWART 5 Jaar|alt=It Takes a Village to Raise a Child - ZWART 5 Jaar|thumb Volgens Ansah zou het een streven moeten zijn om de omroep ooit op te kunnen heffen wegens succes van de missie – als teken van de mate van integratie van diversiteit en inclusie in de reguliere media. Toch vinden de oprichters dat er nog een lange weg te gaan is en hopen ze een blijvende impact te kunnen maken op de Nederlandse samenleving.
Categorie:Nederlandse vereniging Categorie:Nederlandse omroep