200px|thumb|Kno-afdeling in het Südstadt-Krankenhaus van Rostock (1970). 200px|thumb|Endoscopische sinusoperatie. 200px|thumb|Het National Throat Nose and Ear Hospital in Londen. Otorinolaryngologie (ORL),Friedbichler, M., Friedbichler, I. & Eerenbeemt, A.M.M. van den (2009). Pinkhof Medisch Engels. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. is het medisch specialisme dat zich bezighoudt met het onderzoek en de behandeling van aandoeningen van de keel, neus en oren. In Nederland wordt deze discipline meestal keel-, neus- en oorheelkunde genoemd (of keel-neus-oorheelkunde), in Vlaanderen is de volgorde meestal net omgekeerd: neus-keel-oorheelkunde. De artsen heten otorinolaryngoloog, kno-arts of nko-arts.
De otorinolaryngologie houdt zich (naast de genoemde lichaamsdelen) ook bezig met problemen in de rest van het hoofd-halsgebied zoals gezwellen in de hals, in de speekselklieren en afwijkingen van de slokdarm. Typische behandelingen op het gebied van de otorinolaryngologie zijn het zogeheten knippen van keel- of neusamandelen en het plaatsen van trommelvliesbuisjes. Er bestaat een nauwe samenwerking met logopedisten, kaakchirurgen, audiologen, kinderartsen, neurologen en longartsen.
Etymologie Het woord oto·rino·laryngo·logie is afgeleid van het Grieks: οὖς (genitivus: ὠτός) = oorLiddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.; ῥίς (genitivus: ῥινός) = neus; λάρυγξ (genitivus: λάρυγγος): = keel.
Anatomie hoofd - voorhoofd - oor - evenwichtsorgaan - neus - mond - tong - gezicht - hersenzenuwen - wang - kin - hals - keel - neusamandel - mondholte - adamsappel - strottenhoofd - stembanden - slokdarm
Fysiologie stembanden (stem, spraak) oor (gehoor) neus (reukzin) tong (smaak) evenwichtsorgaan (balans en evenwicht)
Ziektebeelden/pathologie Keel: tonsillitis, keelontsteking, heesheid, schorheid, velofaryngeale disfunctie, slaapapneu, tongbranden, aften globusgevoel, foetor ex ore, orale pathologie Neus: allergie, allergische rinitis, voorhoofdsholteontsteking, bijholteontsteking, neuspoliepen, ozaena, vormafwijkingen, neuscorrectie Oor: brughoektumor, otosclerose, slechthorendheid, doofheid, gehoorschade, tinnitus, ziekte van Menière, middenoorontsteking, cholesteatoom, labyrintitis, aangezichtsverlamming Hals: lymfklierzwelling, kieuwbooganomalie, mediane halscyste Oncologie: larynxcarcinoom, mondkanker, slokdarmkanker, lymfeklierkanker, huidkanker Gelaat: reconstructieve chirurgie, aangezichtsverlamming, schisis, huidkanker, ooglidcorrectie, facelift, esthetische chirurgie
Behandelingen en operaties Keel: tracheotomie - tonsillectomie - adenotomie - endoscopie - microlarynxchirurgie - stembandmedianisatie - UPPP (uvulopalatofaryngoplastiek) - LAUP (uvulopalatoplastie) Neus: neusdruppels - neusspray - septumcorrectie - conchareductie - FESS - infundibulotomie Oor: oordruppels - trommelvliesbuisjes - trommelvliessluiting / myringoplastiek - sanering - radicalisatie - stapedectomie - tympanoplastiek - parotidectomie - gehoorapparaat - cochleair implantaat - botverankerd hoortoestel (BAHA) Oncologie: laryngectomie - halsklierdissectie Gelaat: neuscorrectie, verwijderen huidkanker, reconstructie huiddefecten, schisis, ooglidcorrecties, facelift
Specialisaties Binnen de otorinolaryngologie zijn er verschillende subspecialismen: hoofd-halsoncologie, (neuro-)otologie, audiologie, vestibulologie, rinologie, aangezichtschirurgie, foniatrie/laryngologie, kinder-ORL.
Wetenschappelijke tijdschriften De lijst van otorinolaryngologische tijdschriften geeft een overzicht van de wetenschappelijke tijdschriften over otorinolaryngologie.
Noten