thumb|Ernest Nys in 1912 thumb|Portret door L. Peeters in 1920

Ernest Désiré Nys (Kortrijk, 27 maart 1851 – Brussel, 4 september 1920) was een Belgische magistraat en hoogleraar rechtsgeschiedenis en internationaal publiekrecht aan de Université libre de Bruxelles (1885-1920). Hij was lid van het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag. Nys' blijvende belang ligt in zijn erudiete publicaties over een scala aan volkenrechtelijke thema's en periodes.

Loopbaan De West-Vlaming Nys werd geboren in Kortrijk en studeerde rechten aan de universiteit van Gent bij François Laurent. Daarna vervolmaakte hij zich in Heidelberg, Leipzig en Berlijn. Hij keerde terug in 1876 en werkte als advocaat. Daarnaast liet hij zich in met politiek: onder de liberale justitieminister Jules Bara was hij bureauchef. Vervolgens werd Nys rechter: eerst in de Rechtbank van Eerste Aanleg van Antwerpen (1882), dan in die van Brussel (1883), ten slotte in het Hof van Beroep van Brussel (1903). Hij was ook lid (geen arbiter) van het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag (1905-1920).

Parallel aan zijn carrière in de magistratuur leidde Alphonse Rivier hem binnen in de academische wereld. Vanaf 1880 was Nys verbonden aan het Institut de Droit International. Hij schreef meer dan honderd bijdragen voor de Revue de droit international et de législation comparée (1882-1914) en trad toe tot de redactie van het tijdschrift. Vanaf 1885 doceerde hij rechtsgeschiedenis aan de Université libre de Bruxelles en bij de dood van Rivier in 1898 volgde hij hem op als hoogleraar internationaal recht. Hij werd toen ook decaan (1898-1900).

Begin 20e eeuw benoemde koning Leopold II Nys in de Conseil Supérieur de l'État Indépendent du Congo, het bestuursorgaan van de Onafhankelijke Congostaat. Hij verdedigde de soeverein tegen beschuldigingen van wreedheden in het land, die volgens Nys waren ingegeven door Engelse commerciële belangen. Nog in dit verband betoogde hij dat internationale erkenning slechts een politieke aangelegenheid was en geen constitutieve vereiste om volkenrechtelijk een staat te zijn. Daartoe volstond het ius dominandi of het feitelijke vermogen om te heersen over een territorium en bevolking.

In 1909 hielp Nys de anarchist Peter Kropotkin met onderzoek voor het boek La Grande Révolution, 1789-1793, specifiek om de grote overlapping te verklaren tussen de Franse Revolutie en de vrijmetselarij. Tijdens de Eerste Wereldoorlog gaf hij tal van adviezen over onrechtmatigheden die in het bezette België werden begaan. Onder meer schreef hij een juridisch manifest tegen de oorlogscontributie op roerend vermogen ingesteld door de Duitsers. Kort na de oorlog stierf hij op 69-jarige leeftijd.

Onderzoek Als eerste rechtsgeleerde plaatste Nys de geschiedenis van het volkenrecht centraal in zijn onderzoek. Zijn benadering was liberaal, positivistisch en ook getint door zijn protestantisme. Hij geloofde dat de evolutie van het volkenrecht samenviel met die van de menselijke (Europese) beschaving en dat de discipline, ondanks haar hortende ontwikkeling, de geleidelijke institutionalisering van de menselijke vooruitgang weerspiegelde.Liliana Obregón Tarazona, "Writing International Legal History: An Overview", in: Monde(s), 2015, nr. 1, p. 95-112. In 1904 stelde hij vast dat de internationale gemeenschap bestond uit 22 Europese staten, 21 Amerikaanse, en voorts Japan, Liberia en de Onafhankelijke Congostaat. Hij maakte onderscheid tussen beschaafden, barbaren en wilden.

In zijn rechtshistorische onderzoek had hij bijzondere aandacht voor middeleeuwse en vroegmoderne rechtsgeleerden. Uit de bibliotheek van het British Museum delfde hij verschillende vergeten auteurs op. Hij gaf werk uit van Francisco de Vitoria, wiens centrale rol hij in het licht stelde, van Honoré Bonet en van Alberico Gentili. Ook vertaalde hij (als anglofiel) werken van de eigentijdse Engelse juristen James Lorimer en John Westlake.

Onderscheidingen Nys was van 1892 tot aan zijn dood lid van het Institut de Droit International. In 1899 werd hij correspondent van de Koninklijke Academie van België en in 1902 lid. Hij werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede van 1906 tot 1916 en opnieuw in 1919 voor zijn inzet voor internationale arbitrage. Hij ontving eredoctoraten aan de Universiteit van Oxford, de Universiteit van Edinburgh en de Universiteit van Glasgow (1901). Hij was erelid van de American Society of International Law.

Publicaties (selectie) The Papacy Considered in Relation to International Law, 1879 La guerre maritime. Étude de droit international, 1881 Le droit de la guerre et les précurseurs de Grotius, 1882 Les origines de la diplomatie et le droit d'ambassade jusqu'a Grotius, 1884 Notes pour servir à l’histoire littéraire et dogmatique du droit international en Angleterre, 1888 Les droits des Indiens et les publicistes espagnols, 1890 L'esclavage noir devant les jurisconsultes et les cours de justice, 1890 Les initiateurs du droit public moderne, 1890 Les origines du droit international, 1894 Études de droit international et de droit politique, 2 dln., 1896-1901 Les théories politiques et le droit international en France jusqu'au XVIIIe siècle, 1899 Recherches sur l'histoire de l'économie politique, 1898 (Engels: Researches in the history of economics, 1899) Études de droit international et de droit politique, 1901 La notion et le rôle de l'Europe en droit international, in: Revue de droit international et de législation comparée, 1903 L'État indépendant du Congo et le droit international, 1903 (Engels: The independent state of the Congo and international law, 1903; Duits: Der Kongofreistaat und das internationale Recht, 1903) L'État indépendant du Congo et l'acte général de Berlin, 1903 (Engels: The independent state of the Congo and the General Act of Berlin, 1903) Le droit international. Les principes, les théories, les faits, 3 dln., 1904-1906 (herziene editie 1912) Idées modernes. Droit international et franc-maçonnerie, 1908 Les États-Unis et le droit des gens, 1909 The necessity of a permanent tribunal, in: American Society for Judicial Settlement of International Disputes, 1910 Le droit romain, le droit des gens et le collège des docteurs en droit civil, 1910 L'Escaut en temps de guerre, 1910 Une clause des traités de 1814 et de 1839, 1911 Le droit de la nature et le droit des gens au XVIIe siècle, 1914 Le droit des gens et les anciens jurisconsultes espagnols, 1914 Christine de Pisan et ses principales œuvres, 1914 La Nouvelle Belgique, 1918 L'occupation de guerre. Avis, études, exposés juridiques, 1919 L'Escaut et la Belgique. Simples notes, 1920

Literatuur Frederik Dhondt, L'histoire, parole vivante du droit? François Laurent en Ernest Nys als historiografen van het volkenrecht, in: Bruno Debaenst (ed.), De Belle Époque van het Belgisch recht, 2016, p. 91-115 Frederik Dhondt, "'Inter ruinas publicas scriptum'. Ernest Nys, a Legal Historian in Defence of Belgian Tax Payers During the Great War", in: Comparative Legal History, 2015, nr. 1, p. 131-151. Jean Salmon, "Nys, Ernest", in: Nouvelle Biographie Nationale, vol. 9, 2007, p. 283-285 Manfred Lachs, The Teacher in International Law. Teachings and Teaching, 1982, p. 80-81 Henri Rolin, "Notice sur Ernest Nys: Biographie", in: Revue de l'université de Bruxelles, 1951-1952, nr. 4, p. 349-357 Paul Errera, "Notice sur Ernest Nys", in: Annuaire de l'Académie royale de Belgique, vol. 88, 1922, p. 75-113 Amos S. Hershey, "Ernest Nys, 1851−1920", in: American Journal of International Law, 1921, nr. 4, p. 560-561 Charles De Visscher, "Nécrologie", in: Revue de droit international et de législation comparée, 1920, p. 141-142 Paul Errera, "Ernest Nys", in: Revue de droit international et de législation comparée, 1920, p. 385-405

Externe links Bibliografie op Centre de droit international (ULB) Ernest Nys op Gallica Ernest Nys op Internet Archive

Voetnoten

Categorie:Lid van het Permanente Hof van Arbitrage Categorie:Belgisch advocaat Categorie:Belgisch rechter in de rechtbank van eerste aanleg Categorie:Belgisch raadsheer in het hof van beroep Categorie:Hoogleraar aan de Université libre de Bruxelles Categorie:Internationaal recht