Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Harlingen (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Harlingen in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Harlingen werd ingesteld na de grondwetsherziening van 1887. Tot het kiesdistrict behoorden de volgende gemeenten: Barradeel, Bolsward, Harlingen, Hindeloopen, Wonseradeel en Workum.

Het kiesdistrict Harlingen vaardigde in dit tijdvak per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 3.429 Opkomst 3.193 Geldige stemmen 3.182 Blanco stemmen 8 Kandidaten W.M. Oppedijk 1.756 A. Buma 1.407 S. van Heemstra 295 F. Domela Nieuwenhuis 30

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni Kiesgerechtigden 3.367 Opkomst 2.903 Geldige stemmen 2.887 Blanco stemmen 10 Kandidaten W.M. OppedijkAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Harlingen. 1.502 H. Goeman Borgesius 1.174 O. Stellingwerf 204

4 april 1893 Walle Melis Oppedijk, gekozen bij de verkiezingen van 9 juni 1891, overleed op 10 maart 1893. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

4 april 18 aprilOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 3.309 3.309 Opkomst 2.607 2.730 Geldige stemmen 2.590 2.676 Blanco stemmen 14 40 Kandidaten T. Heemskerk 1.281 1.366 A. Bouman 883 1.310 M.W.F. Treub 323 L.W. de Vries 86

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april 24 april Kiesgerechtigden 3.291 3.291 Opkomst 2.496 2.516 Geldige stemmen 2.474 2.472 Blanco stemmen 20 39 Kandidaten A. Bouman 925 1.335 T. Heemskerk 904 1.133 U.H. Huber 629

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 5.679 5.679 Opkomst 4.462 4.785 Geldige stemmen 4.339 4.723 Blanco stemmen 123 62 Kandidaten A. Bouman 1.019 2.472 T.A.J. van Asch van Wijck 1.758 2.251 J.T. de Visser 999 W.P. Zeilmaker 563

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni Kiesgerechtigden 6.034 Opkomst 5.353 Geldige stemmen 5.308 Blanco stemmen 45 Kandidaten J. Schokking 2.978 A. Bouman 2.332

10 oktober 1901 De verkiezing van 14 juni 1901 werd ongeldig verklaard vanwege onregelmatigheden, als gevolg waarvan een naverkiezing gehouden werd.

10 oktober Kiesgerechtigden 6.034 Opkomst 5.118 Geldige stemmen 5.071 Blanco stemmen 47 Kandidaten J. Schokking 2.973 H.P. de Kanter 1.245 W.P. Zeilmaker 853

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni Kiesgerechtigden 7.179 Opkomst 6.584 Geldige stemmen 6.522 Blanco stemmen 62 Kandidaten J. Schokking 3.645 L.W.J.K. Thomson 2.277 A.van der Heide 600

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni Kiesgerechtigden 7.480 Opkomst 6.368 Geldige stemmen 6.297 Blanco stemmen 71 Kandidaten J.T. de Visser 3.728 L.W.J.K. Thomson 1.784 H.A.J. van Wijhe 785

23 juni 1909 Johannes de Visser was bij de verkiezingen van 11 juni 1909 gekozen in twee kiesdistricten, Harlingen en Leiden. Hij opteerde voor Leiden, als gevolg waarvan in Harlingen een naverkiezing gehouden werd.

23 juni Kiesgerechtigden 7.480 Opkomst 5.771 Geldige stemmen 5.712 Blanco stemmen 59 Kandidaten J. Ankerman 3.331 A. Plate 1.716 A. van der Heide 665

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni Kiesgerechtigden 7.991 Opkomst 7.192 Geldige stemmen 7.121 Blanco stemmen 71 Kandidaten J. Ankerman 3.697 J.H. Anema 1.730 A.D.H. Fockema Andreae 1.694

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 8.325 Kandidaten J. Ankerman

De zeven in de vorige Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hadden afgesproken in elkaars kiesdistricten geen tegenkandidaten te stellen.Na de verkiezingen in 1917 zou een grondwetsherziening van kracht worden waarbij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging werd ingevoerd ter vervanging van het districtenstelsel. Het was daarom te verwachten dat er op korte termijn nieuwe verkiezingen zouden worden gehouden. Zie ook het artikel over de Pacificatie van 1917. Ankerman was derhalve de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Harlingen. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Harlingen Categorie:Politiek in Harlingen Harlingen