thumb|Hoofdstraat in Baligubadle thumb|Hotel in Baligubadle thumb|Baligubadle als hoofdstad van de nooit bij wet geformaliseerde Regio Hawd, met fictieve rechthoekige grenzen. thumb|Voetbalteam "Gobolka Hawd" ("Regio Hawd")
Baligubadle (ook: Balli-Gubadle, Bali-Gubadle of Balli Gobob Diran) is een dorp en de hoofdplaats van het district Baligubadle in de regio Maroodi Jeex in Somaliland. Het ligt op de grens met Ethiopië, zo'n 63 km ten zuiden van Hargeisa (de hoofdstad van de niet-erkende staat Somaliland).Zie voor het bestaan van deze plaats en voor de spellingsvariaties Geonames.org en de beide landkaarten bij Externe links. Zie ook: Getamap.net. Geographic.org kent de plaats niet. Voor het zeer kleine deel van de plaats aan de Ethiopische kant van de grens geven Mindat.org en Geonames.org nog de namen Balleh Gubadle, Balleh Khadar, Aran Areh en Aran-Arekh. Gearchiveerd op 12 mei 2023.
Beschrijving Baligubadle heeft 18.000 inwoners (2021). Daarnaast wonen er nog zo'n 3300 pastorale en agropastorale huishoudens in de rurale gebieden tussen Baligubadle en het 19 km noordelijker gelegen dorp Gumburaha. De kern van het dorp heeft een rechthoekig stratenplan. Er zijn verschillende faciliteiten, waaronder drie hotels (Hotel Rei Rashood, Hotel Dalsan en het Al-Xayaat Hotel), drie moskeeën, drie telecommasten, een kleine energiecentrale (waarschijnlijk met een dieselgenerator), een garage en verscheidene winkeltjes.Bron: Google Maps. Er is een middelbare school (Farah Nour Secondary) met 5 klassen en 67 leerlingen (in 2008).Zie: Survey of Secondary Education in Somaliland 2008, UNESCO, april 2009. Baligubadle heeft ook een eigen media-website: Baligubadlemedia.com in Engels en Somalisch. Meer naar de rand van het dorp vindt men omheinde familiekralen en een fors aantal berkads (bassins voor de opvang van regenwater), ook aan de Ethiopische kant van de grens. In een nog wijdere cirkel rond het dorp liggen vrij grote landbouwgebieden, allemaal omheind tegen vraat door rondtrekkend vee.
Administratieve indeling De meeste landkaarten (ook de kaarten die genoemd worden bij de externe links hieronder) geven nog steeds aan dat Baligubadle ligt in het district Hargeisa in de voormalige regio Woqooyi Galbeed, cf. de oude bestuursindeling van Somalië uit 1986. Dat komt doordat de grenzen van de later gecreëerde districten niet zijn vastgelegd en dus niet kan worden aangegeven in welk district een plaats ligt. Ook de grenzen van het in 2002 bij wet gecreëerde district Baligubadle zijn niet vastgelegd, en Baligubadle is dan ook de enige plaats waarvan zeker is dat die in dit district ligt. De positie van Baligubadle als hoofdstad van zijn eigen district werd in een nieuwe wet in 2019 (her-)bevestigd. Wederom zonder delimitatie. Vanaf mei 2008 had Baligubadle ook nog een onduidelijke status als hoofdstad van de regio Hawd, die in die maand per presidentieel (en mogelijk illegaal) decreet werd afgekondigd.Zie: Madaxweynaha oo Gobol Cusub U Magacaabay Baligubadle, Harowo.com, 15 mei 2008. Twee maanden eerder had president Rayale ook al 6 nieuwe regio's en 16 nieuwe districten per decreet opgericht. Een illegale actie, volgens deskundigen, zie: Somaliland Local Government Re‐organisation through Presidential Decrees in an Election Year, door Ibrahim Hashi Jama, april 2008. Dat gaf allerlei zelfbenoemde vertegenwoordigers aanleiding zich te profileren en de voordelen te verwelkomen die deze nieuwe status hun dorp zou opleveren. In Baligubadle leidde e.e.a. tot oprichting van een regionaal voetbalteam "Gobolka Hawd".Zie bijv. de Facebook-pagina's Gobolka Hawd Somaliland Viva-baligubadle en Tagerayasha Gobolka HAWD. Maar in de nieuwe "Somaliland Regions and Districts Self-management Law" van 2019 werd Hawd niet genoemd, en dus moet de Regio Hawd worden beschouwd als niet bestaand.Omdat de grenzen van de meeste nieuwe districten niet zijn vastgelegd wordt de nieuwe indeling in deze Wikipedia niet gebruikt. Omdat Baligubadle de enige plaats is waarvan zeker is dat die in het District Baligubadle ligt is dat in dit artikel wél vermeld. Er zijn geen kaarten van deze nieuwe districten beschikbaar. Er zijn ook diverse districten in Somaliland die op basis van een presidentieel decreet zijn uitgeroepen en niet via een parlementair wetgevingsproces, en waarvan de juridische geldigheid in twijfel wordt getrokken.Zie voor het bestaan van het district Baligubadle artikel 6.1 in de Regions & Districts (Self Management) Law (Law No: 23/2002) van Somaliland. De tekst van deze wet (in het Somalisch: XEERKA ISMAAMULKA GOBOLLADA IYO DEGMOOYINKA JSL. (XEER LR. 23/2002)) is hier en hier beschikbaar (alleen in het Somalisch). Zie ook blz. 225 van Ibrahim Hashi Jama: "Somaliland Electoral Laws 2009", Somaliland Law Series, hier of hier. De status van Baligubadle als district werd bevestigd in 2019 in Art. 10.1) van de (Somaliland) Regions and Districts Self-management Law, No. 23/2019. Zie ook hier. Dit gebeurde wederom zonder geografische afbakening. Gearchiveerd op 29 september 2022.
Economie en transport thumb|De weg naar Hargeisa in het regenseizoen Er is een kleinschalige, regenafhankelijke landbouw rond Baligubadle, maar veehouderij is de belangrijkste economische pilaar van het district. Sinds de aanleg van de weg vanuit Hargeisa, die vanuit Baligubadle verder Ethiopië in gaat, is de stroom van goederen en de handel toegenomen en is het stadje gegroeid. Geschat wordt dat ongeveer 55% van de bevolking afhankelijk is van veehouderij en ongeveer 15% leeft van agropastorale activiteiten, terwijl 30% afhankelijk is van geldovermakingen door familieleden in de diaspora (zgn. remittances) en de rest haalt zijn levensonderhoud uit kleine beroepen en handeltjes. Het belangrijkste geschil over land in het district is de afgrendeling/omheining van graasgebieden waar nu landbouw wordt bedreven of landroof door zakenmensen met goede connecties (zie verder onder 'landgebruik').Zie: .AN ANALYSIS OF WOMEN’S LAND RIGHTS & TERRITORIAL RIGHTS OF SOMALI MINORITIES IN SOMALILAND, door EU, FAO en Smart Consultancy & Training Agency (SCOTRA), mei 2016. De (onverharde) hoofdweg uit het dorp loopt recht naar het noorden via Gumburaha naar Hargeisa. Onverharde paden verbinden Baligubadle met andere dorpen in de omgeving zoals Salaxley (23 km), Adan Abokor (12 km), Gumar (16 km) en Kam-Tuug (15 km).Alle afstanden hemelsbreed gemeten met Freemaptools. Gearchiveerd op 22 mei 2023. In het Tweede Nationale Ontwikkelingsplan van Somaliland (2017-2021) is voorzien in de asfaltering van de weg Hargeisa - Baligubadle.Zie: Republic of Somaliland. The National Development Plan II, 2017-2021, door het Ministry of National Planning and Development, juli 2017, blz. 99 en 105. In dit plan uit 2017 staat dat 15 km van de weg reeds geasfalteerd is. Foto's van Google Maps toonden in mei 2021 dat de eerste ca. 10 à 15 km vanuit Hargeisa inderdaad geasfalteerd zijn.
Veehouderij en landgebruik thumb|Illegale omheiningen langs de weg van Baligubadle naar Hargeisa thumb|Acacia-takken met hun scherpe doorns, veel gebruikt voor omheiningen bij Baligubadle Het traditionele landgebruik in het district Baligubadle bestond uit landbouw, bosbouw en gemeenschappelijke weidegronden. Het gebruik van weidegronden was gebaseerd op een traditioneel, op clan gebaseerd landeigendomssysteem waarbij land werd beschouwd als ‘behorend’ aan lokale clanleden, maar zonder formele eigendomsaktes. Er waren regels voor de passage van herders van elders met hun vee. Nomadische veehouders konden het land dus het hele jaar gebruiken voor begrazing zonder hinder, op zoek naar geschikte plekken (seizoensmigratie). De mate van begrazing werd grotendeels bepaald door de beschikbaarheid van gras en water. Overbegrazing was ongebruikelijk. Frequente droogtes die verband houden met klimaatverandering en sociale veranderingen in de afgelopen drie decennia hebben op het platteland geleid tot een grote verschuiving van strategieën van huishoudens voor hun levensonderhoud; van traditioneel pastoralisme naar een meer sedentaire semi-nomadische strategie, waardoor bestaande dorpskernen groeiden en nieuwe nederzettingen ontstonden.
Nu er geen wetten zijn in Somaliland die grondbezit en landgebruik regelen, en omdat de traditionele regels te zwak zijn om de bescherming van weidegronden af te dwingen, is het omheinen van relatief grote percelen (van 0,25 – 1 km2) voor privégebruik een wijdverbreid fenomeen geworden. Dit verhindert gemeenschappelijk gebruik en is in strijd met traditionele waarden. Ook zijn het de meest groene en vruchtbare stukken die worden omheind, meestal voor kleinschalige landbouw. Tussen de omheiningen bevinden zich corridors waarlangs kuddes vee zich kunnen verplaatsen. Dat is in Baligubadle van groot belang omdat het dorp op de route ligt van Ethiopische kuddes vee op weg naar de haven van Berbera voor export. Op satellietfoto's zijn de omheiningen en corridors nauwkeurig waar te nemen. De omheining zelf is meestal gemaakt van acacia-takken, berucht vanwege hun harde doorns. De gekapte acacia's worden ook gebruikt voor de productie van houtskool; al deze praktijken hebben op zichzelf ook al geleid tot aanzienlijke ontbossing en erosie. Een groot deel van de lokale bevolking woont nu het hele jaar door op één plek ongeacht of ze zich een omheind stuk land hebben toegeëigend of niet. Van sommige weidegronden is nog maar 30% beschikbaar voor gemeenschappelijk gebruik. Daardoor wordt die 30% permanent overbegraasd en erodeert snel. Nomadische families kunnen daardoor minder vee houden. Tel daar de effecten van klimaatverandering bij op en het is duidelijk dat huishoudens kwetsbaarder zijn geworden voor schokken. Zij blijven daarom dichter bij kleine bevolkingscentra zoals Baligubadle waar ze toegang hebben tot externe hulp (bijv. voedselhulp) of waar alternatieve kansen op levensonderhoud bestaan d.m.v. kleine handeltjes en dergelijke.
In 2014 haalde de overheid rond Baligubadle 340 illegale omheiningen weg in gebieden die traditioneel tot de gemeenschappelijke weidegronden behoorden. Maar 2 tot 4 jaar later waren de meeste omheiningen weer teruggeplaatst en zelfs vergroot. Inmiddels vormen ze een geïntegreerd onderdeel van de lokale economie en van een meer sedentaire levenswijze, en zijn bewoners niet bereid ze op te geven zonder compensatie. Terugkeer naar traditionele nomadische veehouderij is eigenlijk geen optie meer en dus worden andere maatregelen overwogen, zoals het registreren van de omheinde percelen, het voorschrijven welke activiteiten daar wel/niet zijn toegestaan (bijv. om de houtskoolproductie te beperken) en om landbelasting te heffen.Zie: Impact of Charcoal Production on Environment and the Socio-Economy of Pastoral communities of Somaliland , door het 'Ministry of Pastoral Development & Environment (MoPD&E), Somaliland & Candlelight for Health, Education & Environment, 2004.Zie ook: The Impact of Climate Change on Pastoral Societies of Somaliland, door Candlelight for Health, Education and Environment, November 2009, §9.4 "Enclosures", blz. 39. Gearchiveerd op 28 november 2022.
Bestuur