Europa en Afrika is een 17e-eeuwse beeldengroep in de tuin van slot Zeist, in de Nederlandse gemeente Zeist, die bescherming geniet als rijksmonument.
Achtergrond Willem Adriaan van Nassau kocht in 1677 de heerlijkheid Zeist en liet er een slot bouwen naar ontwerp van Jacobus Roman, die later ook tekende voor Paleis Het Loo. In de geometrisch aangelegde tuin van het lustoord kregen onder meer vijvers, theekoepels en diverse tuinbeelden en -vazen een plaats. De Antwerpse beeldhouwer Albert Xavery maakte twee allegorische beeldengroepen van de werelddelen Europa en Afrika en Azië en Amerika voor de tuin."Beeldenroute Zeist : van slot tot centrum", gemeente Zeist. De beeldengroepen werden geplaatst aan weerszijden van het slot, bij twee kleine watervallen langs de gracht. Van Nassau en zijn huis werden daarmee als het ware het centrum van de wereld.De geschiedenis van Slot Zeist in vogelvlucht, Slot Zeist. Gearchiveerd op 29 mei 2023. Rond 1702 maakte Daniël Stopendaal 21 tekeningen van het slot en de bijbehorende tuinen, waarop ook beide beeldengroepen zijn te zien.Het Huys van Zeyst door Daniel Stoopendaal. Gearchiveerd op 28 mei 2023.
Alleen de beeldengroep met Europa en Afrika is bewaard gebleven. In 1830 maakte Jan David Zocher een (gedeeltelijk uitgevoerd) plan voor een nieuwe tuinaanleg naast en achter het slot, mogelijk is in die tijd de pendant verdwenen. Roeland van Eijnden en Adriaan van der Willigen schreven in 1840 over twee levensgroote Stroombeelden van Xavery in Zeist.Geschiedenis der vaderlandsche schilderkunst, sedert de helft der XVIII eeuw. Haarlem: Wed. A. Loosjes, Pz.
Beschrijving De beeldengroep is uitgevoerd in Bentheimer zandsteen, oorspronkelijk gepolychromeerd, en geplaatst op een bakstenen onderbouw. De groep bestaat uit twee personificaties van de werelddelen Afrika en Europa, halfnaakte mannen die aan weerszijden van een waterloop naar elkaar toe liggen. De beeldengroep is geplaatst aan de buitenzijde van de gracht aan de linkerzijde van het slot. Het werk is aan de voorzijde gesigneerd door Albert Xavery.
Foto's
Waardering De beeldengroep in Zeist in 2007 als rijksmonument opgenomen in het monumentenregister, het is "van cultuurhistorisch opzicht van algemeen belang als karakteristiek onderdeel van de buitenplaats, in het bijzonder als zeldzaam overblijfsel van de markering van de waterpartijen behorende bij de formele tuinaanleg" en "vanwege de hoge kwaliteit van het beeldhouwwerk."
Zie ook Lijst van beelden in Zeist Lijst van rijksmonumenten in Zeist
Categorie:Beeld in Utrecht (provincie) Categorie:Rijksmonument in Zeist