Landbouw in Suriname is een bedrijfstak binnen de Surinaamse economie die valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij.
In 2017 waren de belangrijkste producten rijst, bananen en groente. De landbouwsector maakte toen 11,6% uit van het bruto binnenlands product (bbp), inclusief de visserij in Suriname met een belangrijk aandeel voor seebop garnalen en geelvintonijn. 11,2% van de Surinamers werkt in deze bedrijfstak.CIA Factbook, Suriname
Geschiedenis Oorspronkelijk thumb|Een inheems-Surinaamse Trio bij het vlechten De oorspronkelijke bewoners in de tropische bossen van Zuid-Amerika bouwden uitgebreide kennis op van de landbouw, die de economische basis vormde voor hun beschavingen. Landbouwproducten die zij in cultuur brachten deden na de ontdekking van Amerika hun intrede in andere delen van de wereld. Oorspronkelijk leefden de bewoners van jacht, visvangst en de verzameling van vruchten. Tussen 4000 tot 3000 v.Chr. werd de landbouw geïntroduceerd. Het verreweg belangrijkste landbouwproduct voor oorspronkelijke Surinamers was cassave, die in combinatie met vis en vlees werd gegeten. Verwerkt tot meel kunnen er koeken mee gemaakt worden die onbeperkt houdbaar zijn en de bewoners in staat stelden om te reizen voor handel of oorlog. In het Amazonegebied leidde dit tot bevolkingsgroei en migratie.Encyclopedie van Suriname, Prehistorische landbouw, pag. 515-517 Hierna kwamen ook inheemse bewoners naar Suriname, met vroege nederzettingen langs de Corantijn.Encyclopedie van Suriname, Prehistorie, pag. 206-515 Voor 1492 hadden zich inmiddels landbouwcomplexen ontwikkeld in Hertenrits, Bucklesburg, Coronie, Peruviakreek, Coesewijnerivier (in het westelijke kustgebied), en de Parmaricakreek, Barbakoebakreek, Boekoekreek en Galibi (in het oostelijke kustgebied).
Hoewel er niet veel bekend is over de landbouw door inheemse Surinamers voor de komst van de Europeanen, wordt ervan uitgegaan dat die niet veel verschilde met de landbouw die zij sindsdien uitoefenen. Dan gaat het vooral om de verbouw van cassave als hoofdgewas. Daarnaast aten ze ananas en papaja en de vruchten van de maripa- en awarrapalm, en waren ze bekend met het gebruik van cacao, pepers en masoesa. Nog onbekend in die tijd waren bananen (bacoves), citrusvruchten en kokospalmen. Kleding en hangmatten werden geweven van katoen, en manden en dakbedekking van vezels als troeili en warimbo.Encyclopedie van Suriname, Landbouw, pag. 361-370
Slavernijperiode thumb|Suikerrietoogst, getekend door plantage-eigenaar Théodore Bray, circa 1850
De eerste kolonisten die zich in Suriname vestigden waren Engelsen. Kapitein Marshal vestigde zich rond 1630 in het gebied en deed een vergeefse poging om tabak te planten. Twintig jaar later kwamen uit Brazilië verdreven Joden naar dit gebied die begonnen met de verbouw van suikerriet. Op de hoger gelegen gebieden raakte de bodem echter binnen twee à drie jaar uitgeput waardoor telkens nieuw land ontgonnen moest worden en de andere gronden tien jaar braak bleven liggen. Dit veranderde met de komst van de Zeeuwen onder gouvernementschap van Van Aerssen van Sommelsdijck die de lager gelegen vruchtbare kustvlaktes inpolderde. Hierdoor werd de verbouw van suikerriet gedurende vijftien achtereenvolgende jaren mogelijk en steeg de suikeropbrengst aanmerkelijk.
De tweede helft van de 18e eeuw kenmerkte zich door een overmatige steun van de plantages met kredieten uit Nederland en een naar verhouding te luxueus leven op de plantages in Suriname. Hierop volgde in 1773 een beurskrach wat tot het faillissement van veel plantages in Suriname leidde. Sinds 1800 was er een aanhoudende teruggang in het aantal plantages totdat ze rond het midden van de 20e eeuw geheel verdwenen.Encyclopedie van Suriname, Plantages - Achteruitgang van de plantages, pag. 482-484
Toen Nederland op 1 juli 1863 de slavernij afschafte, waren er nog 216 plantages over. De helft van de zwarte bevolking was toen inmiddels vrij;Sybilla Claus, Hoe vrijgemaakte slaven uitgroeiden tot de Surinaamse elite, Trouw, 19 oktober 2018. Gearchiveerd op 15 augustus 2022. 34.800 mensen nog niet.CBS, Op 1 juli 1863 47 duizend slaven vrijgemaakt in Suriname en op de Antillen, 1 juli 2013. Gearchiveerd op 16 augustus 2023. Rond 1860 was 57 procent van alle slaven betrokken bij de verbouw van suikerriet. 23 procent was betrokken bij de verbouw van koffie, cacao en voedsel, 14 procent bij katoenverbouw en 7 procent was werkzaam in de houtwinning.
right|600px Jaar Aantal 1667 178 1671 111 1740 250 1800 650 1832 450 1862 216 1872 131 1903 82 1950 10Hardeo Ramadhin, Agrariërs worden door NDP-regering afgestraft, GFC Nieuws, 26 december 2017. Gearchiveerd op 18 mei 2023.
Nieuwe migranten thumb|Aankomst Javanen in Paramaribo, foto: 1920-30
In de emancipatiewet van 1863 werd gesteld dat de slaafgemaakten die bij de afschaffing van de slavernij aan een plantage toebehoorden nog tien jaar verplicht contractarbeid op die plantages moesten verrichten. Nadat deze verplichting in 1873 verviel, verlieten velen van hen de plantages. In 1853 was de overheid vooruitlopend op een mogelijke afschaffing van de slavernij begonnen met de werving van Chinese contractarbeiders. Het succes van deze werving viel tegen en vanaf 1873 kwam een immigratie van Hindoestaanse contractarbeiders uit Brits-Indië op gang. Vanaf 1890 volgden ook Javaanse contractarbeiders naar Suriname. Deze arbeidskrachten kregen een contract van vijf jaar waarna zij mochten terugkeren naar hun land. De arbeiders die bleven kregen van de overheid een stuk grond van een à twee hectare om te gebruiken voor landbouw; hiervoor werden gronden van de plantages verkaveld. Ook werden gewassen uit Azië geïntroduceerd, met als belangrijkste rijst sinds 1890. Veel Hindoestanen en Javanen vestigden zich wel blijvend in Suriname.
Landbouwtentoonstelling van 1876
In 1876 werd in Paramaribo de eerste grote Surinaamsche Tentoonstelling van Landbouw en Nijverheid georganiseerd. Met de tentoonstelling wilden de organisatoren een impuls geven aan de economische ontwikkeling van de kolonie. Daarvoor waren nieuwe arbeidskrachten nodig en investeringen in de plantagelandbouw. Een tentoonstelling met producten uit Suriname werd gezien als een manier om de interesse van Nederlandse investeerders op te wekken.
Opbrengsten per gewas De Surinaamse landbouwstatistieken worden ingedeeld in drie verschillende groepen: eenjarige, semi-meerjarige en meerjarige gewassen. Deze indeling is botanisch niet juist, maar wordt gebruikt omwille van het nut. In 2018 kwamen de Europese Unie (EU) en de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) overeen agrariërs uit Suriname in de gelegenheid te stellen om niet-traditionele groenten en fruit te exporteren naar de EU.Starnieuws, Export van fruit en groenten naar Europa verruimd, 16 december 2017. Gearchiveerd op 27 september 2022. Tijdens handelsmissies begin jaren 2020 naar Barbados en Trinidad kwam vooral vraag uit de regio naar voren naar verse, gedroogde en bevroren agroproducten uit Suriname.United News, De regio heeft interesse in vers, bevroren en gedroogde producten uit Suriname, 24 september 2022. Gearchiveerd op 6 oktober 2022.
Sinds sopropo in 2019 wegviel als exportproduct, is de export bijna gehalveerd. Deze aderlating was in 2026 niet hersteld, omdat Suriname het niet lukt om de toezicht te verbeteren en de bureaucratie te verminderen.Starnieuws, Bureaucratie en falend toezicht brengen Surinaamse landbouwexport bijna tot stilstand, 13 maart 2026
Landbouwcijfers (2017); bron: ABSAlgemeen Bureau voor de Statistiek, Milieustatistieken, 2018, pagina 153. Gearchiveerd op 19 februari 2023. Eenjarige gewassen Hectare Kg Import-/exportproduct Ongepelde rijst (padie) 59.203 289.431 exportproduct Maïs 36 86 importproduct Cassave 285 7.659 importproduct Overige aardvruchten 215 2.921 Doppinda 18 27 importproduct Spliterwt (oerdie) 166 141 Overige peulvruchten 26 82 Groente 1.390 24.723 exportproductenSuriname Herald, Suriname heeft nu instituut voor voedselveiligheid, 3 maart 2020. Gearchiveerd op 26 september 2022.Suriname Herald, Suriname gaat tomaten en paprika exporteren naar de VS, 24 januari 2018. Gearchiveerd op 26 september 2022.Waterkant, Surinaamse ondernemer start export bewerkte en bevroren sopropo naar Nederland, 17 december 2019. Gearchiveerd op 22 maart 2023. Watermeloen 124 2.338 Subtotaal 61.563 327.408 Semi-meerjarige gewassen Hectare Kg Import-/exportproduct Banaan (bacove) 1.953 62.887 exportproductStarnieuws, Vakbondsleider Dwarka: Normalisatie export bacoven FAI, 4 december 2020. Gearchiveerd op 27 september 2022. Bakbanaan (banaan) 529 16.508 Ananas 182 3.657 exportproductDe Ware Tijd, Certificering boeren opent weg voor grootschalige ananasexport, 6 september 2018. Gearchiveerd op 27 september 2022. Passievrucht (markoesa) 17 239 Papaja 37 745 Subtotaal 2.718 84.036 Meerjarige gewassen Hectare Kg Import-/exportproduct Kokosnoot 1.103 14.072 variabelDagblad De West, Guyana verdient prima aan kokosnoot, 2 november 2015. Gearchiveerd op 27 september 2022.Radio10, Kokosschaarste; verwerkers overwegen import uit Guyana, 21 januari 2020. Gearchiveerd op 28 januari 2023. Sinaasappel 1.387 19.145 importproductDe Ware Tijd, De import van vruchtensappen moet nader bekeken worden, 6 april 2017. Gearchiveerd op 27 september 2022. Grapefruit 86 1.227 Poimpelmoes 25 453 Overige citrusvruchten 367 4.565 Avocado (advocaat) 6 94 Mango (manja) 171 2.581 exportproduct Kers 44 916 Overige meerjarige gewassen 245 2.557 Subtotaal 3.434 45.610 Totaal 67.715 457.054 Bevolkingslandbouw 34.657 245.373 Ondernemingslandbouw 33.058 211.681
Eenjarige gewassen Rijst thumb|Rijstvelden aan de Zeedijk in Nickerie
De gevluchte slaafgemaakte Ma Pansa introduceerde in de 18e eeuw de rijstlandbouw in de marrondorpen.Anda Suriname, Marron-vrouw Ma Pansa Op grote schaal wordt rijst (padie) in Suriname verbouwd sinds de 20e eeuw. Dit gebeurt met name in Nickerie en in mindere mate in Coronie en Saramacca.
Maïs Maïs is een graansoort die niet veel regen kan verdragen. In Suriname werd maïs van oudsher verbouwd als een ontginningsgewas, dat geplant werd nadat een perceel was ontbost. Vervolgens werd de maïs als veevoer gebruikt. Rijst en cassave dienen in de veeteelt als zetmeelsubstituten voor maïs.Dagblad De West, Cassave goed als derde component veevoer, 26 oktober 2017. Gearchiveerd op 8 mei 2021. Rond 2015 was er te weinig eigen productie waardoor maïs wordt geïmporteerd.Starnieuws, LVV werkt aan verbetering voeding veestapel, 8 augustus 2015. Gearchiveerd op 27 september 2022. Rond dezelfde tijd slaagden proeven met een maïsvariant die goed gedijt in Suriname.Starnieuws, Proef maïsproject veelbelovend, 11 december 2014. Gearchiveerd op 27 september 2022.
Knolgewassen