Božena Němcová () (Alservorstadt, 4 februari 1820 – Praag, 21 januari 1862) British Library - The grandmother of all Czech authors: Božena Němcová blogs.bl.uk 04-02-2020; geraadpleegd: 06-10-2020. Gearchiveerd op 18 mei 2023. Dvojka - Historie - 742. schůzka: Podivný případ prvorozeného dítěte Terezie Novotné a Jana Pankla dvojka.rozhlas.cz 13-03-2016; geraadpleegd: 06-10-2020. Gearchiveerd op 29 november 2022. was een Tsjechisch schrijfster en dichteres. Haar werk wordt geclassificeerd tussen de genres romantiek en realisme. Ze wordt door de Tsjechen liefkozend de Moeder der Tsjechische literatuur genoemd. Božena Němcová’s home restored for bicentennial of “Babička” author’s birth english.radio.cz 21-05-2020; geraadpleegd: 07-10-2020. Gearchiveerd op 10 mei 2023. Ze was een van de schrijfsters binnen de beweging Tsjechische nationale wedergeboorte. Babička en Divá Bára behoren tot haar bekendste werken. Haar werk is in meer dan twintig talen vertaald en een aantal van haar sprookjes zijn verfilmd. Tijdschrift voor Slavische Literatuur - Božena Němcová: schrijven om te overleven slavischeliteratuur.nl 01-12-2011; geraadpleegd: 08-10-2020. Gearchiveerd op 17 januari 2022. Němcová's portret staat op het Tsjechische 500 kronen-bankbiljet. Němcová werd verkozen als 10e in de televisieshow Největší Čech (De Grootste Tsjech). Op 4 februari 2020, Němcová's 200e geboortedag, stond zij op de cover van het Tsjechische weekblad Respekt. Týdeník Respekt - Dvě stě let od narození Boženy Němcové twitter.com 02-02-2020; geraadpleegd: 27-02-2021 Nationalist, socialist, and now feminist: The many facets of Czech author Božena Němcová globalvoices.org door: Filip Noubel 04-02-2020; geraadpleegd: 27-02-2021. Gearchiveerd op 7 maart 2023. In 2021 werd een Tsjechische miniserie over het leven van Němcová uitgebracht. January will bring new Czech series: Božena Němcová, Kukačky and crime from Brno world-today-news.com 26-11-2020; geraadpleegd: 17-01-2021. Gearchiveerd op 22 januari 2021. IMDb - Bozena (2021) imdb.com; geraadpleegd: 17-01-2021. Gearchiveerd op 26 juli 2021. První díl minisérie Božena zhlédlo téměř 1,6 mil. diváků mediaguru.cz 04-01-2021; geraadpleegd: 17-01-2021. Gearchiveerd op 31 maart 2023.
Biografie Buitenechtelijk kind Němcová werd geboren op 4 februari 1820 te Alservorstadt in Oostenrijk, toentertijd onderdeel van het Keizerrijk Oostenrijk, als het buitenechtelijk kind van de Oostenrijkse koetsier Johann Pankl en het Boheemse dienstmeisje Terezie Novotná. Vader Johann was in dienst bij prinses en hertogin Wilhelmine von Sagan. Nemcová, Bozena (c. 1817–1862) encyclopedia.com; geraadpleegd: 03-10-2020 Moeder Terezie was werkzaam als dienstmeisje in de herberg van haar tante in Alservorstadt. Němcová is gedoopt als: Barbora Novotná, vernoemd naar haar peettante herbergierster Barbara Hauptmann, op 5 februari 1820 in de Heilige Drie-eenheidskerk in Alservorstadt. Alservorstadt is tegenwoordig een stadsdeel van de stad Wenen dat is opgedeeld in de districten Josefstadt en Alsergrund. De exacte geboortedatum van Němcová is onbekend. Historici twijfelen tussen de jaartallen 1817 en 1820. Vooralsnog is de consensus onder historici dat Němcová is geboren op 4 februari 1820 in de toenmalige zelfstandige gemeente Alservorstadt. Muzeum Boženy Němcové - Božena Němcová muzeumbn.cz; geraadpleegd: 05-10-2020 Kort na de dopingsceremonie zijn de ouders van Němcová vertrokken naar het dorpje Ratibořice in het noorden van Tsjechië. Terezie Novotná kreeg een baan als wasvrouw in de huishouding van de hertogin. Op 7 augustus 1820 zijn Němcová's ouders in Malá Skalice, tegenwoordig een wijk in de stad Česká Skalice, in het huwelijk getreden, waardoor haar geboorte alsnog is gelegitimeerd. Na dit huwelijk voerde zij de naam Barbora 'Betty' Panklová naar de achternaam van haar vader.
Jeugd Němcová werd van 1825 tot 1829 deels opgevoed door haar maternale grootmoeder Magdalena Notvotná (1770-1841). Stichting Babička Nederland - De Auteur; geraadpleegd: 03-10-2020 Zij was een volkse vrouw uit Náchod die enkel Tsjechisch sprak en leerde Němcová eenvoud en zuinigheid. Zij bracht haar de liefde voor het Tsjechische volk en de Tsjechische taal bij wat later een grote rol zou gaan spelen in haar literaire werk. Ze groeide op in de landelijke omgeving van het kasteel Ratibořice dat onderdeel is van de stad Česká Skalice in de vallei van rivier de Úpa, in het Reuzengebergte, in noordoost Bohemen, van het hedendaagse Tsjechië. Muzeum Boženy Němcové - Božena Němcová – Pokus životopisný a literární (1) muzeumbn.cz door: J. Otto; 1895; geraadpleegd: 03-10-2020 In haar grotendeels Duitstalige jeugd ontwikkelt Němcová een voorlierfde voor Duitstalige schrijvers als Friedrich Schiller en Heinrich Heine, tevens schreef ze zelf gedichten. Het was een idyllische wereld waarin zij gelukkig was. Die omgeving in combinatie met de warme band die zij had met haar grootmoeder, hebben model gestaan voor haar beroemdste werk: Babička (Grootmoeder). Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Ratibořice (Česká Skalice) 1820—1837 archiv.radio.cz; geraadpleegd: 05-10-2020. Gearchiveerd op 8 oktober 2020.
Huwelijk en kinderen thumb|245px|left|Božena Němcová met haar kinderen: Jaroslav, Karel, Hynek, en Dora. (1852) Šechtl a Voseček - Božena Němcová a její děti - foto1014 sechtl-vosecek.ucw.cz; geraadpleegd: 04-10-2020. Gearchiveerd op 20 januari 2022. Op 12 september 1837 in de Sint-Jacobuskerk in Červený Kostelec, treedt de 17-jarige Němcová in het huwelijk met de 32-jarige belastingambtenaar Josef Němec (1805-1879), en hij was tevens actief in Tsjechisch patriottistische kringen. Digital Archives - State Regional Archives Třeboň - Registratie van het overlijden en de begrafenis van Josef Němec. Overleden te Tábor op 17 september 1879 digi.ceskearchivy.cz; geraadpleegd: 06-10-2020 Het betrof een gearrangeerd en uiteindelijk ongelukkig huwelijk. Němcová's ouders wilden dat ze zou huwen, omdat zij zich zorgen maakten, dat Němcová als jong en aantrekkelijk meisje, veel aandacht kreeg van de aristocratische jongemannen en zij wilden voorkomen dat ze zou bezwijken voor de passie van een impulsieve jeugdliefde. Josef was een Tsjechisch patriot en een aanhanger van het panslavisme, hij was 14 jaar ouder en zijn strenge persoonlijkheid sloot niet goed aan bij dat van een dromerig en poëzieminnend meisje. Als belastingambtenaar moest hij bijna jaarlijks van standplaats verwisselen en dus verhuisde het gezin frequent. Na de huwelijksceremonie woonden ze van september 1837 tot april 1838 in Červený Kostelec. Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Červený Kostelec 1837—1838 archiv.radio.cz; geraadpleegd: 05-10-2020. Gearchiveerd op 11 oktober 2020. Hierna verhuisden ze naar Litomyšl (1839-1840) en daarna naar Polná (1840-1842) in de regio Vysočina om uiteindelijk, nadat Josef was gepromoveerd, een tussenstop van drie jaar te maken in Praag (1842-1845). Radio Prague International Na cestách s Boženou Němcovou - Litmomyšl 1839—1840 archiv.radio.cz; geraadpleegd: 05-10-2020 Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Polná (1840—1842) archiv.radio.cz; geraadpleegd: 05-10-2020. Gearchiveerd op 7 juni 2023. Radio Prague International Na cestách s Boženou Němcovou - Praha archiv.radio.cz; geraadpleegd: 05-10-2020. Gearchiveerd op 7 juni 2023. In deze periode krijgen zij samen in totaal vier kinderen, waarvan: één dochter Theodora 'Dora' Němecová (19 juni 1841) en drie zonen: Hynek (6 augustus 1838), Karel (18 oktober 1839), en Jaroslav 'Jarous' Němec (2 oktober 1842). De geboorte van Jaroslav kwam met ernstige complicaties en Němcová kreeg het dringende advies niet meer zwanger te worden. Literatura • Umění • Kultura (LUK) - Týdeník Unie českých spisovatelů, z.s. - Božena Němcová v dopise manželovi po dvacetiletém nevydařeném soužití obrys-kmen.cz door: Jiři Tušl; 10-08-2016; geraadpleegd: 03-10-2020
Polná en naamsverandering In de eerste helft van de 19e eeuw was in het Keizerrijk Oostenrijk het Duits de dominante voertaal en werd de Tsjechische taal en de cultuur de facto onderdrukt. Geleidelijk begonnen meer Tsjechen zich hiertegen te verzetten en zij streefden naar meer autonomie binnen het keizerrijk. Josef was een overtuigd Tsjechisch nationalist en stond erop dat louter Tsjechisch werd gesproken in het gezin en drong er bij Němcová op aan om meer Tsjechische literatuur te gaan lezen. In Polná, alwaar zij verkeerde in patriotistische kringen, moedigen men haar eveneens aan om meer in het Tsjechisch te lezen. Tot die tijd had Němcová vooral Duitstalige literatuur gelezen. Het was in Polná alwaar zij besloot om de Tsjechische voornaam Božena te gaan voeren. In de lente van 1841 vernam Němcová dat haar grootmoeder Magdalena Novotná was komen te overlijden hetgeen een grote impact had op haar.
Praag Toen Josef in 1842 werd gestationeerd in Praag introduceerde hij Němcová bij de Praagse intelligentsia. Ze kwam in contact met kunstenaars, dichters, wetenschappers en journalisten die de Tsjechische Wedergeboorte een warm hart toedroegen. Němcová, toen een jonge geëmancipeerde vrouw, maakte indruk op hen en zij stimuleerden haar op hun beurt om te gaan schrijven in het Tsjechisch onder andere door de schrijvers Václav Bolemír Nebeský en Karel Jaromír Erben. Němcová gaf toe aan de wens van haar man en stopte met het lezen en schrijven van Duitstalige boeken en gedichten. Ze begon zich te verdiepen in de Tsjechische taal, met als doel haar beheersing van de taal in dictie en grammatica te verbeteren. Hoewel zij tweetalig was opgevoed, was haar beheersing van het Tsjechisch niet op een literair niveau zoals dat wel het geval was bij het Duits. Ze werd een pleitbezorgster van de politieke en culturele emancipatie van de Tsjechen. Een van haar eerste Tsjechische gedichten was getiteld: "Voor Tsjechische Vrouwen" (Tsjechisch: Ženám českým), dat in 1843 verscheen in het tijdschrift Květy (Bloemen). Het riep vrouwen op om politiek bewuster te worden en actief te worden in de nationale beweging. Ze begon in Praag ook met het verzamelen van materiaal voor haar sprookjes die zij tussen 1845 en 1847 publiceerde in zeven volumes onder de titel: Nationale Sprookjes en Legendes (Tsjechisch: Národní báchorky a pověsti). Němcová voelde zich thuis in Praag, ze had er een brede vriendengroep en richtte zich volledig op haar werk als schrijfster. Na drie jaren begon weer een periode van vijf jaar waarin Josef regelmatig werd overgeplaatst naar plaatsen in heel Tsjechië. Eerst naar Domažlice (1845-1847), toen naar Všeruby (1847-1848), vervolgens naar Nymburk (1848-1850) en ten slotte naar Liberec (1850-1851). Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Domažlice, Všeruby archiv.radio.cz; geraadpleegd: 06-10-2020 Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Nymburk arhiv.radio.cz; geraadpleegd: 06-10-2020 Radio Prague International - Na cestách s Boženou Němcovou - Liberec archiv.radio.cz; geraadpleegd: 06-10-2020
Gescheiden leven