Iva Bicanic (Nijmegen, 31 juli 1972) is een Nederlands-Kroatische klinisch psycholoog. Ze is onderzoeker, EMDR-therapeut en hoofd van het Landelijk Psychotraumacentrum van het UMC Utrecht en directeur-bestuurder van het Landelijk Centrum Seksueel Geweld. In december 2025 werd zij benoemd tot hoogleraar 'Seksueel misbruik van kinderen: de gevolgen en behandeling' aan het UMC Utrecht. Bicanic is gespecialiseerd in de behandeling van slachtoffers van seksueel misbruik.
Levensloop Bicanic groeide op in Nijmegen in een Kroatisch gezin met haar ouders en broer. Na het Stedelijk Gymnasium Nijmegen studeerde zij aanvankelijk een jaar geneeskunde aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hierna volgde zij de opleidingen bewegingswetenschappen en psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar zij in 1997 afstudeerde. Tijdens haar studie was zij vrijwilliger bij de Kindertelefoon in Amsterdam en werkte zij in vluchtelingenkampen in het voormalige Joegoslavië, waar zij zich inzette voor slachtoffers van oorlogstrauma. Deze ervaringen vormden de basis voor haar latere werk als traumapsycholoog. Zij raakte betrokken bij de opvang van slachtoffers van de Vuurwerkramp in Enschede.
Vanaf 2002 werkte zij als psycholoog in het Kinder- en Jeugd Traumacentrum in Haarlem, waar ze werkte met seksueel misbruikte kinderen. Daarna volgde zij een postdoctorale opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog en klinisch psycholoog bij het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht. Daar ontwikkelde zij het STEPS-behandelprotocol, een groepsbehandeling voor adolescente meisjes die na eenmalig seksueel geweld een posttraumatische stressstoornis (PTSS) hebben ontwikkeld. In 2012 was zij medeoprichter en eerste coördinator van het Centrum Seksueel Geweld.
Op 13 maart 2014 promoveerde Bicanic aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift Psychological and Biological Correlates of Adolescence Rape.
Hoogleraarschap In december 2025 is Bicanic door de Universiteit Utrecht benoemd tot hoogleraar 'Seksueel misbruik van kinderen: gevolgen en behandeling' aan de faculteit Medische Wetenschappen. Zij aanvaardde de leerstoel per 15 december 2025 en voert deze uit binnen het Wilhelmina Kinderziekenhuis van het UMC Utrecht. De leerstoel richt zich op onderzoek naar de gevolgen van seksueel misbruik van kinderen vanuit een levensloopperspectief.
Binnen haar leerstoel initieert Bicanic langdurig longitudinaal onderzoek naar jonge slachtoffers van seksueel misbruik. Daarbij wordt gekeken naar hun lichamelijke, mentale, sociale en seksuele ontwikkeling. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek betreft het analyseren van de taal die slachtoffers gebruiken om hun misbruikervaringen te beschrijven, onder andere aan de hand van dagboeken van volwassenen die als kind seksueel misbruik hebben meegemaakt. Dit onderzoek is gericht op het verbeteren van signalering en hulpverlening door zorgprofessionals.
Daarnaast heeft de leerstoel als doel het vergroten van het publieke bewustzijn rondom seksueel misbruik van kinderen en bij te dragen aan betere maatschappelijke en professionele erkenning van de impact ervan. De wetenschappelijke kennis die uit het onderzoek voortkomt, wordt direct ingezet door het Centrum Seksueel Geweld om de expertise van professionals te versterken en de zorg voor slachtoffers te verbeteren.
Onderscheidingen Bicanic werd uitgeroepen tot Meest Invloedrijke Persoon in de Publieke Gezondheid 2018. In 2019 won zij de elfde landelijke Vrouw in de Media Award. Een jaar later kreeg zij de P3NL-prijs voor haar inzet voor betere psychologische hulp aan slachtoffers van seksueel geweld. Op het NVVS Voorjaarscongres 2023 'Seksualiteit in the Spotlight' ontving Iva op 14 april 2023 de Van Emde Boas – Van Ussel-Prijs. In 2024 won zij de oeuvreprijs van de Vrouw in de Media Award.
In de media Bicanic was in 2020 te zien in het tv-programma Geraldine en de vrouwen. In 2020 nam zij een sabbatical om voor BNNVARA de documentaireserie De tranen van Tito te presenteren, waarin zij de erfenis van de oorlog in het voormalige Joegoslavië onderzocht. In 2021 verscheen de gelijknamige podcast. Bicanic gaf aan in deze periode parallellen te zien tussen oorlogstrauma en seksueel misbruik.
In 2025 presenteerde Bicanic voor BNNVARA de driedelige documentaireserie De bus naar Mostar. De serie is geïnspireerd door het boek De bus uit Mostar: 26 jonge handbalsters op de vlucht voor de oorlog in Joegoslavië, geschreven door Gerben van 't Hek en Rens Lieman en uitgegeven in 2022.
Bibliografie Jaar Titel Uitgever ISBN Notitie 2006 HORIZON 1B: Therapeutenhandleiding bij een werkboek voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt 2012 HORIZON 1A: een werkboek voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt 2014 Psychological and Biological Correlates of Adolescence Rape Proefschrift 2020 De baas over je lijf Over bloot, aanraken en grenzen. 2020 Dicht bij huis Samen met advocaat Richard Korver. Voor ouders van een kind dat seksueel misbruik heeft meegemaakt. 2024 Ik vraag dit voor een vriend(in), 123 vragen over seksueel misbruik Uitgeverij Mens! 978-94-631-6076-6Samen met Miranda Freriks.
Bronnen
Categorie:Nederlands psycholoog Categorie:Seksueel misbruik