Parelvederkruid (Myriophyllum aquaticum), ook wel diamantkruid, is een kruipende oever- en waterplant uit de vederkruidfamilie. Het natuurlijk verspreidingsgebied omvat het stroomgebied van de Amazone in Brazilië, Ecuador, Peru en verder zuidelijk in Paraguay, Argentinië en Chili. Het is voornamelijk een subtropische soort.USGS De soort werd medio jaren 80 voor het eerst verwilderd waargenomen in België.
Uiterlijke kenmerken De plant heeft typische blauwgroene veervormige bladeren die in kransen van vier tot zes staan en tot 40 cm boven het wateroppervlak kunnen uitsteken. In de bladoksels van deze bladeren staan kleine onopvallende witte bloemetjes die verschijnen van mei tot in augustus. De plant heeft twee verschillende bladvormen (heterophyllie) afhankelijk of hij onder water of boven water groeit. De soort kan verward worden met andere invasieve exoten zoals waterwaaier (Cabomba caroliniana) (onderwaterstadium), Myriophyllum heterophyllum en inheemse vederkruiden zoals kransvederkruid (Myriophyllum verticillatum). Andere soorten die verward kunnen worden met parelvederkruid zijn waterviolier (Hottonia palustris) en lidsteng (Hippuris vulgaris).
Habitat De plant is vooral te vinden langs oevers en in ondiepe, voedselrijke (stilstaande of langzaam stromende) wateren zoals poelen, vijvers, sloten en kanalen. Bij sterke eutrofiëring kan de soort zelfs drijvende matten vormen op dieper water (tot een halve meter dik).
Reproductie De plant verspreidt zich alleen vegetatief: delen van de plant verplaatsen zich via stromend water en kunnen elders uitgroeien tot nieuwe planten. In België en Nederland wordt geen kiemkrachtig zaad gevormd.
Invasieve uitheemse soort Oorsprongsgebied: parelvederkruid is inheems in delen van Zuid-Amerika.
Introductieroute: parelvederkruid werd in de Europese Unie geïmporteerd voor de handel in vijver- en aquariumplanten. Op dit moment is de plant als exoot aanwezig in vijftien EU-landen. Verspreiding door mensen treedt op doordat de plant blijft hangen aan laarzen, visgereedschap en door overtollige planten weg te gooien in openbare wateren.
Wetgeving: in 2016 werd de plant opgenomen op de lijst van invasieve uitheemse soorten die zorgwekkend zijn voor de Europese Unie. Sindsdien mag de plant niet meer verkocht worden binnen de Europese Unie.
Impact miniatuur|Parelvederkruid als mat op het water
Parelvederkruid is een zeer agressieve invasieve exoot en vormt snel veel biomassa. Dit leidt tot dichte, op het wateroppervlak drijvende, matten met sterke negatieve gevolgen voor de biodiversiteit. Door een afname in zonlicht en zuurstofgehalte in het water worden inheemse waterplanten, macro-invertebraten en zoöplankton weggeconcurreerd. Daarnaast heeft de soort ook impact op hydrologie, stroomsnelheid en kan deze de waterafvoer belemmeren. De plant beperkt recreatieve mogelijkheden (zwemmen, hengelsport, pleziervaart) en heeft hierdoor een negatieve invloed op toerisme.
Beheer Mechanische/manuele controle Diverse methoden van mechanische verwijdering zoals afscheppen met een kraan of gebruik van een maaiboot kunnen worden toegepast. Deze methoden zijn zelden effectief op lange termijn omdat de plant snel kan teruggroeien vanuit kleine fragmenten (vb stukjes stengel die in de bodem achterblijven of op het water wegdrijven) en er is dus ook kans op verdere verspreiding. Bij deze methode is een nauwgezette opvolging en handmatige nazorg vereist gedurende enkele jaren. Hierdoor is dit ook een arbeidsintensieve en relatief dure methode. Handmatige verwijdering heeft dus de voorkeur, maar is enkel haalbaar bij kleine populaties.
Chemische controle Er zijn producten bekend waarvoor parelvederkruid zeer gevoelig is. Chemische bestrijding is echter zeer beperkt toegelaten in een aquatisch milieu in België en heeft ook ongewenste neveneffecten voor de omringende omgeving. Beheersmaatregelen moeten zich daarom richten op alternatieve niet-chemische methoden.
Biologische controle Er zijn enkele biologische bestrijders bekend. Lysathia-soorten staan erom bekend de plant zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied in Argentinië te beschadigen en hebben succes gehad als biologische bestrijder in Zuid-Afrika. Parelvederkruid wordt in Zuid-Afrika beschouwd als zijnde onder volledige controle waarbij geen andere bestrijdingsmethoden nodig zijn om de populaties van de soort op een niveau te houden waarbij ze niet langer een negatieve invloed hebben op de biodiversiteit of watergebruik.
Waterzuivering Er is ervaring in het gebruik van de plant in de rioolwaterzuivering. Hoewel de groei van de plant een doeltreffende manier is om nitraat en fosfaat uit afvalwater te halen, laat de verwijdering van organische stoffen te wensen over. De mogelijkheid bestaat echter de behandeling met parelvederkruid met een behandeling met actief slib te combineren, die de doeltreffendheid van de behandeling verhoogt.A wastewater treatment system combining Myriophyllum aquaticum and activated sludge: Optimization of construction conditions and evaluation of wastewater treatment performance.; Guo, Xuan; Li, Yanmei; Zhong, Hua; Li, Peng; Zhao, Tongke; Zhang, Chengjun.
In de Verenigde Staten is een studie uitgevoerd naar de toepassing van parelvederkruid en watersla als middel om antibiotica zoals tetracycline en oxytetracycline in het oppervlaktewater biologisch af te breken.Phytoremediation potential of Myriophyllum aquaticum and Pistia stratiotes to modify antibiotic growth promoters, tetracycline, and oxytetracycline, in aqueous wastewater systems; Ninad P Gujarathi, Bryan J Haney, James C Linden; Int J Phytoremediation. 2005;7(2):99-112. doi: 10.1080/16226510590950405. Deze antibiotica komen onder andere in het oppervlaktewater terecht door lozing na gebruik in de diergeneeskunde. De studie bevestigde de werkzaamheid van beide planten.
Een andere studie, in Brazilië waar de plant inheems is, liet zien dat parelvederkruid allelopathische eigenschappen heeft en de groei van Microcystis aeruginosa tegengaat. Deze blauwalg produceert microcystine, een zeer giftige stof. Atividade inihitória de 'Mriophyllum aquaticum (Vell.) Verdc. sobre o crescimento de Microcystis aeruginosa Kützing; proefschrift, Curitiba, Brazilië 2018
Categorie:Vederkruidfamilie Categorie:Plant uit het Neotropisch gebied Categorie:Waterplant