De kerosinetaks (Duits: Kerosinsteuer; Engels: kerosene tax; Frans: taxe kérosène), ook wel kerosineaccijns of kerosinebelasting genoemd, is een milieubelasting voor de op kerosine gebaseerde vliegtuigbrandstof die in de commerciële luchtvaart die binnen en door de Europese Unie kan worden geheven. De rechtsgrond ervoor is de Richtlijn Energiebelastingen (2003/96/EG) van 27 oktober 2003,Officiële lange titel: Richtlijn 2003/96/EG van de Raad van 27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor de belasting van energieproducten en elektriciteit. die de lidstaten de optie geeft om belastingen in te voeren op brandstof voor straalmotoren voor commerciële binnenlandse vluchten en vluchten tussen lidstaten.
Anno 2022 is commerciële kerosineconsumptie nog belastingvrij volgens de wetgeving van alle lidstaten van de Europese Unie, met uitzondering van Nederland sinds 2005.
Belang van kerosine Straalmotoren die kerosinebrandstof gebruiken ontwikkelden razendsnel na 1950.Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "kerosine". Microsoft Corporation/Het Spectrum. Widebody-vliegtuigen en bijna alle helikopters vliegen met turbine-aandrijving, alle turbines worden aangedreven met bepaalde soorten kerosine. De meerderheid van al het moderne passagiers- en vrachtluchtverkeer en tevens militaire vluchten vinden op deze manier plaats.
Kleine vliegtuigen, dat wil zeggen bijna alle modelvliegtuigen, motorzweefvliegtuigen, privévliegtuigen met typisch 1 tot 5 zitplaatsen, bijna alle kunstvlieg- en racemachines, evenals zeer kleine helikopters, vliegen meestal met een zuigermotor. Bijna alle zuigermotoren hebben carburateurs, waarvoor ze afhankelijk zijn van carburateurbrandstoffen, meestal avgas (aviation gas, letterlijk 'luchtvaartbenzine'). In het geval van heteluchtballonnen genereert de LTA-vlucht (Lighter than Air), dat wil zeggen de ballonvlucht, lift door verbranding van propaan of butaan, meestal zonder een aparte aandrijving met windgevaren.
Voordelen voor de commerciële luchtvaart Internationale overeenkomsten over belastingvrije kerosine thumb|250px|Tankwagen op Schiphol Airport. Bijtanken kan in de hele EU worden belast. In Artikel 24 van het Verdrag inzake de internationale burgerluchtvaart (Verdrag van Chicago) van 7 december 1944, op grond waarvan de VN-luchtvaartorganisatie ICAO werd opgericht, is er overeengekomen dat bij het vliegen van de ene overeenkomstsluitende staat naar de andere, de kerosine die al aan boord van vliegtuigen is, niet mag worden belast door de staat waar het vliegtuig landt, noch door een staat door wiens luchtruim het vliegtuig heeft gevlogen. Er is echter geen belastingregulering in het Verdrag van Chicago om het vliegtuig voor vertrek bij te tanken. Dit was bedoeld om de luchtvaart, de wederopbouw en de wereldeconomie na Tweede Wereldoorlog te bevorderen. Naast het Verdrag van Chicago zijn er tal van bilaterale overeenkomsten, zogenaamde 'Air Services Agreements', die uitgebreidere overeenkomsten bevatten, waaronder vaak belastingvrijstelling bij het tanken van een vliegtuig dat afkomstig is uit een andere verdragsluitende staat.
Het Verdrag van Chicago sluit een kerosinebelasting op binnenlandse vluchten en bijtanken vóór internationale vluchten niet uit. De EU-Richtlijn Energiebelastingen biedt lidstaten ook de mogelijkheid om de belastingvrijstelling in te trekken op binnenlandse vluchten en vluchten tussen lidstaten die daartoe een afzonderlijke overeenkomst hebben gesloten. De richtlijn bepaalt in artikel 14, onder b), dat 'de lidstaten vrijstelling van belasting verlenen (...) op energieproducten die worden geleverd voor gebruik als brandstof voor andere luchtvaart dan particuliere plezierluchtvaart', maar ook dat 'lidstaten deze vrijstelling tot levering van reactiemotorbrandstof kunnen beperken (GN-code 2710 19 21).' In paragraaf §23 van de preambule van de richtlijn voegt het als commentaar toe: 'Gezien de bestaande internationale verplichtingen en het behoud van de concurrentiepositie van het communautaire bedrijfsleven is het raadzaam de vrijstellingen van energieproducten die worden geleverd voor de niet-recreatieve luchtvaart en zeescheepvaart te handhaven, maar de lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om deze vrijstellingen te beperken.'
Kritiek op belastingvrije kerosine Milieuorganisaties bekritiseren in toenemende mate de voortdurende belastingvrijstelling van kerosine vanwege de negatieve milieu-impact van de luchtvaart. Anno 2019 werd de luchtvaart verantwoordelijk gehouden voor 2,5% van alle CO2-uitstoot ter wereld.
Het Umweltbundesamt, het milieuagentschap van de Duitse overheid, benadrukt dat een gebrek aan een kerosinetaks stimulansen voor luchtvaartmaatschappijen reduceert om energiezuinigere vliegtuigen te gebruiken. Daarom bestempelt het agentschap de ontbrekende kerosinetaks als een 'milieuschadelijke subsidie', wat in 2012 in Duitsland alleen al 7,083 miljard euro kostte. Dit bedrag komt overeen met het belastingverlies als gevolg van de vrijstelling van de burgerluchtvaart van de energiebelasting.Umweltschädliche Subventionen in Deutschland. Umweltbundesamt, december 2016, p. 44. Geraadpleegd 2 juli 2017. Volgens Greenpeace wordt het luchtverkeer in Zwitserland jaarlijks met 1,7 miljard Zwitserse frank gesubsidieerd omdat luchtvaartmaatschappijen geen brandstofbelasting betalen.
Critici van het gebrek aan belasting op kerosine wijzen niet alleen op opwarming van de aarde als gevolg van kooldioxide-emissies, maar ook op andere luchtvaartemissies zoals stikstofoxide, fijnstof, waterdamp- en condensspoorvorming. Omdat de uitlaatgassen op grote hoogte worden uitgestoten, zijn de effecten ernstig. Deze andere polluenten verhogen de schade veroorzaakt door de luchtvaart in de atmosfeer met een factor twee tot vier, zoals de Duitse non-profit Atmosfair heeft berekend.
De invoering van een staatsbelasting op turbinebrandstof wordt ondersteund door milieubescherming- en transportverenigingen en Europese spoorwegmaatschappijen op nationaal of Europees niveau met het oog op een verbeterde eerlijke concurrentie tussen vervoersmiddelen en een consistente prijsstelling van milieuexternaliteiten in de tarieven van het luchtverkeer. Milieuorganisaties zoals de Verkehrsclub Deutschland zien een vliegbelasting voor passagiers als een stap in de goede richting om de aanzienlijke concurrentievervalsing weg te nemen, maar het uiteindelijke doel moet toch de belasting van kerosine zijn.Luftverkehrssteer : Ein Schritt in die richtige Richtung vcd.org, Geraadpleegd 6 februari 2020. Gearchiveerd op 19 april 2020.
Inspanningen voor invoering kerosinebelasting In het Europees recht is het dankzij de Richtlijn Energiebelastingen sinds 2005 mogelijk om nationaal en tussen lidstaten een kerosinetaks te heffen. Anno 2019 hebben in Europa alleen Nederland (in 2005) en Noorwegen (geen EU-land maar wel in de Europese Economische Ruimte) dit pad al gevolgd; in alle andere Europese landen is commerciële kerosineconsumptie nog steeds belastingvrij.Kerosinsteuer: Notwendig und machbar, VCD.org. Geraadpleegd 25 augustus 2019. Gearchiveerd op 2 juli 2019.
Europees burgerinitiatief tegen belastingvrije kerosine Van 10 mei 2019 tot 10 mei 2020 liep er een Europees burgerinitiatief met het doel om de bestaande belastingvrijstelling van kerosine te beëindigen.
Om te slagen moet een Europees burgerinitiatief ondertekend worden door een miljoen mensen, waarvan er in minstens zeven lidstaten een bepaald minimum moet zijn gehaald. Op 25 augustus 2019, nadat ongeveer 27% van de termijn van het burgerinitiatief was verstreken, hadden in totaal 47.214 EU-burgers (4,7% van de benodigde deelname) het ondertekend; 33,15% in België, 26,79% in Duitsland, 21,15% in Zweden, 15,63% in Oostenrijk en 12,25% in Nederland. Na de deadline had het initiatief echter maar 74.122 steunbetuigingen van de vereiste miljoen gekregen en was in geen enkele lidstaat de drempel gehaald (Finland kwam het dichtst in de buurt met 73,98%).Europees burgerinitiatief – Stop de vrijstelling van brandstofbelasting voor de luchtvaart in Europa Knop "View all countries", 20 juni 2020.
EU-institutionele inspanningen thumb|Frans Timmermans: 'Ik ben persoonlijk voorstander van een kerosinetaks.' De Franse regering wilde tijdens de bijeenkomst van de EU-ministers van Verkeer op 6 juni 2019 in Luxemburg een vliegbelasting voor heel Europa voorstellen. Deze belasting kan worden toegevoegd aan vliegtickets en kerosine, of worden geheven door veranderingen in de EU-emissiehandel.Frankreich will europaweite Flugsteuer vorschlagen orf.at. 6 juni 2019. Geraadpleegd 6 juni 2019. Aangezien een belasting die beperkt is tot het EU-gebied echter het concurrentievermogen van de betrokken luchtvaartmaatschappijen in gevaar brengt, omdat luchtvaartmaatschappijen uit derde landen des te meer de markt zouden kunnen betreden met goedkope tickets, werd het voorstel echter niet uitgevoerd en zou het onderwerp "op de agenda" blijven voor wereldwijde discussie. In november 2019 hebben de ministers van Financiën van België, Bulgarije, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg, Nederland en Zweden een gezamenlijke verklaring gepresenteerd waarin de Europese Commissie, meer bepaald Europese commissaris voor klimaatactie Frans Timmermans, om EU-brede belastingen op de luchtvaart in te voeren om de hele luchtvaartindustrie meer in rekening te brengen voor haar emissies en vervuiling en om alle lidstaten op hetzelfde peil te houden. Met verwijzing naar het feit dat de luchtvaart ongeveer 2,5% van de wereldwijde CO2-uitstoot veroorzaakt, stelden de ministers zowel uniforme vliegbelastingen als kerosinebelastingen voor (zowel accijnzen als btw).
België In 2017 stelde senator Bert Anciaux voor om een kerosinetaks in te voeren, mogelijk ingegeven door zijn milieubezorgdheid rond de luchthaven van Zaventem. CD&V en N-VA waren het voorstel genegen, maar Open Vld was tegen. De Hoge Raad van Financiën nam het idee over in zijn rapport fiscale hervorming 2021, maar wel op voorwaarde dat de taks in heel Europa zou ingevoerd worden. Enkel voor België zou anderzijds wel een inscheeptaks ingevoerd kunnen worden.
Duitsland Volgens de Duitse energiebelastingwet van 2006 (Energiesteuergesetz) is kerosine (Jet A-1) – en ook luchtvaartbenzine (avgas) – voor het commerciële vervoer van mensen of zaken door luchtvaartmaatschappijen vrij van energiebelasting.
Nederland