miniatuur|Kaart van de Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever (en in Oost-Jeruzalem), 1 januari 2006 miniatuur|Groene lijn, Israëlische Westoeverbarrière en nederzettingen in omgeving Bethlehem, 2011 Een Israëlische nederzetting is een kolonie van Joodse Israëliërs in de Palestijnse gebieden, die sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967 door Israël werden en worden bezet. De bewoners van deze nederzettingen worden aangeduid als kolonisten. De nederzettingen bevinden zich in de door Israël bezette gebieden, waaronder de Westelijke Jordaanoever, inclusief het door Israël geannexeerde Oost-JeruzalemJerusalem – the divided city in "Palestine and Israel: Mapping an annexation", Al Jazeera, 26 juni 2020 (in weerwil van Resolutie 478 Veiligheidsraad Verenigde Naties) en op de op Syrië veroverde Golanhoogvlakte.Recalling relevant resolutions of the Commission on Human Rights, the Human Rights Council, the Security Council and the General Assembly reaffirming, inter alia, the illegality of the Israeli settlements in the occupied territories, including in East Jerusalem un.org, 22 maart 2016. Gearchiveerd op 28 augustus 2022. Deze nederzettingen zijn volgens internationaal recht illegaal.
Vanaf 1967 werd in toenemende mate het aantal nederzettingen uitgebreid, ook na de Oslo-akkoorden in 1993-1995, waarbij besloten werd tot een onafhankelijke Palestijnse staat naast Israël. Tot 1979 waren er ook nederzettingen op het Egyptische schiereiland Sinaï, en tot 2005 in de Palestijnse Gazastrook.
Outposts zijn kleine clusters van provisorische woningen buiten de officiële nederzettingen, met de intentie uit te groeien tot buitenwijk van nabijgelegen bestaande nederzettingen of tot een zelfstandige nieuwe nederzetting.
De overgrote meerderheid van de internationale gemeenschap, inclusief de Europese Unie, beschouwt alle nederzettingen als illegaal volgens internationaal recht. Het Internationaal Gerechtshof heeft in 2024 in een opinie bevestigd dat dit inderdaad het geval is.Internationaal Gerechtshof: "Israëlische nederzettingen in bezette Palestijnse gebieden schenden internationaal recht" vrt.be, 19 juli 2024
Het door een bezettingsmacht intentioneel overbrengen van haar burgers in bezet gebied geldt als een oorlogsmisdaad. Israëls politiek van vestiging van nederzettingen in bezet Palestijnse gebied bevat de elementen van een oorlogsmisdaad volgens het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof, en wel het wettelijke element, het materiële element en het mentale element. Dit leidt tot de conclusie dat het voor de aanklager van het Internationaal Strafhof niet moeilijk zal zijn om de strafrechtelijke verantwoordelijkheid te leggen bij de Israëlische (politieke, bestuurlijke en militaire) leiders die het nederzettingenbeleid georganiseerd en geïmplementeerd hebben.
Israëls nederzettingenpolitiek Gebiedsclaim door Israël Het officiële Israëlische beleid ten aanzien van de Westelijke Jordaanoever is dat het gebied betwist territorium is en dat het land historische rechten heeft op de Westelijke Jordaanoever (waar de meeste nederzettingen zijn gesticht) omdat er al voor de jaartelling Joden woonden in het gebied (het koninkrijk Juda en het koninkrijk Israël) en er ook na de diaspora in het jaar 70 altijd een Joodse aanwezigheid is geweest. De Westelijke Jordaanoever die door Jordanië in de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 was bezet, werd in 1967 door Israël veroverd en bezet.
Na de onverwachte snelle verovering van de Westoever, Gaza, de Egyptische Sinaï en de Syrische Golan tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967, ontstond er in eerste instantie verdeeldheid binnen de Israëlische regering over de vraag of de gebieden teruggegeven moesten worden in ruil voor vrede met de buurlanden, of worden geannexeerd voor de realisering van Groot-Israël. Sommige ministers waren voor teruggave van de hele Westoever, enkelen dachten aan verdeling van het gebied langs demografische grenzen, met de Jordaanvallei onder Israëlische controle en teruggave van het bergachtige gebied aan Jordanië. Weer anderen wilden het gebied overdragen aan lokale "Arabieren" als een soort van twee-staten-oplossing. Menachem Begin was de enige die het hele gebied wilde annexeren.19th June 1967: Israel's Peace Plan. Yaacov Lozowick's Ruminations, 19 juni 2012
In juli 1967 werd een nederzettingen-politiek op de Westoever vormgegeven op basis van het Allon-plan van Yigal Allon. Dit plan ging uit van een gedeeltelijke annexatie van de Westelijke Jordaanoever, zoveel mogelijk land met zo weinig mogelijk Palestijnen. De Jordaanvallei en de zuidelijke Hebron-regio (Masafer Yatta) zouden in het eerste ontwerp worden geannexeerd, terwijl het bevolkingsrijke noorden ofwel zou worden teruggegeven aan Jordanië, ofwel overgedragen aan de Palestijnen. Allon stelde als enige voor ook nederzettingen te bouwen. Men was unaniem van oordeel dat zowel Oost-Jeruzalem als Gaza moest worden geannexeerd. De Gazanen zouden ofwel Israëlisch burgerschap krijgen, ofwel worden verplaatst naar de Westoever of een Arabisch land.
Meerdere feiten wezen direct na de oorlog in de richting van expansionisme. Talrijke functionarissen spraken uit dat Israël nimmer meer zou teruggaan tot oorspronkelijke grenzen van 1967. Oost-Jeruzalem was al op 27 juni 1967 geannexeerd. Honderdduizenden verdreven Palestijnen mochten niet meer terugkeren naar hun huizen. Eind augustus besloot de regering tot de kolonisering van de Golan.Looking Back at the June 1967 Middle East War, noten 95 en 99. Stephen R. Shalom, New Politics Vol. XVI No. 3). Gearchiveerd Een topadviseur van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Theodor Meron waarschuwde in een memo evenwel al in september 1967, dat de plannen voor joodse nederzettingen op de Westoever en de Golan in strijd zijn met de Vierde Geneefse Conventie. Terwijl de officiële opvatting van de Israëlische regering was dat de Conventie niet van toepassing was op het van Jordanië veroverde gebied. Bovendien is ook de bouw van nederzettingen op Palestijnse privé-grond volgens het memo in strijd met de Haagse Conventie van 1907. Dit juridisch advies werd door de regering van Levi Eshkol genegeerd en geheim gehouden.Secret memo shows Israel knew Six Day War was illegal. Donald Macintyre, The Independent, 26 mei 2007 (gearchiveerd)
Israël begon in 1967 op strategische plekken met de bouw van paramilitaire buitenposten (outposts), met het formele argument 'militair noodzakelijk voor verdediging', een vereiste wat is vastgelegd in het internationaal recht dat de militaire bezetting van buitenlands grondgebied regelt. Vervolgens werden ze echter door Joods-Israëlische kolonisten bevolkt die er nederzettingen op vestigden, die langzamerhand werden uitgebreid op Palestijns grondgebied.Israeli government knew building settlements on lands allegedly seized for military needs was unlawful, Document Reveals avekot.org.il, 19 juni 1969 Kfar Etzion, een van de eerste nederzettingen, toen formeel een legale militaire outpost, was in feite al een civiele nederzetting.
Doorgaande kolonisatie en de facto annexatie miniatuur|Israëlische nederzettingen bij Za'atara/Bethlehem.
Sinds 1967 heeft Israël de militair bezette Westelijke Jordaanoever, inclusief Oost-Jeruzalem, de Gazastrook, de Golanhoogvlakte en de voorheen bezette Sinaï gekoloniseerd.Nahal Begins New Settlement on Mediterranean Coast of Sinai Peninsula. JTA, 10 okt 1967. Gearchiveerd op 4 juni 2020.Meeting Security Council, 22 november 1967 (S/PV.1382 Par. 18: "... The westernmost settlement in the Israel-occupied Sinai peninsula lies beside a salt-water lagoon on the Mediterranean coast, less than fifty miles from the Suez Canal. ... It is a paramilitary fishing kibbutz, or communal settlement, established by the Nahal, a branch of the Israel Army that combines fighting and farming. Its members are boys and girls in their late teens who volunteer for the often dangerous job of settling Israel's border areas."
In augustus 1973 presenteerde Moshe Dayan voor het verkiezingsprogramma van Labor een ontwikkelingsplan voor de nederzettingen in de bezette gebieden, getiteld "The Dayan document – The policy in the Territories for the next five years".Dayan plan for Occupied Territories, 22 aug 1973. Diplomatiek telegram van de Amerikaanse ambassade in Tel Aviv, WikiLeaks In opdracht van premier Golda Meïr werd Dayan's plan verwerkt in een vierjaren-plan, dat werd voorgelegd aan de partij. Naast plannen voor verbetering van de omstandigheden voor de Palestijnen en "versterking van de banden tussen de inwoners van de Westoever met Jordanië" werd een flinke uitbreiding van de kolonisering voorzien. Nieuwe nederzettingen en industrieparken zouden verrijzen bij Rafah, in de Jordaanvallei en op de Golan, het netwerk van outposts versterkt, het aantal kolonisten verhoogd, meer land verworven in de bezette gebieden en de gemeentegrenzen van Jeruzalem naar het zuiden en oosten uitgebreid. De Israel Lands Authority (ILA) zou op alle mogellijke manieren land gaan verwerven, inclusief land dat al door Joden was gekocht.Dayan plans for West Bank, Golan and Sinai win Golda's approval. (2,8MB) The Jewish Week, p. 3, aug-sep 1973 Dayan zag het als een kans om te beslissen over de toekomstige grenzen van Israël. Hij zei "Er was nimmer een filosofie van verdeling van Palestina." Over het voorgestelde VN-verdelingsplan zei hij dat het Ben-Gurion was die daarover zei "het zou slechts een instrument zijn en een springplank om het werkelijke Eretz Israel te realiseren".
Na de ontruiming in 2005 van de Israëlische nederzettingen in de Gazastrook werden er een viertal nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever gebouwd. Tevens werden de grotere nederzettingen daar uitgebreid en werd verder gebouwd aan de Israëlische Westoeverbarrière op de Westelijke Jordaanoever (door Israël 'veiligheidsmuur' genoemd, maar door critici van 'Apartheidsmuur'). De omstreden Westoeverbarrière is grotendeels buiten de Groene Lijn opgetrokken op de Westelijke Jordaanoever zelf. Deze barrière betrekt de Israëlische nederzettingen bij elkaar. miniatuur|Nederzettingen op de Golan, 1992 De meeste nederzettingen bevinden zich op de Westoever en zijn voornamelijk gevestigd in het C-gebied van de in 1993 gesloten Oslo-akkoorden. Er zijn ook nederzettingen midden in de Palestijnse stad HebronBennett Promotes New Settlement in Hebron’s Wholesale Market. Peace Now, 1 dec 2019. Gearchiveerd op 9 juni 2023. en in bezet Oost-Jeruzalem. De nederzettingen liggen per definitie op de Westoever en wel buiten de Groene Lijn, de bestandslijn van 1949, die de feitelijke grens vormt tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever. De regering van Israël had eind 1967 (enkele maanden na de Zesdaagse Oorlog) besloten deze Groene Lijn niet op de officiële Israëlische kaarten aan te geven: Moshe Dayan "Een kaart is niet een politiek programma".Erasure of the Green Line akevot.org.il
De Israëlische nederzettingenorganisatie Amana bleek voor de bouw van nederzettingen politiek nauwe banden te hebben met de Likoed-parij en veel financiële invloed. De organisatie werd daarbij ook beschuldigd van falsificatie van documenten bij de onteigening van woningen van Palestijnen ten bate van kolonisten.Outlaw Amana haaretz, 12 mei 2013Panama dollars funding West Bank settlements - report timesofisrael, 26 juni 2016
Israël blijft de kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever nog altijd verder uitbreiden, ondanks toenemende druk van de internationale gemeenschap om hiermee te stoppen.