Tijdens de coronacrisis in Nederland zijn diverse maatregelen genomen door het kabinet. Op advies van het door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) opgerichte Outbreak Management Team (OMT) werden in een kort tijdsbestek vele opeenvolgende besluiten genomen. Op maandag 27 januari 2020 traden de eerste preventieve maatregelen in werking. Brief Regering Stand van zaken over het nieuwe coronavirus (27 januari 2020)

Preventieve maatregelen Op maandag 27 januari 2020 kondigde minister voor Medische Zorg Bruno Bruins aan dat COVID-19, de ziekte veroorzaakt door SARS-CoV-2, is geclassificeerd als A-ziekte. Dit betekent dat inwoners van Nederland meldplicht hebben wanneer ze vermoeden besmet te zijn met het virus, of van anderen vermoeden dat deze besmet zijn met het virus. Tevens kon de minister snel ingrijpen en besluiten nemen dankzij extra ministeriële bevoegdheden.Meldplicht voor arts die patiënt verdenkt van coronavirus NOS (27 januari 2020). Gearchiveerd op 30 mei 2023.

Deskundigen van het Outbreak Management Team (OMT) hielden screening op de luchthaven Schiphol of het uitdelen van mondkapjes voor niet zinvol. Daar de luchthaven Schiphol geen directe verbindingen met Wuhan onderhield, werden daar geen maatregelen getroffen. Goede hygiëne en afstand bewaren tot zieke mensen werden voldoende geacht. Wel werd de luchthaven voorzien van borden met informatie over de ziekte. Het RIVM en het Erasmus MC stelden tests beschikbaar waarmee vastgesteld kan worden of iemand besmet is met SARS-CoV-2.

Regeling 2019-nCoV Met de Regeling 2019-nCoV van de minister voor Medische Zorg van 28 januari werd het virus, en de virusinfectie die het veroorzaakt aangemerkt als infectieziekte behorende tot groep A, bedoeld in artikel 1, onderdeel e, van de Wet publieke gezondheid. Hiermee werden tevens alle bepalingen van deze wet voor infectieziekten behorende tot groep A van kracht voor deze ziekte.

Doordat het virus is aangemerkt als A-ziekte wordt de meldingsplicht geactiveerd. Indien een arts in Nederland bij een door hem onderzocht persoon het coronavirus vermoedt of vaststelt, dient hij dit onverwijld te melden aan de GGD. De GGD meldt dit dan weer onverwijld aan het RIVM.

Ook wordt het hiermee mogelijk om de in de Wet publieke gezondheid opgenomen bestrijdingsmaatregelen, zoals isolatie van (vermoedelijk) geïnfecteerde personen, toe te passen.

Als laatste houdt dit in dat de minister voor Medische Zorg verantwoordelijk wordt voor de leiding van de bestrijding van deze ziekte. Dit betekent dat de minister de maatregelen ter bestrijding vaststelt. Staatscourant (31 januari 2020). Gearchiveerd op 28 september 2022.

Maatregelen naar datum van aankondiging Tot 1 december 2020 waren voor dwingende maatregelen per veiligheidsregio steeds nieuwe versies van noodverordeningen van kracht. Sindsdien zijn er landelijke regelingen op basis van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (zie onder).

2020

Maatregelen 5-11 maart 2020 Op donderdag 5 maart 2020 maakte minister Bruins van Medische Zorg bekend dat de landelijke koepel van de GGD mondkapjes en andere beschermingsmiddelen tegen besmettingen zou gaan verdelen over alle medici en zorgverleners in het land.

Op 5 maart werd ook bekendgemaakt dat in een gebouw van het voormalig psychiatrisch ziekenhuis in Bennebroek op de Geestgronden een opvanglocatie zou worden ingericht voor mensen die mogelijk besmet waren met het coronavirus, dit op verzoek van minister Bruins. De opvanglocatie was bedoeld voor mensen die besmet, maar niet ziek zijn of mensen met milde klachten die niet ziek genoeg zijn voor ziekenhuisopname en niet thuis in isolatie kunnen.Bennebroek opvangplek voor dragers coronavirus Haarlems Dagblad (5 maart 2020). Gearchiveerd op 24 september 2020. Hieronder vielen dus ook mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats of mensen uit een instelling die daar een risico vormden voor andere bewoners. Tevens zouden besmette passagiers van de ferry Newcastle – IJmuiden en reizigers die op Schiphol aankomen hier worden opgevangen. Deze locatie diende dan ook ter vervanging van de containerwoningen die in Hoofddorp nabij Schiphol waren geplaatst.

Op vrijdag 6 maart werd voor de inwoners van Noord Brabant geadviseerd thuis te blijven en contacten te beperken bij geringe gezondheidsklachten

Op maandag 9 maart riepen het Nederlands kabinet en viroloog Jaap van Dissel via een persconferentie op de adviezen nauw te volgen en andere mensen geen hand meer te schudden. Tevens werd opgeroepen dat inwoners van Noord-Brabant zo veel als waar mogelijk vanuit huis werken.Wie is Jaap van Dissel, het kompas waarop het kabinet vaart?, www.parool.nl; 28 maart 2020. Gearchiveerd op 29 maart 2020.

Vanaf dinsdag 10 maart werden grote evenementen in Noord-Brabant afgelast, waaronder festivals, concerten en een carnavalsoptocht in Oosterhout. Een grote beurs op de TU Eindhoven is stopgezet. Ook voetbalwedstrijden in deze provincie vinden geen doorgang. Scholen, cafés en uitgaansgebieden in Noord-Brabant blijven open.'Zeven dagen van sociale onthouding' in Brabant, grote evenementen geschrapt, www.nos.nl; 10 maart 2020. Gearchiveerd op 13 juni 2023. Er werd aangeraden om 7 dagen aan sociale onthouding te doen. Evenementen met meer dan 1000 mensen is verboden.

Maatregelen 12 maart 2020 Op donderdag 12 maart 2020 kondigde minister Bruins tijdens een persconferentie nieuwe maatregelen voor heel Nederland aan, die geldig zouden zijn tot en met dinsdag 31 maart:Nieuwe maatregelen tegen verspreiding coronavirus in Nederland, www.rijksoverheid.nl; 12 maart 2020. Gearchiveerd op 21 mei 2023.

al bij geringe klachten, zoals verkoudheid of hoesten, al dan niet met koorts: blijf thuis; geen bijeenkomsten van meer dan 100 personen; werk indien mogelijk thuis.

Minister-president Rutte verdedigde de kabinetsbeslissing om scholen open te laten, met het argument dat sluiting van scholen ertoe zou leiden dat noodzakelijk (zorg)personeel niet aan het werk zou kunnen.Van een laconieke houding naar het grotendeels platleggen van de samenleving, www.nrc.nl; 12 maart 2020. Gearchiveerd op 12 maart 2023.

Overtreding van de kabinetsmaatregelen werd niet rechtstreeks strafbaar gesteld, maar de regering heeft de veiligheidsregio's wel opdracht gegeven ze toe te passen / uit te werken.https://web.archive.org/web/20200324231026/http://www.hollandsmiddenveilig.nl/uploads/timeline_item/getekende_noodverordening_covid_19_veiligheidsregio_hollands_midden_13_maart_2020.pdf, bijlage Dit resulteerde in noodverordeningen waarvan overtreding wel strafbaar is. In sommige regio's was alleen het organiseren en faciliteren van een evenement waar meer dan 100 personen gelijktijdig samenkomen strafbaar, in andere ook het bijwonen daarvan.https://web.archive.org/web/20200324231026/http://www.hollandsmiddenveilig.nl/uploads/timeline_item/getekende_noodverordening_covid_19_veiligheidsregio_hollands_midden_13_maart_2020.pdf

De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om ouders die gezonde kinderen niet naar school laten gaan, niet te beboeten.

Tijdens deze persconferentie werd er door de Nederlandse overheid voor het eerst gebruikgemaakt van een gebarentolk om de boodschap ook naar doven en slechthorenden goed over te kunnen brengen; Irma Sluis vervulde deze positie en verwierf al snel grote bekendheid met haar optreden.

Maatregelen 15/16 maart 2020 Op zondag 15 maart 2020 kondigde minister Bruins (Medische Zorg) samen met minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) opnieuw aangescherpte maatregelen aan voor in ieder geval een duur van 3 weken, tot en met maandag 6 april 2020. Eerdere maatregelen, voor zover niet hierbij vervangen, werden verlengd tot en met dezelfde dag, 6 april 2020. Met ingang van 18.00 uur die dag moesten alle horeca, waaronder restaurants, cafés, coffeeshops, seksclubs, uitgaansgelegenheden sluiten, en ook alle sportclubs, zwembaden en sauna's. Het bezorgen van eten en drinken was wel toegestaan. Het afhalen van eten en drinken en het afhalen bij coffeeshops werd vanaf maandag 16 maart ook weer toegestaan. De illegale straathandel dreigde de wietverkoop anders over te nemen.Coffeeshops in Nederland mogen hasj en wiet verkopen vanuit afhaalloket, www.nu.nl; 16 maart 2020. Gearchiveerd op 22 mei 2023.Honderden restaurants gaan gerechten bezorgen en afhalen mag weer NOS (16 maart 2020). Gearchiveerd op 9 juni 2023.https://sittard-geleen.nieuws.nl/nieuws/20200318/noodverordening-covid-19-veiligheidsregio-zuid-limburg. Gearchiveerd op 24 maart 2020. Veel bedrijven richtten nu een afhaalloket in en/of gaan thuisbezorgen, ook waar dat voorheen niet gebeurde, zodat het publiek toch nog bediend kan worden. Hotels blijven vooralsnog open.Hotels mogen wel deuren open houden, www.missethoreca.nl; 15 maart 2020. Gearchiveerd op 19 januari 2022.

Tevens werden alle scholen in het land gesloten. Wel werd prioriteit gegeven aan aangepast onderwijs voor eindexamenklassen en kwam er speciale opvang voor kinderen van ouders met "vitale beroepen".Cruciale beroepsgroepen, www.rijksoverheid.nl Tot deze groep vallen beroepen uit de sectoren:

De veiligheidsregio's pasten de noodverordeningen aan.

Maatregelen 23-26 maart 2020 thumb|Met lijnen op de vloeren wordt in deze supermarkt aangegeven hoe ver mensen van elkaar af dienen te staan. thumb|Maatregelen gezien op een winkeldeur van een groentewinkel. Veel kleinschalige winkels laten maar een beperkt aantal mensen tegelijkertijd toe in de winkel. 23 maart

Op maandag 23 maart 2020 kwamen er nieuwe maatregelen en werden bestaande maatregelen verlengd en aangescherpt:Aangescherpte maatregelen om het coronavirus onder controle te krijgen, www.rijksoverheid.nl; 23 maart 2020. Gearchiveerd op 18 augustus 2023.Dit zijn de nieuwe maatregelen van het kabinet, www.nos.nl; 23 maart 2020. Gearchiveerd op 30 november 2022.Kabinet kondigt nieuwe maatregelen aan vanwege coronavirus – volledige video persconferentie 23 maart 2020. Gearchiveerd op 18 april 2023.

Blijf zoveel mogelijk thuis. Ga alleen naar buiten voor werk wanneer u niet thuis kunt werken, voor boodschappen, of om voor anderen te zorgen. Een frisse neus halen kan, maar doe dit niet in een groep. Houd altijd afstand van anderen (minimaal 1,5 meter) en vermijd sociale activiteiten en groepen mensen. Ook thuis: maximaal drie mensen op bezoek en houd ook dan afstand tot elkaar. Wanneer één persoon binnen een gezin koorts heeft, blijft deze, en alle andere gezinsleden die geen vitaal beroep uitoefenen, thuis. Alle bijeenkomsten, samenkomsten en evenementen zijn tot maandag 1 juni 2020 verboden (in plaats van tot 6 april); de ondergrens van 100 personen vervalt. Religieuze en levensbeschouwelijke bijeenkomsten, uitvaarten en huwelijken mogen wel, mits er minder dan dertig personen zijn en er onderling 1,5 meter afstand kan worden genomen.https://web.archive.org/web/20200325175955/https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/veelgestelde-vragen-per-onderwerp/maatregelen-en-handhaving Winkels, het openbaar vervoer en vakantieverblijven worden verplicht maatregelen te nemen om te zorgen dat mensen afstand houden, bijvoorbeeld via een deurbeleid.https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/03/25/nieuwe-regels-voor-verantwoord-winkelen. Gearchiveerd op 4 augustus 2023. Voor kappers, schoonheidsspecialisten en anderen in zogenoemde contactberoepen op het gebied van uiterlijke verzorging geldt dat zij tot 6 april hun vak niet meer mogen uitoefenen. Voor bijvoorbeeld fysiotherapeuten geldt: werk zoveel mogelijk via beeldbellen. Casino's vallen vanaf nu onder dezelfde maatregel als eet- en drinkgelegenheden en sluiten per dinsdag 24 maart 2020. Vestigingen van Holland Casino waren al per 13 maart gesloten.