De coronacrisis in Nederland ontstond begin 2020 en had grote economische gevolgen. Door maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus SARS-CoV-2 werd een groot deel van de economie van Nederland negatief beïnvloed. De regering stelde een economisch hulpplan op ter waarde van ruim 65 miljard euro om bedrijven die in geldnood kwamen te ondersteunen.

Voorspelde economische krimp thumb|left|Grensversperring vanwege Covid-19 tussen het Belgische Teuven en Nederlandse Slenaken|248x248px Op 26 maart 2020 bracht het Centraal Planbureau (CPB) de eerste berekeningen van de economische verwachtingen door de coronacrisis naar buiten waarbij gewezen werd op een mogelijke recessie. Deze economische verwachtingen zijn afhankelijk van de duur van de getroffen coronamaatregelen. In het lichtste scenario, met drie maanden beperkingen, zou de economie in 2020 met 1,2 procent krimpen en de werkloosheid licht stijgen naar 4 procent. In 2021 zou de economie naar verwachting dan weer groeien. Wanneer de beperkingen zes maanden of langer duren krimpt de economie volgens het CPB in 2020 naar verwachting tot wel 7,7 procent, met in 2021 een licht herstel. De werkloosheid loopt in dit scenario op naar 8 procent. Wanneer de coronacrisis en de beperkingen een jaar aanhouden wordt een krimp van opgeteld 10 procent verwacht. De werkloosheid zou dan stijgen naar meer dan 9 procent.

Tijdens de kredietcrisis in 2009 bedroeg de krimp van de economie 3,7 procent. "Corona is een gezondheidscrisis", zegt CPB-directeur Hasekamp. "De maatregelen om de verspreiding van het virus in te dammen zijn noodzakelijk, maar het is duidelijk dat ze diep ingrijpen in de economie. Dit soort maatregelen is nog nooit eerder vertoond."

Door verminderde belastinginkomsten en steunmaatregelen neemt de staatsschuld toe. Volgens het CBS kan de staatsschuld eind 2021 uitkomen op 73,6 procent.

In de halfjaarlijkse publicatie Economische Ontwikkelingen en Vooruitzichten van juni 2020 voorspelde DNB voor 2020 een diepe economische crisis, met een krimp van het GDP van 6,4% in 2020 in het middenscenario. Persbericht: DNB voorziet diepe economische crisis door pandemieEconomische Ontwikkelingen en Vooruitzichten, Juni 2020, Nummer 19 In een positief scenario werd een krimp van 3,4% verwacht, in een negatief scenario een krimp van 11,8%. Voor 2021 en 2022 werd in het middenscenario een gedeeltelijk herstel verwacht. DNB verwachtte een daling van de werkgelegenheid met 1,4%: de sterkste krimp sinds 1977, hoewel nog gemitigeerd door overheidsmaatregelen. DNB benadrukte dat deze ramingen met veel onzekerheden waren omgeven:

Algemeen 2020 Door de lockdown en het vele thuiswerken nam de consumptie sterk af. Het eerste kwartaal van 2020 vertoonde een krimp van de economie van 1,5% (gemeten in bbp) vergeleken met een kwartaal eerder. Dit was te wijten aan de twee weken lockdown in maart. In het tweede kwartaal kromp de economie met 8,5%, wat als oorzaak twee volle maanden lockdown had. Over het eerste half jaar van 2020 bedroeg de krimp 10% Belangrijke handelspartners van Nederland zoals Duitsland(-10,1%), België(-12,2%) en het Verenigd Koninkrijk(-20,4) presteerden slechter dan Nederland in het tweede kwartaal. Ook de EU als geheel en de Eurozone behaalden met respectievelijk 11,7% en 12,1% krimp slechtere cijfers in het tweede kwartaal in vergelijking met Nederland.

Over geheel 2020 werd een krimp gemeten van 3,7% wat een gelijk niveau van krimp is vergeleken met crisisjaar 2009. In vergelijking met de EU (-6,2%) en de eurozone (-6,6%) presteerde Nederland ook over geheel 2020 beter.

2021 Over het tweede kwartaal van 2021 bleek de economie, in zijn geheel, ongeveer teruggekomen te zijn tot het niveau van het tweede kwartaal van 2019, al was het herstel ongelijk verdeeld. Zo was er heel weinig herstel van toerisme. In het derde kwartaal bleek de economie, in zijn geheel, teruggekomen tot boven het niveau van het derde kwartaal van 2019.

Bij het herstel in 2021 bleek dat er een probleem ontstaan was met het zeetransport vanuit Azië. Veel containers waren wel naar Europa verscheept, maar niet geretourneerd: in Azië ontstond een groot tekort. Transportprijzen stegen enorm, soms wel met een factor tien.

Er waren in 2021 allerlei (al dan niet tijdelijke) tekorten. Zo ging de houtprijs gedurende enige maanden omhoog, maar daalde daarna weer. Voor andere tekorten, zoals dat aan chips voor de auto-industrie, ontstond een zelfversterkend effect: door de tekorten waren bedrijven steeds meer geneigd om extra voorraden op te bouwen, zodat er nog meer vraag ontstond (resulterend in grotere tekorten).

In het najaar was er een enorme piek in energieprijzen, toegeschreven aan het opkopen door China van al het vloeibaar gas, LNG (op zijn beurt weer toegeschreven aan een energietekort vanwege de boycot van Australisch steenkool, nadat Australië zich had aangesloten bij een beroep op China om mee te werken aan onderzoek naar de herkomst van het virus). In de energie-intensieve industrie legden enkele fabrieken in Nederland productieprocessen stil. De energiekosten droegen bij aan prijsstijgingen, en aan inflatie. Half oktober kondigde de Nederlandse regering een algemeen pakket aan van meer dan drie miljard aan steun voor huishoudens om zogenaamde "energiearmoede" te bestrijden.

Sectoren Land- en tuinbouw De land- en tuinbouw ondervond grote gevolgen van de coronacrisis. Veel buitenlandse arbeiders vertrokken naar hun landen van herkomst, waardoor er personeelstekorten dreigden. Lokale werknemers werden opgeroepen de opengevallen plaatsen in te nemen. Bij het steken van asperges en oogsten en verzorgen van andere gewassen zijn in het groeiseizoen veel seizoenarbeiders nodig.Personeelstekorten in land- en tuinbouw door wegblijven buitenlandse arbeiders, www.rtvdrenthe.nl; 25 maart 2020. Gearchiveerd op 19 april 2021.

Ook door het wegvallen van de export kwamen veel land- en tuinbouwbedrijven in de problemen. Producten werden wel geoogst, maar konden hun weg naar de klanten niet vinden. Dit gold bijvoorbeeld voor aardappels, bloemen, vis en zuivel. Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit wilde steun uit Europese fondsen.Schouten: situatie landbouw zorgelijk, Europese steun gewenst, www.destentor.nl; 24 maart 2020. Gearchiveerd op 25 maart 2020. Slachterijen gaven aan slachtkalveren niet meer te kunnen verwerken door afgenomen vraag vanuit de horeca: dit resulteerde in een halvering van de prijs van slachtkalveren.Boeren zitten met een stuwmeer aan slachtvee: waar moeten hun kalveren heen?, Trouw. Gearchiveerd op 12 februari 2022. Boeren die aardappelen leveren aan de horeca voor frites zagen geen afzetmogelijkheden meer. Aviko en Farm Frites legden de productie van gedeeltelijk stil en er was een miljoen ton aan fritesaardappelen met een beperkte houdbaarheid aan voorraad.Corona maakt de aardappel onverkoopbaar, Trouw. Gearchiveerd op 11 april 2020.

Nertsen bleken ook besmet te kunnen worden door corona, wat grote gevolgen had voor de pelsdierfokkerijen. Ten tijde van de Covid-19-pandemie raakten in mei 2020 twee medewerkers van deze fokkerijen besmet met het virus door contact met nertsen. Een deel van de oppositie in de Tweede Kamer drong op 26 mei 2020 daarom aan op vervroegde sluiting van 130 fokboerderijen. In Augustus werd besloten alle fokkerijen te sluiten, uiterlijk per maart 2021 (later bijgesteld naar januari 2021). De sluitingsdatum was eerder al wettelijk bepaald op 1 januari 2024.Linkse oppositie dringt aan op directe sluiting nertsenfokkerijen. Gearchiveerd op 28 oktober 2021.Verbod op pelsdierhouderij. Gearchiveerd op 1 december 2020. De eigenaren werden afgekocht met een 180 miljoen. De ruiming werd eind 2020 voltooid.

Luchtvaart

Vanaf februari 2020 werd het aantal vluchten van en naar China beperkt. Vanaf 4 maart gingen er ook minder vluchten van en naar Italië. Het aantal luchtreizigers begon af te nemen. Dit ook naar aanleiding van reisadviezen om niet of minder naar Italië te reizen. Vanaf 12 maart gold dit ook voor Spanje.

Op 12 maart kondigde president Trump aan dat vanaf 14 maart dertig dagen lang een reisverbod van de Schengenzone naar de VS gold voor niet-Amerikanen. Deze maatregelen hadden grote invloed op het internationale (lucht)verkeer en toerisme.Trump legt al het personenverkeer van Europa naar de VS voor 30 dagen stil, www.nu.nl, 12 maart 2020. Gearchiveerd op 6 juli 2022.

Vanaf 13 maart, 18.00 uur, werden vluchten vanuit de landen met de grootste besmettingsrisico's, China, Iran, Italië en Zuid-Korea, niet meer toegelaten.Kabinet schrapt vluchten uit China, Italië, Iran en Zuid-Korea, www.nu.nl, 13 maart 2020. Gearchiveerd op 21 april 2023. Vanaf 21 maart werden ook vluchten uit Spanje niet meer toegelaten.Vluchten uit Spanje mogen niet meer landen in Nederland, www.nu.nl, 21 maart 2020. Gearchiveerd op 12 juni 2021. Vanaf 24 maart waren ook vluchten uit Oostenrijk niet meer welkom.Ook vluchten uit Oostenrijk niet meer welkom in Nederland, www.luchtvaartnieuws.nl, 23 maart 2020

Vanaf 16 maart kwam het vliegverkeer langzaam tot stilstand. KLM en Air France hielden er rekening mee dat de komende twee maanden 70 tot 90 procent van de vluchten zou worden geschrapt. Voor 70 procent van het personeel werd werktijdverkorting aangevraagd. Een groot deel van de luchtvloot werd aan de grond gehouden. De laatste vliegtuigen van het type Boeing 747 van de KLM gingen per 26 maart vervroegd buiten dienst voor reizigersvervoer. De vrachtvliegtuigen blijven nog in gebruik.Vliegverkeer komt tot stilstand: 'Toekomst Europese luchtvaart is precair'. Gearchiveerd op 24 september 2021.KLM neemt afscheid van de Boeings 747 zonder 'wingroll' of 'flyby', www.trouw.nl; 29 maart 2020

De KLM vloog vanaf 29 maart nog naar 32 Europese en 25 intercontinentale bestemmingen, in plaats van 135 bestemmingen tot dan toe. Op de overgebleven bestemmingen zou het aantal vluchten ook minder zijn dan voorheen.KLM kleedt vliegnetwerk verder uit, www.parool.nl, 23 maart 2020. Gearchiveerd op 24 maart 2020.

Op 25 maart hield Transavia (bijna) al haar vliegtuigen aan de grond en er vlogen steeds minder KLM-vliegtuigen. Vrachtvluchten blijven zoveel mogelijk wel doorgaan. Op Schiphol stonden tientallen toestellen van Transavia geparkeerd en een groot deel van de 172 vliegtuigen van KLM. Er was plaats voor circa 200 vliegtuigen. Ook in Rotterdam en Eindhoven werden vliegtuigen geparkeerd.Schiphol is al bijna volgeparkeerd en er moeten nog wel wat vliegtuigen bij, www.parool.nl, 25 maart 2020. Gearchiveerd op 26 maart 2020.

Op 18 juni werd maatschappij LEVEL Europe failliet verklaard, die een hub had op Schiphol. Het bedrijf voerde al sinds maart geen vluchten meer uit.

Staatssteun aan KLM

De Nederlandse overheid kende in het voorjaar van 2020 aan KLM steun toe tot een bedrag van € 3,4 miljard, bestaande uit een staatsgarantie voor een door een bankenconsortium te verstrekken lening en uit een staatslening. De Europese Commissie ging op 13 juli 2020 akkoord met deze steun. Ryanair ging tegen deze steun in beroep bij het Gerecht van de Europese Unie. Op 19 mei 2021 verklaarde het Gerecht van de Europese Unie het besluit nietig wegens ontoereikende motivering; gelet op de "bijzonder schadelijke" gevolgen voor de Nederlandse economie en het Nederlandse luchtverkeer besloot het Gerecht de gevolgen van de nietigverklaring op te schorten totdat de Europese Commissie een nieuw besluit zou hebben vastgesteld.

Bouwsector Door het grotere ziekteverzuim en het vertrek van veel bouwvakkers uit Oost-Europa naar hun land van herkomst nam productiviteit van de bouwsector in eerste instantie af. Bouwend Nederland wilde een bouwstop hoe dan ook voorkomen, die dreigde bij het stilvallen van de levering van bouwmaterialen als gevolg van gesloten grenzen.Bouwwereld wil bouwstop hoe dan ook voorkomen, www.at5.nl; 21 maart 2020. Gearchiveerd op 5 maart 2021.