Ivoren wachters

Ivoren wachters is een roman van de Nederlandse schrijver Simon Vestdijk. De hoofdpersoon is een jonge en veelbelovende kunstenaar, die noodlottig aan zijn eind komt door een combinatie van misverstanden en enkele liefdesaffaires.

Vestdijk schreef deze roman in mei-juni 1944, maar het verhaal verscheen pas in 1951 als boek.

Inhoud

De 19-jarige Philip Corvage zit in het zesde jaar van het lyceum. Door een genetische afwijking verkeert zijn gebit in een zeer slechte staat. Dit wordt nog eens verergerd doordat Philip de gewoonte heeft okkernoten met zijn mond te kraken. Philip vindt zichzelf een literair genie en uit die mening ook niet al te voorzichtig. Om zoveel mogelijk blijk te geven van zijn eruditie bedient hij zich heel vaak van Latijnse citaten. Philip woont in bij zijn oom Selhorst, die is aangesteld als zijn voogd.

Op de dag voordat zijn nieuwe schooljaar begint, krijgt Philip kiespijn en hij gaat naar de tandarts. Omdat hij zijn eigen gebit ruïneert weigert Selhorst, oud-commandant bij de brandweer en een actief hartpatiënt, de nota’s van de tandarts te betalen. Philip schrijft bij wijze van alternatief voor de geldelijke betaling een sonnet voor de tandarts, getiteld Ivoren wachters. Als Philip thuiskomt, krijgt hij de volle laag van zijn oom die net een hartaanval heeft gehad.

Philips eerste schooldag is tevens de eerste dag dat de nieuwe leraar Nederlands, Frits Schotel de Bie, les geeft. De Bie is een zeer goed neerlandicus, maar ook iemand met een hoge eigendunk. Hij is verloofd met Lida Feltkamp, een aantrekkelijke vrouw die zeer geboeid is door het schoolleven omdat ze voortijdig van de HBS is gegaan. De Bie ontneemt haar echter haar enthousiasme en interesse door Lida buiten het schoolbestaan te sluiten. Als Schotel de Bie Philip met halfopen mond in de klas ziet zitten, wordt hij onrustig door het slechte gebit van deze jongen. Uiteindelijk snauwt hij Philip ten overstaan van de hele klas toe dat die "zijn afgebrande kerkhof een beetje voor zich moet houden". Philip voelt zich hierdoor ten diepste gekrenkt.

Die avond gaat Philip naar het huis van Schotel de Bie om daar persoonlijk bij de man verhaal te halen. Hij treft hier eerst Lida aan en zij neemt hem een kruisverhoor af. Eenmaal op de hoogte van de confrontatie en gefascineerd door de jonge student, vraagt ze aan Frits of die zijn verontschuldigingen wil maken aan zowel Philip als de hele klas. Schotel de Bie, een trotse idealist die nooit fouten toegeeft, weigert dit en stuurt Lida boos weg. Wanneer Lida Philip naar huis brengt krijgt ze steeds meer interesse in hem. Hij krijgt van Lida een afscheidszoen.

Wanneer Philip thuiskomt, staat Selhorst op ontploffen omdat de tandarts toch een nota heeft gestuurd. In de ruzie noemt hij Philip een oplichter, wat een zeer ernstige belediging is met terugblik op zijn vader, waarop Philip in blinde razernij zijn oom aanvalt. Selhorst krijgt hierop een nieuwe hartaanval en zakt bewusteloos in elkaar. Corvage denkt dat hij zijn oom gedood heeft en raakt totaal van slag. Om verdere moeilijkheden te vermijden geeft Nel, de bediende van Selhorst, de man de uiteindelijke genadeslag nadat ze Philip eerst heeft weggestuurd.

Na wat door de stad te hebben gezworven komt de wanhopige Philip bij het huis van Nel. Nels man Piet vermoedt een geheime verhouding tussen zijn vrouw en Philip. Om haar man een rad voor ogen te draaien houdt Nel tegenover Piet de schijn op dat Philip daadwerkelijk zijn oom heeft vermoord en dat zij hem nu wil beschermen. Piet, die taxichauffeur is, verzint hierop een plan om Philip uit de weg te ruimen. Hij voert de jongen eerst volkomen dronken, waarna hij een verhaal verzint dat mooi aansluit op de afgelopen gebeurtenissen. Hierop neemt Piet Philip mee in zijn taxi en slaat hem bij een kanaal het water in, waarna Philip verdrinkt.

De volgende ochtend krijgt Schotel de Bie het slechte nieuws over Philip te horen. In een opwelling van pure schuld biedt hij zijn excuses aan de klas aan. Voor hem, alleen, is dit een revolutionaire gebeurtenis. Lida is zo ontzet door de dood van Philip Corvage dat ze besluit bij haar man weg te gaan. Schotel de Bie blijft zodoende achter als een kluizenaar zonder levensvreugde. Onder de leraren bestaat het vermoeden dat Philips dood een geval van moord is, maar niemand durft dit hardop uit te spreken.

Achtergronden De titel is een literaire aanduiding van het gebit van de hoofdpersoon. Tevens verwijst de titel naar het gedicht dat Philip voor de tandarts schrijft.

Publicaties Het verhaal verscheen na een aantal herdrukken opnieuw in deel 14 (1984) van de reeks Verzamelde Romans van Vestdijk.Simon Vestdijk Boeken. Gearchiveerd op 1 januari 2017.

Verfilming In 1998 werd het boek verfilmd, geregisseerd door Dana Nechushtan. De hoofdrol werd vertolkt door Stijn Westenend. Verder spelen onder anderen Cees Geel, Gwen Eckhaus, Carice van Houten, en Roef Ragas een rol.

Categorie:Werk van Simon Vestdijk Categorie:Roman uit 1951 Categorie:Verfilmd verhaal