Loge 'Karel van Zweden' is een vrijmetselaarsloge in Zutphen. De loge is opgericht in 1851 en bestaat in 2026 175 jaar. In dit jubileumjaar organiseert de loge een serie lezingen, waarbij sprekers van zowel buiten als binnen de Vrijmetselarij aan het woord komen.
'Karel van Zweden' is een loge conform de Ordegrondwet van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden en is tevens een zelfstandige vereniging met volledige rechtsbevoegdheidKamer van Koophandel: nummer 40102221.. Het Grootoosten der Nederlanden is de koepelorganisatie van een 160-tal vrijmetselaarsloges in (vooral) Nederland.
De vrijmetselarij is een genootschap van mensen die streven naar geestelijke en morele ontwikkeling, onderlinge waardering en wederzijdse hulp. De leden worden vrijmetselaren (vrijmetselaars) genoemd. Het is een genootschap met eigen rituelen. De vrijmetselarij is wereldwijd verbreid en regionaal gestructureerd.
Loge Karel van Zweden heeft ongeveer 50 leden, veelal uit Zutphen en omstreken. De leden komen uit alle geledingen van de maatschappij. Uitsluitend mannen kunnen lid zijn van loge Karel van Zweden (in Zutphen is overigens ook een gemengde vrijmetselaarsloge actief).
De loge houdt haar bijeenkomsten wekelijks op dinsdagavond. De bijeenkomsten kunnen de vorm hebben van een open loge (een rituele bijeenkomst), een comparitie (bespreking van een inhoudelijk thema) of een algemene ledenvergadering (meestal tweemaal per jaar).
De stichting van loge Karel van Zweden Het verzoek tot stichten van de loge werd op 31 oktober 1850 gedaan door een negental mannen: Johannes Flemming, Paul Pierre Briët, Jan Lodewijk Yske, Isaac van Calker, Jan Willemsen, Johan Friedrich Wilhelm Hess, Jacobus van Dijk, Adrianus Abram van Dick en Jan David Pasteur. Met de constitutiebrief van 31 oktober 1851 willigde het Grootoosten der Nederlanden het verzoek in om de vrijmetselaarsloge te mogen stichten onder haar paraplu.
Op 22 november 1851 vond de startbijeenkomst van de loge plaats. Uit het verslag van deze zitting blijkt dat de oprichters van de loge de negen bovengenoemde heren waren, en kunnen tevens als medeoprichters en leden van het eerste uur worden aangemerkt: de heren W.F.E. Kulenhal, A. van Son, G.J. Klaassen, G. Weenink, A.F. Lambateur, D. Kooyman, M.J.F. Haarsma, J. Pelgrom en D. Albers.
Loge Karel van Zweden is vernoemd naar Karel XV van Zweden. In 1850 trad de Zweedse kroonprins Karel XV in het huwelijk met de Nederlandse prinses Louise van Oranje-Nassau. Het oudste kind uit dit huwelijk, Louise van Zweden, werd geboren op 31 oktober 1851: dezelfde dag waarop voornoemde constitutiebrief was gedateerd. Mede gezien dit toeval werd op de loge-startbijeenkomst van 22 november 1851 besloten om kroonprins Karel XV van Zweden te benoemen tot Meester van Eer van de loge.
Het logegebouw (sinds 1936) Loge Karel van Zweden is sinds 1936 gehuisvest in het Rijksmonument 'De Korenaar' aan de Zaadmarkt 97 in het historische centrum van Zutphen. Het pand is oorspronkelijk gebouwd als woonhuis en dateert uit 1660. Het gebouw herbergt ook enkele andere verenigingen en wordt gedeeltelijk verhuurd aan derden.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 was het gebouw geconfisqueerd door de bezettende macht. De inventaris, het archief en de bibliotheek werden in beslag genomen. Het pand werd in de oorlogsjaren gebruikt als Kringhuis (kantoor) van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB). Na de bevrijding werd het gebouw in 1947 weer in gebruik genomen als loge.
Op 9 januari 1970 brak er een grote brand uit in het kort voordien gerestaureerde pand. De brand legde het logegebouw voor een groot deel in de as. Op 19 september 1971 kon het herstelde gebouw weer worden betrokken. Bij die gelegenheid ontving de loge uit handen van de Zweedse ambassadeur Karl-Gustav Lagerfelt een portret van Koning Karel XV van Zweden, dat sindsdien in de logeruimte hangt.
Huisvesting van de loge van 1851 tot 1936 Sinds de oprichting van loge Karel van Zweden zijn verschillende panden in Zutphen de basis voor vergaderingen en samenkomsten geweest.
In 1851 en 1852 vonden de samenkomsten van de loge plaats in het gebouw van een andere Zutphense organisatie, 'De Groote Sociëteit', destijds gevestigd op het adres Oudewand 24 in Zutphen.
Van 1852 tot 1861 huurde de loge een ruimte in een pand van J. Lijsen aan de Kolenstraat 3 in Zutphen. Hiermee werd de wens om een eigen werkplaats te hebben gerealiseerd. Het ledental van de loge groeide gestaag, waardoor deze gehuurde ruimte in de loop van de jaren te klein werd. Er was een groter pand nodig.
Van 1861 tot 1890 zetelde de loge in een nieuw logegebouw aan de Rozengracht 13 in Zutphen. Dit pand was eigendom van de loge. In het jaar voordat het nieuwe logegebouw werd betrokken, 1860, was de Zweedse kroonprins tot koning Karel XV gekroond, en was hij bovendien zijn vader opgevolgd als Grootmeester van de Zweedse vrijmetselarij. In 1861 schonk koning Karel XV de loge Karel van Zweden zijn geschilderd portret ter gelegenheid van de opening van het nieuwe logegebouw.
Van 1890 tot 1935 was Rozengracht 9 het adres van de loge. Aanleiding voor de verhuizing in 1890 was dat de Gemeente Zutphen een onteigeningsprocedure was gestart om het loge-pand Rozengracht 13 te verwerven. De gemeente had dat perceel grond nodig omdat ze een nieuwe toegangsweg van het station naar het centrum wilde aanleggen. De loge verkocht het pand, en kon aan dezelfde gracht een nieuw onderkomen betrekken op het adres Rozengracht 9. In de loop der decennia liep het ledenaantal echter terug. Daardoor zag de loge zich in 1926 genoodzaakt om de benedenverdieping te verkopen. De bovenetage bleef in gebruik door de loge. Op de begane grond vestigde zich een paardenstalhouder, wat nogal wat overlast voor de loge met zich meebracht. Daarom ging men op zoek naar een nieuwe ruimte.
In 1936 kon de loge het huidige logepand Zaadmarkt 97 kopen en verbouwen, met steun van vele leden en sympathisanten en een financiële ondersteuning van de landelijke organisatie Het Grootoosten der Nederlanden.
Karel van Zweden Karel van Zweden Categorie:Geschiedenis van Zutphen Categorie:Cultuur in Gelderland Categorie:Vereniging in Gelderland