miniatuur|De leeszaal miniatuur|Oudste originele oorkonde uit de collectie van Archief Gent (Oud Archief, reeks 94: Charters, nr. 4). De aartsbisschop van Keulen, wiens zegel aan het charter hangt, verleent tolvrijstelling voor Gentse schippers op de Rijn, 1178. Archief Gent is de archiefdienst van de stad Gent en het OCMW. Archief Gent is ontstaan na de fusie van het Stadsarchief Gent en Archief OCMW Gent in 2017.
De Zwarte Doos De dienst huist in De Zwarte Doos, een vernieuwbouw uit 2005 met een opvallende zwart beklede depotruimte aan de Dulle-Grietlaan 12 in Gentbrugge, een deelgemeente van Gent. De naam "De Zwarte Doos" refereert ook aan de zwarte doos van een vliegtuig waarin alle vluchtgegevens worden bijgehouden. In De Zwarte Doos worden de informatiebronnen voor de geschiedenis van de stad Gent bewaard: zowel archeologische vondsten als archief.
In hetzelfde gebouw is ook Stadsarcheologie Gent gehuisvest. Het gerenoveerde gebouw was een deel van de metaalfabriek, de Puntfabriek (Arbed-site).
Geschiedenis Stadsarchief Gent Het Stadsarchief zag officieel het levenslicht op 28 oktober 1817. Stadssecretaris François Hye-Schoutheer kreeg toen van de Gentse Regeringsraad de zorg over de stedelijke archieven toegewezen. In 1819 werden drie zalen ingericht op de eerste verdieping van het voormalig Schepenhuis van Gedele op de hoek van de Botermarkt en de Poeljemarkt, zodat de archieven er konden worden ondergebracht. Een belangrijke realisatie in de pioniersjaren was de publicatie van een inventaris van de Gentse charterverzameling, de Inventaire analytique des chartres et documents, gepubliceerd tussen 1849 en 1867, waaraan de archivarissen Charles Parmentier, Prudens Van Duyse en Edmond De Busscher werkten.Decavele, J., & Vannieuwenhuyse, J. (1983). Stadsarchief van Gent. Archiefgids. 1: Oud archief. Gent: Stadsbestuur; De Herdt, R., & Vannieuwenhuyse, J. (1988). Historie op perkament. Op zoek naar het verleden in het Gentse Stadsarchief. Gent: Dienst voor Culturele Zaken, Stadsarchief en Van Havere, T. (2015). De droom van een archivaris. De uitbouw van het Gentse stadsarchief en zijn collectie (1800-1930). Gent, Academia Press
Het Gentse archief werd verder geprofessionaliseerd in 1863, toen op 16 januari de Archiefcommissie door de gemeenteraad in het leven werd geroepen. Deze commissie formuleerde voorstellen aan het archief voor werkzaamheden aan de collectie en taken voor het personeel. Hetzelfde jaar werd ook de systematische organisatie en classificatie van het luik modern archief, met stukken die dateren vanaf 1796, begonnen.
Stadsarchivaris Victor Vander Haeghen publiceerde in 1896 met Inventaire des archives de la ville de Gand. Catalogue méthodique général een algemeen overzicht van de inhoud van het oud archief. In 1983 verscheen een herwerking van deze archiefgids, opgesteld door Johan Decavele en Johan Vannieuwenhuyse.
Gedurende de bezetting van Gent door de Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de kostbaarste bescheiden ondergebracht in het Gentse Rijksarchief, dat toen gehuisvest was in het Geeraard de Duivelsteen. Ze zouden pas na de oorlog terugkeren naar het Stadsarchief.Van Havere, T. (2014). "Je suis souvent tout seul aux archives". De stadsarchivarissen van Gent en de Eerste Wereldoorlog. In: Blom, R. et al. [red.] Macht en onmacht. De rol van archieven in oorlog en bij rechtsherstel, pp. 73-86 (Den Haag: Stichting Archiefpublicaties) en Van Havere, T. en Lachaert P.-J. (2014). Het Gentse stadsarchief en de Eerste Wereldoorlog: verleden, heden en toekomst. In:@rchieflink 14, pp. 1-3
In 1931 en 1932 verhuisde het volledige archief van het stadhuis naar de voormalige gebouwen van de Berg van Barmhartigheid in de Abrahamstraat. Op deze plaats wordt in hetzelfde jaar ook de bibliotheek van de Maatschappij van Geschiedenis- en Oudheidskunde ondergebracht. In 1935 keerde een belangrijke collectie terug naar het Stadsarchief: de Atlas Goetghebuer,Beeldcollecties. (n.d.). Retrieved from https://web.archive.org/web/20191007094337/https://stad.gent/nl/cultuur-sport-vrije-tijd/cultuur/erfgoed/archief-gent/wat-kan-je-bij-ons-vinden/beeldcollecties. een collectie aangelegd door Pierre-Jacques Goetghebuer die eerder in bewaring was gegeven in de Stads- en Universiteitsbibliotheek van Gent.
In 1958 vernieuwde het archief zich ook op technologisch vlak en werd een fotografisch laboratorium op poten gezet. Dit laboratorium zou vooral foto's en microfilm aanmaken voor de eigen dienst en het publiek. Omstreeks 1960 beschikte het Stadsarchief ook over een boekbindatelier, waar kleinschalige restauraties konden worden uitgevoerd.Van de Walle, F. (2019). Restauratie en conservatie in het Gentse stadsarchief in de negentiende eeuw. VUB, Onuitgegeven verhandeling archivistiek
In 2000 werd de vriendenkring ’t Archief opgericht. Gent on Files vzw biedt ondersteuning bij allerhande projecten en maakt het archief beter bekend door het organiseren van uitstappen en lezingen en het uitgeven van een tijdschrift, @rchieflink.
In 2005 verhuisde het Stadsarchief onder leiding van archivaris Leen Charles uit de Berg van Barmhartigheid naar De Zwarte Doos.
Tussen 2010 en 2017 voerde het Stadsarchief twee belangrijke inventarisatie- en digitaliseringsopdrachten uit met behulp van Vlaamse subsidies voor ontwikkelingsgerichte erfgoedprojecten. Een eerste project had als uitgangspunt de collecties en het archief van de Gentse ontwerper Maarten Van Severen.Retrieved from http://www.maartenvanseveren.be/en/Databank. Gearchiveerd op 20 mei 2021. Een tweede project beoogde de digitalisering en ontsluiting van een representatief staal van Vlaamse tekstaffiches uit de Eerste Wereldoorlog.Retrieved from https://www.inflandersfields.be/nl/kenniscentrum/tekstaffiches. Gearchiveerd op 24 september 2020. Binnen het kader van dit project werd in samenwerking met de Erfgoedcel Zuidwest en Casa Blanca vzw ook een educatief pakket ontwikkeld voor leerlingen van de derde graad van het lager onderwijs.Retrieved from http://www.erfgoedzuidwest.be/bezettering-14-18-in-de-klas. Gearchiveerd op 8 januari 2022.
Stagiairs uit de opleiding archivistiek van de Vrije Universiteit Brussel, zoals Timo Van Havere, Thibaut Matthys, Wout Saelens en Florian Van de Walle, verrichtten tussen 2013 en 2019 heel wat nieuw opzoekingswerk in verband met de instellingsgeschiedenis van het Gentse Stadsarchief en de geschiedenis van zijn collecties.Van de Walle, F. (2019). Restauratie en conservatie in het Gentse stadsarchief in de negentiende eeuw. VUB, Onuitgegeven verhandeling archivistiek; Saelens, W. (2017). Consignatie bij de Gentse schepenbanken tijdens het Ancien Régime.Een studie van het Fonds Vreemde Steden in het Stadsarchief Gent. In: Handelingen van der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, 71, p. 123-152 retrieved from https://ojs.ugent.be/hmgog/article/view/11468/10922 ; Matthys, T. (2017). De gevolgen van een slechte archiefoverdracht: het "UCO-achief" als praktijkvoorbeeld. VUB, Onuitgegeven verhandeling archivistiek en Van Havere, T. (2015). De droom van een archivaris. De uitbouw van het Gentse stadsarchief en zijn collectie (1800-1930). Gent, Academia Press. Gearchiveerd op 6 september 2020. De middeleeuwse geschiedenis van het Gentse stadsarchief was het onderwerp van het doctoraatsonderzoek van Tineke Van Gassen.https://gentonfiles.be/wp-content/uploads/2015/10/Archieflink_2014_2_web.pdf. Gearchiveerd op 19 april 2016.
OCMW Archief Gent Het OCMW Archief Gent gaat terug op de 19de-eeuwse archiefdiensten van het vroegere secretariaat van de Burgerlijke Godshuizen en het Bureel van Weldadigheid in Gent. De pioniersjaren van deze archiefdienst waren tot 2016 nog niet goed onderzocht.Lachaert P.-J. (2016). Vergeten archiefgeschiedenis: het Stadsarchief Gent en de archieven van het Bureel van Weldadigheid en de Commissie van Burgerlijke Godshuizen vóór de Eerste Wereldoorlog. In: @rchieflink, 16, 3, pp.1-3
Omstreeks 2005 kreeg het OCMW-archief een nieuwe dynamiek door de ingebruikname van een nieuw archiefgebouw en de aanstelling van nieuwe personeelsleden. Omdat het historisch archief van het OCMW beperkt in omvang was (en reeds eerder deels naar het Stadsarchief was overgebracht), koos de dienst ervoor in te zetten op het ondersteunen van de diensten van het OCMW bij hun archief- en informatiebeheer en het bewaren van semi-dynamisch archief. Dit hield het Archief echter niet tegen om in beperkte vorm een culturele archiefwerking uit te bouwen die bekroond werd met een kwaliteitslabel als cultureel archief.Kwaliteitslabel Erkend cultureel archief OCMW Gent. Gearchiveerd op 6 augustus 2016.
Het Archief verzorgde het dynamisch informatie- en documentatiebeheer van de diensten van OCMW Gent en zorgde ervoor dat het publiek inzicht kon krijgen in de geschiedenis van de armenzorg en maatschappelijke dienstverlening in Gent sinds 1796.
Tot 1975 werden de archieven van de toenmalige Commissie van Openbare Onderstand (COO) Gent bewaard op verschillende plaatsen, zoals boven het oude Economaat en de Ontvangerij, gelegen op de hoek van de Zandpoortstraat en de Sint-Martensstraat. De ruimten die daar vrij waren, werden ingenomen om archieven onder te brengen. Onder leiding van Radulphus Vandeputte werd destijds overgegaan tot het inventariseren van deze collectie. Nog in 1975 werd een nieuw aangekocht gebouw in de Sint-Martensstraat ingericht als opslag voor archieven. Op de twee verdiepingen was er voldoende ruimte beschikbaar om rolkasten te plaatsen, wat een grote ruimtewinst opleverde. De archieven werden op archiefreeks in de volgende volgorde in de rolkasten geplaatst: Bureel van Weldadigheid, Burgerlijke Godshuizen, COO-OCMW. Er was op de locatie aan de Sint-Martensstraat ook nog ruimte beschikbaar voor een bibliotheek, waarin het Belgisch Staatsblad (van 1848 tot heden) een van de grootste reeksen was.
Na tien jaar, halverwege de jaren tachtig, begon het archief zich bewust te worden van een toenemend plaatsgebrek en moest het daarom op zoek naar nieuwe mogelijkheden. Men speelde met het idee van een Archiefkelder en begon daarom in 1987 met de voorbereidingen voor een nieuw administratief complex in de Sint-Martensstraat, waar ook het archief opnieuw een plaats zou krijgen. Na enkele problemen met deze archiefkelder werd een deel in de kelder ondergebracht en een deel in het Tehuis Leieland, nu Campus Prins Filip. In het najaar van 2001 moesten de archieven uit Tehuis Leieland opnieuw verhuizen. Stukken werden tijdelijk opgeslagen in een archiefruimte in Drongen. Daarna werd alles in een spoedoperatie terug overgebracht naar een bergruimte op de administratieve campus aan de Watersportbaan.
In het voorjaar van 2005 werd de eerste steen van het nieuwe archiefgebouw onthuld. Dit gebouw ligt aan de Neermeerskaai, dicht bij de gebouwen van de huidige campus Prins Filip aan de Jubileumlaan en de Offerlaan. Op 16 oktober 2006 begon de verhuizing van de archiefdienst naar het nieuwe gebouw dat op 1 december officieel werd ingehuldigd. Het archief bleef daar gehuisvest tot de integratie in het Stadsarchief Gent in 2017.https://www.vvsg.be/bestuur/samenwerking-verzelfstandiging/integratie-gemeente-ocmw. Gearchiveerd op 15 oktober 2019.
De collecties Oud Archief Stad Gent