Grand Départ (Nederlands, letterlijk: Groot vertrek) is een Franse term waarmee de start van de Ronde van Frankrijk wordt aangeduid. Deze vindt jaarlijks eind juni of begin juli plaats.
Geschiedenis De Ronde van Frankrijk (Frans: Tour de France) is de belangrijkste wielerwedstrijd ter wereld. De start ervan, de Grand Départ, is dan ook prestigieus en zorgt voor veel publiciteit. Jaarlijks stellen veel steden (zowel in Frankrijk zelf als daarbuiten) zich kandidaat om het evenement te mogen verwelkomen. De uiteindelijke beslissing over de locatie wordt genomen door de Société du Tour de France.
De eerste editie van de Ronde van Frankrijk werd gehouden in 1903 en ging van start in Montgeron. Met uitzondering van de Tour van 1926 vond het vertrek tot en met 1950 altijd plaats in de regio Parijs. Sindsdien wordt de Grand Départ ieder jaar in een andere stad georganiseerd. Dit in tegenstelling tot de finish van de ronde, die (op de editie van 2024 na) wel altijd in Parijs gebleven is. Tegenwoordig vindt de Grand Départ zeer regelmatig buiten de Franse landsgrenzen plaats. Amsterdam had hiermee in 1954 de primeur.
Tijdens de eerste zes decennia (1903–1966) startte de Ronde van Frankrijk ieder jaar met een rit in lijn, met uitzondering van de edities van 1927 en 1928, toen gestart werd met een ploegentijdrit (de Tour kende in die jaren een andere opzet, waarbij het gros van de etappes werd verreden per ploeg). Vanaf 1967 werd het de gewoonte om de wedstrijd te beginnen met een korte individuele tijdrit, waarbij doorgaans sprake was van een proloog. Sinds 2008 wordt weer vaker gekozen voor een rit in lijn.
Voorafgaand aan de Grand Départ (meestal op de dag of twee dagen ervoor) vindt een ploegenpresentatie plaats, waarbij de deelnemende wielrenners worden voorgesteld aan de pers en het publiek. Daarnaast worden in de gaststad meestal vele andere (fietsgerelateerde) festiviteiten georganiseerd.
De twee andere grote wielerrondes, de Ronde van Italië en de Ronde van Spanje, kennen ook een Grand Départ, maar deze worden aangeduid met de respectievelijke termen Grande Partenza en Gran Salida.
Lijst van Grands Départs Met uitzondering van 1926 vond de Grand Départ tot 1950 ieder jaar officieel plaats in Parijs. De werkelijke startplaats lag echter vaak elders, namelijk in de stedelijke agglomeratie rond Parijs. In deze gevallen worden die plaatsen tussen haakjes weergegeven.
JaarDatumPlaatsType ritAfstand (km)Etappewinnaar19031 juli Parijs (Montgeron)Rit in lijn467 Maurice Garin19042 juli Parijs (Montgeron)Rit in lijn467 Michel Frédérick De aanvankelijke winnaar Maurice Garin werd later uit de uitslag geschrapt wegens het overtreden van de regels.19059 juli Parijs (Noisy-le-Grand)Rit in lijn340 Louis Trousselier19064 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn275 Émile Georget19078 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn272 Louis Trousselier190813 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn272 Georges Passerieu19095 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn272 Cyrille Van Hauwaert19103 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn272 Charles Crupelandt19112 juli Parijs (Neuilly-sur-Seine)Rit in lijn351 Gustave Garrigou191230 juni Parijs (Porte Maillot)Rit in lijn351 Charles Crupelandt191329 juni Parijs (Boulogne-Billancourt)Rit in lijn388 Giovanni Micheletto191428 juni Parijs (Saint-Cloud)Rit in lijn388 Philippe Thys191929 juni ParijsRit in lijn388 Jean Rossius De Fransman Henri Pélissier nam de leiding in het algemeen klassement.192027 juni Parijs (Argenteuil)Rit in lijn388 Louis Mottiat192126 juni Parijs (Argenteuil)Rit in lijn388 Louis Mottiat192225 juni Parijs (Porte Maillot)Rit in lijn388 Robert Jacquinot192324 juni Parijs (Porte Maillot)Rit in lijn381 Robert Jacquinot192422 juni Parijs (Porte Maillot)Rit in lijn381 Ottavio Bottecchia192521 juni Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn340 Ottavio Bottecchia192620 juni Évian-les-BainsRit in lijn373 Jules Buysse192719 juni Parijs (Le Vésinet)Ploegentijdrit180 Francis Pélissier192817 juni Parijs (Le Vésinet)Ploegentijdrit207 Nicolas Frantz192930 juni Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn206 Aimé Dossche19302 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn206 Charles Pélissier193130 juni Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn208 Alfred Hamerlinck19326 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn208 Jean Aerts193327 juni Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn262 Maurice Archambaud19343 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn262 Georges Speicher19354 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn262 Romain Maes19367 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn258 Paul Egli193730 juni Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn263 Jean Majerus19385 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn215 Willi Oberbeck193910 juli Parijs (Le Vésinet)Rit in lijn215 Amédée Fournier194725 juni ParijsRit in lijn236 Ferdy Kübler194830 juni ParijsRit in lijn237 Gino Bartali194930 juni ParijsRit in lijn182 Marcel Dussault195013 juli Parijs (Nogent-sur-Marne)Rit in lijn307 Jean Goldschmit19514 juli MetzRit in lijn185 Giovanni Rossi195225 juni BrestRit in lijn246 Rik Van Steenbergen19533 juli StraatsburgRit in lijn195 Fritz Schär19548 juli AmsterdamRit in lijn216 Wout Wagtmans19557 juli Le HavreRit in lijn216 Miguel Poblet19565 juli ReimsRit in lijn223 André Darrigade195727 juni NantesRit in lijn204 André Darrigade195826 juni BrusselRit in lijn184 André Darrigade195925 juni MulhouseRit in lijn238 André Darrigade196026 juni Rijsel (Lille)Rit in lijn108 Julien Schepens196125 juni RouenRit in lijn136,5 André Darrigade196224 juni NancyRit in lijn253 Rudi Altig196323 juni Parijs (Nogent-sur-Marne)Rit in lijn152,5 Eddy Pauwels196422 juni RennesRit in lijn215 Ward Sels196522 juni KeulenRit in lijn149 Rik Van Looy196621 juni NancyRit in lijn208,5 Rudi Altig196729 juni AngersProloog5,7 José María Errandonea196827 juni VittelProloog6 Charly Grosskost196928 juni RoubaixProloogHoewel de formele maximale lengte van een proloog (8 kilometer) overschreden werd, werd deze tijdrit door de Tourdirectie toch als zodanig aangeduid.10,4 Rudi Altig197027 juni LimogesProloog7,4 Eddy Merckx197126 juni MulhousePloegentijdrit11 Molteni De Belg Eddy Merckx nam de leiding in het algemeen klassement.19721 juli AngersProloog7,2 Eddy Merckx197330 juni ScheveningenProloog7,1 Joop Zoetemelk197427 juni BrestProloog7,1 Eddy Merckx197526 juni CharleroiProloog6,2 Francesco Moser197624 juni Saint-Jean-de-MontsDe werkelijke start lag bij Merlin Plage, dat deel uitmaakt van Saint-Hilaire-de-Riez.Proloog8 Freddy Maertens197730 juni FleuranceProloog5 Dietrich Thurau197829 juni LeidenProloog5,2 Jan Raas197927 juni FleuranceProloog5 Gerrie Knetemann198026 juni Frankfurt am MainProloog7,6 Bernard Hinault198125 juni NiceProloog5,9 Bernard Hinault19822 juli BazelProloog7,4 Bernard Hinault19831 juli Fontenay-sous-BoisProloog5,5 Eric Vanderaerden198429 juni MontreuilProloog5,4 Bernard Hinault198528 juni PlumelecProloog6,8 Bernard Hinault19864 juli Boulogne-BillancourtProloog4,6 Thierry Marie19871 juli West-BerlijnProloog6 Jelle Nijdam19883 juli Pornichet De prelude op 3 juli maakte officieel geen deel uit van de wedstrijd.Prelude1 Guido Bontempi4 juli PontchâteauRit in lijn91,5 Steve Bauer19891 juli LuxemburgProloog7,8 Erik Breukink199030 juni FuturoscopeProloog6,3 Thierry Marie19916 juli LyonProloog5,4 Thierry Marie19924 juli San SebastianProloog8 Miguel Indurain19933 juli Puy du FouProloog6,8 Miguel Indurain19942 juli Rijsel (Lille)Proloog7,2 Chris Boardman19951 juli Saint-BrieucProloog7,3 Jacky Durand199629 juni 's-HertogenboschProloog9,4 Alex Zülle19975 juli RouenProloog7,3 Chris Boardman199811 juli DublinProloog5,6 Chris Boardman19993 juli Puy du FouProloog7 Lance ArmstrongWegens dopinggebruik werd deze winnaar later geschrapt.20001 juli FuturoscopeIndividuele tijdrit16,5 David Millar20017 juli DuinkerkeProloog8,2 Christophe Moreau20026 juli LuxemburgProloog7 Lance Armstrong20035 juli ParijsProloog6,5 Bradley McGee20043 juli LuikProloog6,1 Fabian Cancellara20052 juli FromentineIndividuele tijdrit19 David Zabriskie20061 juli StraatsburgProloog7,1 Thor Hushovd20077 juli LondenProloog8 Fabian Cancellara20085 juli BrestRit in lijn195 Alejandro Valverde20094 juli MonacoIndividuele tijdrit15,2 Fabian Cancellara20103 juli RotterdamProloog8,9 Fabian Cancellara20112 juli Passage du GoisRit in lijn191,5 Philippe Gilbert201230 juni LuikProloog6,4 Fabian Cancellara201329 juni Porto-VecchioRit in lijn213 Marcel Kittel20145 juli LeedsRit in lijn190,5 Marcel Kittel20154 juli UtrechtIndividuele tijdrit13,7 Rohan Dennis20162 juli Mont Saint-MichelRit in lijn188 Mark Cavendish20171 juli DüsseldorfIndividuele tijdrit14,7 Geraint Thomas20187 juli Noirmoutier-en-l'ÎleRit in lijn201 Fernando Gaviria20196 juli BrusselRit in lijn194,5 Mike Teunissen202029 augustus De Grand Départ was aanvankelijk gepland voor 27 juni, maar moest worden uitgesteld vanwege de coronapandemie. NiceRit in lijn156 Alexander Kristoff202126 juni Brest Oorspronkelijk kreeg Kopenhagen de Grand Départ van 2021 toegewezen, maar dit werd met een jaar uitgesteld vanwege het samenvallen met het EK voetbal, waarvan Kopenhagen een van de gaststeden was.Rit in lijn187 Julian Alaphilippe20221 juli Kopenhagen Individuele tijdrit13,2 Yves Lampaert20231 juli BilbaoRit in lijn182 Adam Yates202429 juni FlorenceRit in lijn206 Romain Bardet20255 juli Rijsel (Lille)Rit in lijn185 Jasper Philipsen20264 juli BarcelonaPloegentijdrit19,6 Team Visma | Lease a Bike De Deen Jonas Vingegaard nam de leiding in het algemeen klassement.20272 juli EdinburghRit in lijn1842028 Reims
Grands Départs buiten Frankrijk Uiteraard lag de Grand Départ van de Ronde van Frankrijk het vaakst in Frankrijk zelf, namelijk 86 keer. De overige 27 edities gingen van start buiten de Franse landsgrenzen: AantalLandJaarPlaats6 1954 Amsterdam 1973 Scheveningen 1978 Leiden 1996 's-Hertogenbosch 2010 Rotterdam 2015 Utrecht5 1958 Brussel 1975 Charleroi 2004 Luik 2012 Luik 2019 Brussel4 1965 Keulen 1980 Frankfurt am Main 1987 West-Berlijn 2017 Düsseldorf3 1992 San Sebastian 2023 Bilbao 2026 Barcelona2 1989 Luxemburg 2002 Luxemburg 2007 Londen 2014 Leeds1 2022 Kopenhagen 1998 Dublin 2024 Florence 2009 Monaco 1982 Bazel
Zie ook Lijst van etappewinnaars op de Champs-Élysées
Categorie:Ronde van Frankrijk