De Nashvilleverklaring (Engels: Nashville Statement) is een document over het christelijk geloof, huwelijk en seksualiteit dat oorspronkelijk in 2017 in de Amerikaanse stad Nashville is opgesteld. Met deze verklaring wilden de ondertekenaars, meest afkomstig uit orthodox en conservatief protestantse of evangelicale kringen, een eenduidig geluid laten horen rond thema’s als homoseksualiteit, genderneutraliteit en transseksualiteit. De ondertekenaars spreken zich uit tegen lhbt-seksualiteit, transseksualiteit, het homohuwelijk, polygamie, polyamorie, overspel en seksuele onreinheid. De verklaring zegt hier normen en waarden ontleend aan de Bijbel ten aanzien van seksualiteit, geslachtsidentiteit en het belang van huwelijkstrouw tegenover te stellen. De kern hiervan is dat God de vrouw en de man heeft geschapen om binnen het huwelijk kinderen te mogen opvoeden en liefhebben.
De eerste ondertekenaars van de Amerikaanse versie waren 150 voornamelijk conservatieve leiders vanuit het evangelisch christendom. De verklaring werd vervolgens vertaald in het Duits, Spaans en Chinees.Vijf vragen over Nashvilleverklaring, 7 januari 2019, rd.nl In december 2018 werd de Nederlandstalige versie ter ondertekening voorgelegd aan een selecte groep Nederlandse predikanten. Een maand later werd de ondertekende verklaring openbaar gemaakt.
Zowel in de VS als in Nederland kreeg de verklaring vooral bijval uit conservatief christelijke hoek. Er was echter in deze kringen bij personen die de strekking van het document in principe konden onderschrijven, wel kritiek op het gebrek aan pastorale toon. Ook werd de vrees uitgesproken dat de verklaring de kloof tussen de lhbt-gemeenschap en de kerken zou vergroten. Vanuit de bredere samenleving en vanuit andere kerkgemeenschappen werd de verklaring bekritiseerd als transfoob en homofoob.
In Nederland betuigden veel personen en instellingen na de publicatie van de Nashvilleverklaring hun steun aan de lhbt-gemeenschap en spraken zij hun afkeuring uit over toon en inhoud van de verklaring. Vanuit conservatief-christelijke hoek werd naar aanleiding van de negatieve reacties aangevoerd dat het debat rond gender en homoseksualiteit verhard was tot een voor-tegendiscussie met te weinig ruimte voor nuance.
Inhoud De verklaring bestaat uit een voorwoord gevolgd door veertien artikelen. Ieder artikel bestaat uit een bevestiging en verwerping van bepaalde normen en waarden. Kern van de inhoud is dat het huwelijk door God is ingesteld als ‘levenslange verbondsrelatie tussen één man en één vrouw’. Daarnaast wordt het 'in strijd met Gods heilige bedoelingen' genoemd als mensen 'zichzelf bewust willen zien en positioneren als personen met een homoseksuele of transgenderidentiteit'. Seks voor of buiten het huwelijk, homoseksuele relaties en transseksualiteit worden afgewezen. De tekst suggereert dat homoseksuele gevoelens en gevoelens van genderdysforie overwonnen kunnen worden.
Verenigde Staten De Nashvilleverklaring werd opgesteld door de Council on Biblical Manhood and Womanhood en werd in augustus 2017 gepresenteerd tijdens de jaarlijkse conferentie van de ethische commissie van de Southern Baptist Convention, het grootste protestantse kerkgenootschap (ongeveer 15 miljoen leden) in Nashville, Verenigde Staten. De oorspronkelijke ondertekenaars waren 150 voornamelijk conservatieve leiders vanuit het evangelisch christendom.
De verklaring is een vervolg op het Danvers Statement uit 1988 van dezelfde organisatie, een verklaring tegen het feminisme.Seije Slager, Nashville: van theologisch dispuut tot wapen in de evangelische cultuurstrijd, Trouw, 8 januari 2019 De Nashvilleverklaring kwam tot stand omdat volgens de opstellers binnen de samenleving de opvattingen over de verhouding tussen man en vrouw, en over wat het betekent om mens te zijn, sterk veranderd waren; er was een seculiere moraal ontstaan die losstaat van het christelijke geloof. De seculiere moraal rondom seksualiteit en genderidentiteit wordt door hen afgewezen. Tot de ondertekenaars behoren prominenten als John Piper, William Lane Craig, televisiedominee James Dobson, John F. MacArthur en James Packer. In januari 2019 was de Amerikaanse Nashvilleverklaring ondertekend door ruim 22.000 voornamelijk evangelisch christelijken.
Kritiek De Nashvilleverklaring werd in de Verenigde Staten bekritiseerd door liberale én conservatieve christelijke groepen, en door lhbt-activisten. De kritiek vanuit conservatieve hoek verwees onder andere naar het feit dat de evangelische leiders een hypocriete indruk maakten door zich nu uit te spreken tegen het homoseksualiteit en transseksualiteit, terwijl ze niet hadden geprotesteerd tegen het zedeloze gedrag van de Amerikaanse president Donald Trump. Daarnaast vreesden sommigen dat de verklaring zou kunnen leiden tot verdere verwijdering tussen de Amerikaanse lhbt-gemeenschap en de kerk.
Nederland thumb|start=5:07|In een interview met het lokale Youtubekanaal Podkat stelt ondertekenaar ds. P. den Ouden van de Hersteld Hervormde Triumfatorkerk in Katwijk aan Zee dat de Nashvilleverklaring eigenlijk niets nieuws verkondigt In Nederland namen dr. Piet de Vries, seminariumdocent van de Hersteld Hervormde Kerk, en evangelist Arjan Baan in 2018 het initiatief voor een Nederlandstalige versie. Zij wilden aansluiten bij de internationale beweging en een duidelijke positie innemen.
De Nederlandstalige versie werd vertaald door een werkgroep bestaande uit predikanten uit de reformatorische hoek: ds. J.M.J. Kieviet, (van de uiterst conservatieve Bewaar het Pand-groep binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken), dr. Maarten Klaassen (Gereformeerde Bond in de PKN), ds. S.T. Lagendijk (Hersteld Hervormde Kerk), ds. M. van Reenen (Hersteld Hervormde Kerk), ds. C. Sonnevelt (Gereformeerde Gemeenten), dhr. L. van der Tang (Gereformeerde Gemeenten in Nederland) maar ook enkele evangelische voorgangers, onder wie de prominente Orlando Bottenbley.
Voorgeschiedenis Een maand voordat de Nederlandse Nashvilleverklaring het licht zag, hadden bijbelvertaler drs. Kees van der Ziel, theoloog dr. Piet de Vries, publicist dr. Bart-Jan Spruyt, evangelist Arjan Baan en enkele andere auteurs uit 'reformatorische en bijbelgetrouwe evangelische kring' al een andere, kortere, Nederlandse verklaring over homoseksualiteit gepubliceerd: 'Homoseksualiteit vraagt om hernieuwd belijden'.Verklaring: Homoseksualiteit vraagt om hernieuwd belijden, 6 december 2018, Reformatorisch Dagblad De directe aanleiding voor deze eerdere verklaring was een studiedag over homoseksualiteit en kerk, waar werd gepleit voor meer acceptatie van lhbt'ers. Diezelfde dag besprak de synode van de Protestantse Kerk in Nederland een voorstel om homoseksuele relaties in te zegenen. In een open brief, kort na die bespreking, riepen honderden progressieve predikanten en kerkelijk werkers daartoe op.Nico de Fijter, 'Nashvillers wilden progressieve PKN’ers tegengas geven;, Trouw, 7 januari 2019
Al vóór de synodevergadering verklaarden Spruyt, De Vries en enkele andere reformatorische opinieleiders in een gemeenschappelijk opiniestuk: '...dat wij niet willen meegaan in de tendens om te stellen dat er vanuit een eenheid des geloofs verschillende visies op homoseksualiteit mogelijk zijn.'Dr. Steef de Bruijn, mr. Diederik van Dijk, dr. Bart Jan Spruyt, dr. Piet de Vries en dr. Wim de Vries, Eenheid gewenst in lhbt-debat', Reformatorisch Dagblad, 14 november 2018. Deze stelling komt overeen met artikel 10 van de Nashvilleverklaring.Het ontkennende deel van artikel 10 luidt: 'WIJ ONTKENNEN dat de goedkeuring van homoseksuele onreinheid of transgenderisme een moreel neutrale zaak is, waarover getrouwe christenen onderling van mening mogen verschillen.' Spruyt had zelfs al in september 2017 een essay gepubliceerdZonder huwelijk geen overspel waarin hij instemmend een boek besprak van R. Albert Mohler Jr.: een van de opstellers van de (Amerikaanse) Nashvilleverklaring.David Bos, 'Waarom refo-fundamentalisten de Nashvilleverklaring naar Nederland haalden; titel in printeditie: 'De F-side van protestants Nederland', Trouw, 2 februari 2019.
Vertaling, bewerking en publicatie De vertalers van de Nashville-verklaring hebben er naar eigen zeggen bewust voor gekozen om nauw aan te sluiten bij de Amerikaanse versie en geen eigen inzichten aan te brengen. Aan de Nederlandstalige versie zijn een naschrift en schriftgedeelten toegevoegd. Het naschrift pleit voor pastorale zorg voor leden van de lgbt-gemeenschap, en belijdt schuld voor de manier waarop christenen met hen zijn omgegaan.
Op 4 januari 2019 werd de tekst publiek gemaakt via een hiervoor opgezette website; in de weken daarvoor waren Nederlandse predikanten opgeroepen de verklaring te ondertekenen. De verklaring werd aanvankelijk met de lijst van ondertekenaars op de website getoond.Nashvilleverklaring met naschrift met de eerste ondertekenaars, in Veel discussie over Nashville-verklaring, EO-visie, 6 januari 2019 Op 6 januari werd de lijst verwijderd omdat volgens de organisatie enkele ondertekenaars zich hadden teruggetrokken en de lijst checken lastig was.Lijst met ondertekenaars Nashvilleverklaring offline gehaald, RD, 7 januari 2019
Naar aanleiding van het artikel van de hoogleraren Huijgen en Kater werd de definitieve versie van de Nederlandstalige verklaring voorzien van een naschrift dat pleit voor pastorale zorg.
Ondertekenaars thumb|Parlementariër Kees van der Staaij (SGP) behoorde tot degenen wier naam onder de Nederlandstalige versie van de Nashvilleverklaring kwam te staan. Hij gaf later aan dat dit niet zijn intentie was geweest. In Nederland kreeg de verklaring bijval, maar vooral kritiek. De bijval kwam vooral uit conservatief christelijke hoek, al kwam van die kant ook kritiek.Hoopgevend is de stortvloed aan negatieve reacties na Nashville verklaring, Trouw, 8 januari 2019 De eerste groep ondertekenaars bestond uit ongeveer 250 vertegenwoordigers (vooral voorgangers) vanuit de Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten, de Gereformeerde Gemeenten in Nederland, Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland, de Christelijke Gereformeerde Kerken en evangelische gemeenten maar ook enkele predikanten in de Protestantse Kerk Nederland en de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt). Tot deze eerste ondertekenaars, allen mannen, behoorden ook de SGP-politici Kees van der Staaij en Diederik van Dijk, alsmede de hoogleraren Wim van Vlastuin, Willem Jan op 't Hof en Marc de Vries.Nashvilleverklaring met ondertekenaars, website Evangelische Omroep (archief, Archive.org). De versie met ondertekenaars werd al binnen enkele dagen verwijderd van de oorspronkelijke website.
In het radioprogramma Dit is de dag en in de tv-talkshow Jinek gaf Van der Staaij echter aan dat hij geen handtekening had gezet. Hij zou alleen positief hebben gereageerd op het idee om de Amerikaanse versie in het Nederlands te vertalen. Dat zou door de initiatiefnemers als een handtekening zijn geïnterpreteerd. Het zou niet zijn intentie zijn geweest bekend te maken dat hij achter de verklaring stond en of er vanuit de politiek aan gekoppeld te worden. In een officiële verklaring op de website van de SGP stelde hij ook vooral het uitvoerige nawoord in de Nederlandse versie waardevol te vinden omdat daarin de grote verantwoordelijkheid werd benadrukt voor een zorgvuldige omgang met mensen.
Theologische en kerkelijke kritiek