thumb|Vladimir Lenin Het begrip nuttige idioot verwijst naar het gebruiken van (voornamelijk) publieke figuren voor propagandadoeleinden, zonder dat die persoon zich daarvan bewust is. De term wordt veelal toegeschreven aan Vladimir Lenin, maar deze bewering is omstreden.
Begripsherkomst Vaak wordt ervan uitgegaan dat de term nuttige idioot voor het eerst werd gebruikt tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Sovjet-Unie. Lenin zou de uitdrukking gebruiken voor westerse intellectuelen die vanuit hun idealisme konden worden ingezet voor Sovjet-propaganda, maar er bestaan geen bronnen die dit aantonen.On Language. New York Times, William Safire (12 april 1987) Geraadpleegd op 9 november 2018
Vanaf de Tweede Wereldoorlog verspreidde de term zich wereldwijd. In veel gevallen werden hiermee personen beschreven die voor de buitenlandse politiek van de Sovjet-Unie gebruikt werden.Künstler und Gelehrte als nützliche Idioten. Zeit Online (22 september 1967) Geraadpleegd op 9 november 2018 In een tweedelige BBC-radiodocumentaire uit 2010 noemt journalist John Sweeny de auteurs Herbert George Wells, Doris Lessing, George Bernard Shaw, Walter Duranty en zanger Paul Robeson nuttige idioten.idiots. BBC1, John Sweeney (8 augustus 2010) Geraadpleegd op 9 november 2018
Tevens wordt met de term nuttige idioten geduid op westerse sympathisanten van andere autoritaire regimes, zoals het Libië van Moammar al-Qadhafi en Noord-Korea (Dennis Rodman).Useful idiots, then and now. Boston Globe, Jeff Jacoby (13 maart 2013) Geraadpleegd op 9 november 2018
Huidig gebruik Tegen de achtergrond van de Russisch-Oekraïense Oorlog wordt de term nuttige idioten door internationale media wederom gebruikt. Het betreft hierbij hoofdzakelijk de hartelijke contacten tussen de Russische regering en Vladimir Poetin met diverse Europese en Amerikaanse bekendheden, waaronder Marine Le Pen, Gábor Vona en Donald Trump.Former CIA chief: Trump is Russia’s useful fool. The Washington Post, Michael V. Hayden (3 november 2016) Geraadpleegd op 9 november 2018Why Europe Is Right to Fear Putin’s Useful Idiots. Foreign Policy, Alina Polyakova (23 februari 2016) Geraadpleegd op 9 november 2018
In Nederland zijn Harry van Bommel en Thierry Baudet weleens als nuttige idioot aangeduid.Nuttige idioten NRC Handelsblad, Bas Heijne (17 februari 2017) Geraadpleegd op 9 november 2018
Media Aflevering 9 in het zevende seizoen van de serie Homeland is getiteld Useful Idiot (Nuttige Idioot).Useful idiot. IMDB. Geraadpleegd op 9 november 2018
Zie ook Anticommunisme Fellow-traveller Mccarthyisme
Categorie:Sovjet-Unie Categorie:Politiek jargon