Ekologie (Strohalm tijdschrift over milieu en maatschappij)

Ekologie. Strohalm tijdschrift over milieu en maatschappij, was een tijdschrift dat verscheen van 1978 tot 1985, waarin een breed scala van milieuvraagstukken werd besproken vanuit een kritisch perspectief. Het werd door de redactie zelf in 1978 aangeduid als "een nieuw, krities milieutijdschrift"Ekologie nr. 2, achterzijde omslag. en later, in het twintigste nummer (1983), als "een kritische serie over milieu en maatschappij".Ekologie nr. 20, p. 88.

Ekologie werd in 1978 gestart als een gezamenlijk project van de Ekologische Uitgeverij en Aktie Strohalm. De redactie en administratie waren aanvankelijk gevestigd op het adres van de Ekologische Uitgeverij in Amsterdam. In het vijfde nummer van het tijdschrift werd gemeld dat de kernredactie werd gevormd door Jan van Arkel en Pieter Schroevers, en dat de Strohalm-groep als zodanig de redactionele eindverantwoordelijkheid had.Ekologie, nr. 5, p. 258. Bart Nederbragt, Hein Brijker en Hans van Teijlingen maakten ook deel uit van de redactie.Zie Ekologie 23 (1984), p. 120. Pieter Schroevers wordt in dit nummer niet meer als redactielid genoemd. Vanaf nummer 15 (1981) werd het tijdschrift uitgegeven door de Stichting Ekologie, aanvankelijk gevestigd in Amsterdam, later in Utrecht.

Bij de start van het tijdschrift bestond er een ambitieus uitgave-programma. In 1978 en 1979 zouden acht nummers verschijnen, maar nr. 8 verscheen pas in februari 1980 en hoewel voor 1980 zes nummers gepland waren, verscheen het driedubbelnummer 12/13/14 pas in 1981. Bij het verschijnen van nr. 19, in april 1983, meldt de redactie dat dit eigenlijk nog het eerste nummer van jaargang 1982 (nr. 19 t/m 22) is. Vanaf dat moment verschijnt er elk kwartaal een nummer, of per halfjaar een dubbelnummer. Het laatste (dubbel-)nummer is nr. 26/27: 4e kwartaal 1984 / 1e kwartaal 1985.

De eerste tien nummers telden steeds ongeveer 60-70 pagina's. Daarna werd het beeld onregelmatiger. nr. 11 had 100 pagina's. Het driedubbelnummer 12/13/14 had er 168. de nummers 15, 16 en 17/18 resp. 88, 80 en 168. Nr. 19 telde 96 pagina's en nr. 20 had er 88. Het dubbelnummer 21/22 was met 240 bladzijden het omvangrijkst. Daarna volgden drie nummers met resp. 120, 96 en 56 pagina's en het laatste dubbelnummer telde 220 bladzijden.

1/2/3: Laura Conti De eerste drie nummers waren nagenoeg geheel gevuld met een algemene inleiding op het milieuvraagstuk van de hand van de Italiaanse schrijfster Laura Conti – Wat is ekologie? – Kapitaal, arbeid en milieu. (1977) – Ce cos'è l'ecologia. Capitale, lavora e ambiente. Milaan: Éd. Mazotta. . Het boekje is later in z'n geheel in Nederland uitgegeven: (1978) – Wat is ekologie? Kapitaal, arbeid en milieu. Amsterdam: Ekologische Uitgeverij. , Het eerste deel droeg de titel 'Water'.Ekologie, 1e jrg. nr. 1, 1978: 'Water'. , . Het tweede deel had als onderwerp 'Energie en grondstoffen'Ekologie, 1e jrg. nr. 2, 1978: 'Energie en grondstoffen',, . terwijl het derde nummer 'Landbouw, voedsel, bevolking' als thema had.Ekologie, 1e jrg. nr. 3, 1978: 'Landbouw, voedsel, bevolking', , .

De teksten werden vertaald en bewerkt door Red Rikken. In het derde nummer werd aangekondigd dat Pieter Schroevers kritische kanttekeningen wilde plaatsen. Die werden opgenomen in het vijfde nummer.Kritiek Schroevers: zie Ekologie 1e jrg. nr. 3, p. i. De kritiek volgde in nr. 5, p. 315-320.

In het tweede nummer van Ekologie werd bovendien begonnen "Iets over Aktie Strohalm" te melden. (1978) – 'Iets over Aktie Strohalm,' in: Ekologie, 1e jrg. nr. 2, p. i-iv. Van de belofte, om de tekst te vervolgen in het derde nummer kwam niets, door "ruimtegebrek".

4: Kernenergie Het vierde nummer ging geheel over kernenergie.Ekologie, jaargang 1979, nr. 4: Jan van Arkel, Roland Kollert – 'Kernenergie, de plutoniumekonomie en afvaldumping,' , . Dit nummer zou in 1980 in een bijgewerkte herdruk opnieuw verschijnen.Kernenergie. De plutoniumekonomie en afvaldumping; Borssele en Dodewaard herdruk 1980, , In 1982 verscheen een "vervolg"-deeltje 'Kernenergie – plutoniumekonomie / afvaldumping / UCN'Herman Damveld, Henk Korstjens, Joop Boer (1982) – 'Kernenergie. De plutoniumekonomie, afvaldumping en verrijking in Almelo', Ekologie, april 1982, .

5: Luchtvervuiling Het grootste deel van het vijfde nummerEkologie, jaargang 1979, nr. 5: – 'Luchtvervuiling. Blauwe lucht boven de steden: Gezichtsbedrog,' , . werd in beslag genomen door Blauwe hemel boven de industriesteden – gezichtsbedrog (naar een kritiek op de strategie van de technologische symptoombestrijding), oorspronkelijk (in het Duits) geschreven door Martin Jänicke, hoogleraar politicologie aan de Vrije Universiteit Berlijn. (1978) – 'Blauer Himmel über den Industriestädten – eine optische Täuschung,' in: (Hrsg.) (1978) – Umweltpolitik. Beiträge zur Politologie des Umweltschutzes. , p. 150-165 (zie ook: deze beschrijving. Daarnaast werden in dit vijfde nummer van Ekologie ook dossiers gewijd aan zwaveldioxide, fotochemische smog, "kankerhaarden" in NederlandNaar aanleiding van de publicatie van dr. G.J. Bos (1979) – 'Kankersurveillance in geheel Nederland of bevolkingsonderzoek in Dodewaard', in: Medisch Contact nr. 25 en 27., benzeen en pcb.

Ten slotte reageerde Pieter Schroevers in dit nummer op de politieke stellingname van Laura Conti in de eerste drie nummers van Ekologie.

6: Japan Het zesde nummer van Ekologie was geheel gewijd aan het "voorbeeld Japan".Ekologie, jaargang 1979, nr. 6: – Milieuproblemen van de industriestaat. Het voorbeeld Japan, , . Het behandelde de problemen van de moderne industriestaat, aan de hand van twee artikelen van Kenichi Miyamoto, hoogleraar economische geografie aan de universiteit van Osaka. In Japan deden zich ernstige milieurampen voor; daarvan is de Minamataramp een van de bekendste. In Japan was ook veel verzet tegen milieubedreigende activiteiten. Een voorbeeld daarvan was de strijd van boeren tegen de aanleg van het nieuwe vliegveld van Tokio, luchthaven Narita. Ook was Japan een voorloper in de ontwikkeling van milieutechnologie: het opbouwen van een industrieel complex ter bestrijding van (veelal door de industrie veroorzaakte) milieuproblemen. Een dergelijke aanpak werd door de redactie van Ekologie als "uitzichtloos" bestempeld.

Het nummer werd geïllustreerd met afbeeldingen uit een stripverhaal over een boerenfamilie die aan de rand van Hiroshima leefden. Daarnaast bevat het nummer foto's over de strijd om Narita van Fukushima Kikujiro en foto's van de slachtoffers van de Minamataziekte door W. Eugen Smith.Zie :s:en:W.Eugen Smith#Japan and Minamata.

7: West Suriname In het zevende nummer kwam het probleem van het verdwijnen van het tropisch regenwoud aan de orde, aan de hand van het voorbeeld van het West-Surinameplan. Henk van Arkel en Joke Oosterhuis redigeerden 'Uitverkoop van de tropische natuur'.Ekologie, jaargang 1979, nr. 7: – 'Uitverkoop van de tropische natuur. Het ontwikkelingsprojekt West Suriname,' , .

8: Zonne-energiemaatschappij Het achtste nummerEkologie, jaargang 1979, nr. 8: 'Naar een zonneënergie-maatschappij. Een scenario door Barry Commoner,' , . Het nummer verscheen in 1980. bevat een (bewerkte) vertaling van twee hoofdstukken uit een boek van Barry Commoner over de toepassing van zonne-energie op grote schaal. (1979) – The Politics of Energy. New York: Knopf, , . In Ekologie 8 een bewerkte vertaling van hoofdstuk 5: 'Solar versus Nuclear Energy – The Politics of Choice' en hoofdstuk 6: 'The Solar Transition: The Politics of Transformation.' De 'Inleiding' van Ekologie bevat een korte samenvatting van de overige hoofdstukken.

Bram van der Lek schrijft in hetzelfde nummer een kritische beschouwing over de tekst van Commoner, onder de titel 'Wat voor kansen heeft de "zachte" koers?'<ref>'Ekologie, jaargang 1979, nr. 8, pp. 517-523.</ref>

9: Natuur In het negende nummer van EkologieEkologie, jaargang 1980, nr. 1 [=nr. 9]: – 'De natuur wordt steeds armoediger,' , . schrijft de bioloog Pieter Schroevers onder de titel 'De Natuur wordt steeds armoediger', over de drastische achteruitgang van het aantal soorten planten en dieren in de Nederlandse natuur. Hij probeert een "biologies kwaliteitsbegrip" te ontwikkelen, dat aansluit bij ontwikkelingen die in die tijd gaande waren in de landschapsecologie.

10/11: Chemische risiko's De nummers 10 en 11 behandelen de risico's van chemisch afval.Ekologie, jaargang 1980, nr. 2 [=nr. 10]: 'Chemische risiko's, deel 1,' ; jaargang 1980 nr. 3 [=nr. 11]: 'Chemische risiko's, deel 2,' . In het eerste deel wordt een aantal voorbeelden gegeven van ernstige ongelukken in binnen- en buitenland met chemisch afval, zoals de Sevesoramp in 1976, de problemen bij GE Plastics in Bergen op Zoom in 1977 en de giframp bij Lekkerkerk in 1980. In Ekologie 10 komen ook de gezondheidseffecten van chemische stoffen aan de orde, vooral het gevaar voor kanker.

In 'Chemische risiko's, deel 2' worden de ecologische gevolgen van chemisch afval behandeld (lucht-, water- en bodemvervuiling). Ook bevat dit deeltje een hoofdstuk over veiligheidsrisico's. Lucas Reijnders schrijft over 'Explosies en branden in de chemie'. Verder in dit deeltje een hoofdstuk over (ongelukken met) LPG. Vervolgens komt het beleid inzake chemisch afval en milieugevaarlijke stoffen aan de orde en komt de vraag aan de orde naar de maatregelen die nodig zijn.

Achterin Ekologie 11 geeft Herman Damveld een update over kernenergie.

12/13/14: Milieupolitiek Het driedubbeldikke nummer 12, 13 en 14 was geheel gewijd aan milieupolitiek.Ekologie jaargang 1980, nrs. 4, 5 en 6 [=nr. 12/13/14]: – 'Milieupolitiek,' , .

Het nummer begint met 'Het eindige milieu en de oneindige groei. Over het gebruik van de ellendespiraal,' door Aktie Strohalm. "Ellendespiralen" werden in de benadering van Strohalm gebruikt om zichtbaar te maken dat oplossingen voor negatieve maatschappelijke ontwikkelingen op langere termijn het probleem versterken en kunnen leiden tot nieuwe problemen op andere terreinen.

Het artikel wordt gevolgd door een interview met Willem Hoogendijk, die al vanaf de start actief was binnen Aktie Strohalm.

Van Martin Jänicke, die ook al een bijdrage leverde aan Ekologie nr. 5, staat in dit nummer een (vertaald) artikel over 'Milieupolitiek in het kapitalistische industriesysteem. Een probleemschets bij wijze van inleiding'. (1978) – 'Umweltpolitik im kapitalistischen Industriesystem. Eine einführende Problemskizze',' in: (Hrsg.) (1978) – Umweltpolitik. Beiträge zur Politologie des Umweltschutzes. , p. 9-35 (zie ook: deze beschrijving.

William Leiss, hoogleraar politicologie in Toronto (Canada) schreef een boek waarvan het artikel 'Grenzen aan de bevrediging. Over behoeften, konsumptiegoederen en de onderwerping van de natuur' een samenvatting en vertaling is. (1976) – The Limits to Satisfaction. An essay on the problem of needs and commodities. Toronto: University of Toronto Press. (Google books); samenvatting en vertaling in Ekologie 12/13/14 door Jan van Arkel. Gearchiveerd op 27 juni 2023.

15: Kernenergie in België en Nederland Het vijftiende nummer van Ekologie was, net als het vierde, geheel gewijd aan kernenergie en de acties van de antikernenergiebeweging.Ekologie jaargang 1981-1 [=nr. 15]: – 'Kernenergie in België & Nederland,' , . Het bevat artikelen van Wim Kersten ('België wereldkampioen atoomstroom'), Jan van Arkel ('Borssele sluitstuk' en 'Kalkar: kostbaar en nog helemaal niet snel'), Hans Vollaard ('Wie sluit Dodewaard'), Herman Damveld ('Opwerkingskontrakten, of: op weg naar de atoomstaat'), Els Duin ('Afvalopslag in Ahaus') en Erik Gijsbers ('Giroblauw, of: de thuisbankier slaat terug').

16: Chips