Jair Messias Bolsonaro (Glicério, 21 maart 1955) is een Braziliaans politicus.Biografia de Jair Bolsonaro, www.ebiografia.com. Gearchiveerd op 10 juni 2023. Hij is sinds 1991 Nationaal Congreslid, was achtereenvolgens lid van acht politieke partijen en stelde zich namens de Sociaal-Liberale Partij (PSL) kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2018. Hij won deze verkiezingen op 28 oktober 2018 en trad op 1 januari 2019 aan als de 38e president van Brazilië. Hij verloor de presidentsverkiezingen in 2022. Op 8 januari 2023 vond een couppoging plaats in de hoofdstad waarvoor Bolsonaro werd veroordeeld door het hooggerechtshof in 2025.
Biografie Bolsonaro is een nakomeling van Geraldo Bolsonaro en Olinda Bonturi, allebei afstammelingen van Italianen.Ele não era de falar besteira', diz mãe de Jair Bolsonaro, revistacrescer.globo.com. Gearchiveerd op 30 maart 2023. Hij groeide met zijn vijf broers en zusters op in Eldorado, een klein dorp in de vallei van de Ribeira.
Na een militaire opleiding aan de Academia Militar das Agulhas Negras diende Bolsonaro van 1971 tot 1988 in het Braziliaanse leger.
Politieke carrière In 1988 werd hij namens de Christendemocratische Partij raadslid in Rio de Janeiro. In 1991 begon hij als federaal congreslid. Tussen 1991 en 2018 zat hij steeds in de oppositie en legde bijna 200 wetsvoorstellen neer, waarvan er twee door het parlement werden goedgekeurd.Bolsonaro aprova dois projetos em 26 anos de Congresso, Julia Lindner, Estadão, 23 juli 2017. Gearchiveerd op 3 november 2022.
President van Brazilië 2019-2023 Op 22 juli 2018 droeg de Sociaal-Liberale Partij (PSL) hem voor als presidentskandidaat voor de aankomende verkiezingen. Op 6 september 2018 werd Bolsonaro in de stad Juiz de Fora door Adelio Bispo de Oliveira neergestoken, tijdens een campagnerally.Neergestoken 'tropische Trump' zet Brazilië op z'n kop, NOS, 7 september 2018. Gearchiveerd op 8 maart 2023. Hij overleefde de aanslag en kon op 30 september het ziekenhuis verlaten. Hij kreeg bij de tweede verkiezingsronde op 28 oktober 2018 55% van de stemmen, 10% meer dan zijn tegenstander Fernando Haddad van de Arbeiderspartij. Hij won daarmee de presidentsverkiezingen.Rechts-populistische Bolsonaro nieuwe president Brazilië, NOS, 28 oktober 2018. Geraadpleegd op 29 oktober 2018. Gearchiveerd op 29 oktober 2018. In zijn overwinningsspeech beklemtoonde Bolsonaro dat zijn regering de democratie en de grondwet zal verdedigen.Brazil's newly elected president Jair Bolsonaro victory speech, YouTube, 28 oktober 2018. Gearchiveerd op 22 mei 2023.
Hij gaf aan dat hij het aantal ministeries wilde verminderen en dat hij Sergio Moro, die bekend werd als de onderzoeksrechter in het corruptieschandaal Lava jato ('autowasserij'), tot minister van Justitie zou benoemen. Brazil's Jair Bolsonaro makes top judge Sergio Moro justice minister, BBC, 1 november 2018. Gearchiveerd op 5 april 2023. Zijn economisch team wordt geleid door Paulo Guedes.President-Elect Bolsonaro To Brazil's Bureaucrats: 'You're Fired', Forbes, 1 november 2018 Bolsonaro is van plan de Braziliaanse ambassade in Israël te verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem.Bolsonaro wil Braziliaanse ambassade in Israël naar Jeruzalem verplaatsen, De Standaard, 1 november 2018. Gearchiveerd op 12 augustus 2022.
De Braziliaanse beurs reageerde positief op de verkiezing van Bolsonaro en sloot op 1 november 2018 af op een nieuwe recordhoogte.Bolsonaro-effect stuurt beurs Sao Paulo naar recordhoogtes, De Standaard, 2 november 2018
Eind januari 2019 raakte Bolsonaro in opspraak nadat bleek dat zijn zoon Flávio Bolsonaro nauwe banden onderhield met hoofdverdachten voor de moord op Marielle Franco, namelijk leden van de moordenaarsbende Escritório do Crime ("Bureau van de misdaad"). Een media-optreden in Davos door de president werd hierop afgeblazen. Flávio ontkende de vastgestelde banden en sprak van een lastercampagne."Marielle Franco's fiancee on the grief of losing Brazilian LGBT activist and Bolsonaro's rise: 'A nightmare has become my actual life'", The Independent, 27 januari 2019. Gearchiveerd op 8 maart 2023."Video: The Dramatic Scandal Swallowing the Bolsonaro Presidency Just Drove an LGBT Congressman to Flee Brazil", The Intercept, 25 januari 2019. Gearchiveerd op 3 juni 2023. "Bolsonaro cancela entrevista coletiva no Fórum Econômico Mundial ", O Globo, 23 januari 2019. Gearchiveerd op 27 april 2023. Lokale media berichtten op 29 oktober 2019 dat de bezoekersgegevens van een luxe-appartementencomplex in Rio de Janeiro, waar de hoofdverdachten van de moord op Franco enkele uren voor haar dood samen waren gekomen, vermeldden dat zij op bezoek waren bij Jair Bolsonaro. Bolsonaro ontkende kort daarna alle betrokkenheid bij de moord in een Facebookvideo en viel uit tegen de media. Terrence McCoy, Marina Lopes and Teo Armus, This will not stick: Brazilian president lashes out over alleged links to left-wing politician’s killing, Washington Post, 30 oktober 2019. Gearchiveerd op 30 november 2022.
In april 2020 kondigde Sergio Moro, zijn minister van Justitie, zijn vertrek aan uit protest tegen de plannen van Bolsonaro om het hoofd van de federale politie, Mauricio Valeixo, te vervangen.Politieke crisis in Brazilië: minister Justitie stapt op na ruzie met Bolsonaro, NOS, 24 april 2020. Geraadpleegd op 25 april 2020. Gearchiveerd op 29 april 2020. Moro beschuldigde Bolsonaro van herhaaldelijke pogingen om politieonderzoeken, vooral tegen zijn drie zonen, te beïnvloeden. De oudste zoon van de president, senator Flávio Bolsonaro, wordt onderzocht wegens corruptie en zou banden hebben met milities in Rio de Janeiro. Carlos Bolsonaro is wethouder van de stad Rio de Janeiro en hij zou op grote schaal nepnieuws hebben verspreid en dit laatste zou ook van toepassing zijn op parlementslid Eduardo Bolsonaro. Direct nadat Moro zijn ontslag bekend had gemaakt, braken er op verschillende plekken in het land spontane protesten uit tegen Bolsonaro.
Verkiezingen 2022 Bolsonaro stelde zich op 24 juli 2022 weer kandidaat voor de presidentsverkiezingen die op 2 oktober 2022 in Brazilië worden gehouden. Reuters Bolsonaro officially launches re-election bid, 24 juli 2022. Gearchiveerd op 8 maart 2023. Zijn belangrijkste opponent is oud-president Luiz Inácio Lula da Silva en in de peilingen ligt Bolsonaro zo'n 20%-punten op Lula achter. Bolsonaro heeft eerder kritiek geuit op het elektronisch kiessysteem, zonder bewijs te leveren dat het systeem niet goed werkt, en heeft gesuggereerd dat hij de uitslag niet zou accepteren. In zijn speech waarin hij zich herkiesbaar stelde, verklaarde hij met nadruk dat het leger achter hem staat.
Op 30 oktober 2022 verloor hij in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Zijn linkse opponent Luiz Inácio Lula da Silva kreeg 50,9% van de stemmen tegen 49,1% voor Bolsonaro. Miljoenenboete voor partij Bolsonaro om betwisten Braziliaanse verkiezingsuitslag, 24 november 2022, De Morgen. Geraadpleegd op 27 november 2022. Gearchiveerd op 27 november 2022. Bolsonaro heeft geweigerd Lula te feliciteren met zijn overwinning. De partij van Bolsonaro diende een klacht in bij het Tribunal Superior Eleitoral (TSE). In de klacht stelde de partij dat sommige oude stemmachines gebreken hadden die de uitslag mogelijk hadden "bezoedeld". De klacht had alleen betrekking op de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, maar om door het tribunaal behandeld te worden had zij volgens de kieswet ook over de eerste ronde moeten gaan. Het hoogste verkiezingscollege (TSE) wees niet alleen de klacht af, maar veroordeelde zijn partij ook tot een boete van 23 miljoen real (ongeveer 4,1 miljoen euro). Volgens rechter Alexandre de Moraes probeerde de partij met de klacht het kiessysteem te ondermijnen.
Hij verliet Brazilië op 30 december 2022, twee dagen voor het verlopen van zijn ambtstermijn.Jair Bolsonaro leaves Brazil for the US ahead of Lula’s inauguration, CNN, 30 december 2022. Gearchiveerd op 31 maart 2023. Hij zou op Donald Trumps landgoed Mar-a-Lago verblijven.Bolsonaro's afscheid zet Brazilië op scherp: 'Aanslag op Lula dreigt', RTL Nieuws, 31 december 2022. Gearchiveerd op 9 april 2023. Op 30 maart 2023 keerde hij terug naar Brazilië.
Staatsgreep Op 8 januari 2023 vond een bestorming van het Braziliaanse parlement plaats. Aanhangers van Bolsonaro hebben in de hoofdstad overheidsgebouwen bezet en grote schade aangericht. De couppoging was het resultaat van de nederlaag die Bolsonaro had geleden bij de verkiezingen van 2022 en nadat Lula da Silva, op 1 januari 2023, als zijn opvolger was geïnstalleerd. Doel was de regering van Lula da Silva omver te werpen. De couppoging werd door diverse regeringen veroordeeld. In november 2024 bleek uit een rapport van de Braziliaanse Federale politie dat Bolsonaro actief had deelgenomen aan de couppoging. In maart 2025 besloten vijf rechters van het hooggerechtshof van Brazilië dat Jair Bolsonaro moet terechtstaan voor de vermeende couppoging.
Zijn zoon, Eduardo, vertrok op 27 februari 2025 naar de Verenigde Staten. Hij gaat daar asiel aanvragen mede vanwege een onderzoek naar zijn betrokkenheid wat kan leiden tot een arrestatiebevel van rechter De Moraes. Eduardo voert actieve gesprekken om Amerikaanse sancties op te leggen aan rechter De Moraes en hoopt zijn vader uit de gevangenis te houden. Met effect, op 9 juli 2025 legde Donald Trump een importheffing van 50% op Braziliaanse producten ingaande op 1 augustus 2025. Een reden die Trump opgaf voor de heffing was de strafrechtelijke vervolging van Jair Bolsonaro, die hij een "internationale schande" noemde. Trump heeft meer importheffingen ingesteld, maar het opvallende hierbij is dat met Brazilië de Verenigde Staten een handelsoverschot heeft. Op 30 juli 2025 volgden Amerikaanse sancties voor rechter De Moraes, wegens ernstige schendingen van de mensenrechten, waaronder willekeurige detentie met flagrante ontkenningen van garanties voor een eerlijk proces en schendingen van de vrijheid.
Medio juli 2025 diende de openbare aanklager zijn aanklacht in. Hierin vroeg hij de rechtbank Jair Bolsonaro en zeven anderen te veroordelen vanwege hun betrokkenheid bij de coup van 8 januari 2023. Bijna alle processtukken werden ingeleverd zodat het daadwerkelijke proces voor het Hooggerechtshof van Brazilië in september 2025 kon aanvangen.
Vanaf 18 juli 2025 moet Bolsonaro een elektronische enkelband dragen. Het Hooggerechtshof in Brazilië heeft zo besloten na huiszoekingen in zijn woning en partijkantoor vanwege mogelijk vluchtgevaar naar het buitenland. Verder heeft het Hof hem verboden gebruik te maken van sociale media en om contact te hebben met zijn zoon Eduardo die in de Verenigde Staten verblijft.
Op 11 september 2025 oordeelden vier van de vijf rechters van het Braziliaanse hooggerechtshof dat Bolsonaro schuldig is aan lidmaatschap van een criminele organisatie en aan poging tot staatsgreep met het doel de democratie af te schaffen. Hij stemde onder meer toe in de plannen om hooggeplaatste tegenstanders te vermoorden, onder wie president Luiz Inácio Lula da Silva, zijn vicepresident Geraldo Alckmin en hogerechter Alexandre de Moraes. Bolsonaro werd veroordeeld tot een celstraf van 27 jaar en 3 maanden. Hij werd onder huisarrest geplaatst omdat zijn advocaten in hoger beroep gingen tegen de veroordeling, maar dat werd medio november afgewezen en hij zou zijn celstraf moeten gaan uitzitten. Op 22 november 2025 werd hij gearresteerd.
Persoonlijk