150px|center 150px|center 300px|center Beatlemania: Fans en media omringen The Beatles op luchthaven Schiphol, Nederland, 1964. De culturele impact van The Beatles was van betekenis in de 20e eeuw, op het gebied van muziek, mode en ideeën. The Beatles waren een Engelse rockband, opgericht in Liverpool in 1960. De band, bestaande uit John Lennon, Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr, wordt door velen gezien als de belangrijkste en meest invloedrijke muziekgroep van het rocktijdperk. Hun enorme populariteit begon in de vroege jaren '60 met 'Beatlemania', maar toen de muziek van de groep steeds geraffineerder werd – onder leiding van de primaire liedjesschrijvers Lennon en McCartney – begon de band een grote drijfveer te worden achter de evolutie van popmuziek tot een kunstvorm, en de ontwikkeling van de tegencultuur van de jaren '60.
Het aanhoudende succes van de band bij publiek en critici hielp verschillende culturele bewegingen op gang. Britse artiesten namen de wereldwijde heerschappij van de rock-'n-roll over van de Amerikanen (Britse invasie), steeds meer jonge muzikanten in de jaren '60 richtten nieuwe bands op, albums werden populairder dan singles als manier om muziek te consumeren, en de term 'Beatlesque' werd gebruikt om vergelijkbare artiesten en verschillende modetrends te beschrijven. Toen de band op zijn populairst was, maakte Lennon de controversiële opmerking dat The Beatles 'populairder dan Jezus' waren geworden. The Beatles hadden nog steeds hun rivalen op het gebied van platenverkoop en artistieke prestige, met name The Beach Boys, Bob Dylan, en The Rolling Stones. Ook waren veel van hun muzikale experimenten al eerder door andere artiesten gedaan. Desondanks bracht niemand zoveel veranderingen teweeg in de gevestigde orde van de popmuziek als The Beatles of Dylan, die nieuwe mogelijkheden schiepen voor creatieve vooruitgang en daar uitzonderlijk goed gebruik van maakten. De innovaties van The Beatles droegen vooral bij aan de nieuwe psychedelische en progressieve muziek, en enkele van de ongebruikelijke productietechnieken van de band werden later conventies in het opnemen van muziek.
In 2009 werd vastgesteld dat The Beatles de bestverkopende band in de geschiedenis waren, met een geschatte wereldwijde verkoop van 600 miljoen platen. In het Verenigd Koninkrijk had geen enkele andere artiest zoveel albums op nummer 1 in de hitlijsten (15 stuks) en verkocht niemand meer singles (21,9 miljoen). The Beatles werden in 2008 uitgeroepen tot de meest succesvolle artiesten in de geschiedenis van de Hot 100 van Billboard, in een uitgave ter ere van het 50-jarig jubileum van de Amerikaanse hitlijst. Sinds 2016 heeft de band het record voor het grootste aantal nummer 1-hits op de Billboard Hot 100: twintig. Ook is hun muziek talloze keren gecoverd door een groot scala aan artiesten, en is 'Yesterday' een van de meest gecoverde nummers uit de geschiedenis van de muziekopname. In 1999 werden The Beatles door het tijdschrift Time als groep opgenomen in een compilatie van de 100 meest invloedrijke mensen van de 20e eeuw. Volgens een onderzoek van AllMusic uit 2017 zijn The Beatles in hun database de meest genoemde inspiratiebron van andere artiesten.
Beatlemania thumb|Met Ed Sullivan, februari 1964 Musicoloog Allan Moore schreef over het constant veranderende landschap van popmuziek dat doelgroepen soms naar hetzelfde middelpunt neigen, en dat de meest prominente periode waarin dit gebeurde de vroege tot midden jaren '60 waren – toen het leek alsof iedereen, ongeacht leeftijd, klasse of culturele achtergrond, naar The Beatles luisterde. Op 9 februari 1964 gaven The Beatles bij The Ed Sullivan Show hun eerste liveoptreden op de Amerikaanse televisie, waar ongeveer 73 miljoen mensen (34 procent van de inwoners van de VS) vanuit 23 miljoen huishoudens naar keken. Biograaf Jonathan Gould schrijft dat dit, volgens de kijkcijferservice Nielsen, het grootste publiek was dat ooit bij een Amerikaans televisieprogramma werd gemeten.
The Beatles ontketenden vervolgens de Britse invasie in de VS, en werden wereldwijd een invloedrijk fenomeen. Gedurende de vier decennia daarvoor werd de populaire media in het grootste gedeelte van de wereld overheerst door de Verenigde Staten: Hollywoodfilms, jazz, de muziek uit Broadway en Tin Pan Alley, en later de rock-'n-roll die als eerste opkwam in Memphis in Tennessee. Op 4 april 1964 stonden The Beatles op de bovenste vijf plaatsen van de Amerikaanse hitlijst, en op nog 11 andere plaatsen in de top 100. Vooralsnog heeft niemand ze dit nagedaan, en ook 11 andere records in de Billboard Top 100 en Billboard 200 werden door The Beatles gebroken. Auteur Luis Sanchez schreef: 'om de manie in onze collectieve verbeelding te begrijpen, moeten we de bekerende kracht van een vraag als "Wie is je favoriete Beatle" navolgen'. In augustus 1965 was de band ondertussen 'getransformeerd tot een abstractie van hun eigen succes, een fenomeen dat verslonden moest worden in plaats van beluisterd'. De druk van dat fenomeen leidde volgens Sanchez tot een van de meest legendarische omkeringen van een carrière in de popmuziek, waarbij de band zich stilletjes terugtrok uit het geploeter van het toeren om serieus met hun kunst bezig te gaan.
Concurrerende tijdsgenoten
Bob Dylan, The Rolling Stones en The Beach Boys bleven de belangrijkste rivalen van The Beatles. Dylan en de Stones stonden symbool voor de ontluikende jeugdopstand tegen de machthebbende instituten, iets wat pas na 1966 duidelijk naar voren kwam bij The Beatles. Het brave imago dat de band in eerste instantie had, was een contrast met het 'bad boy'-imago van The Rolling Stones, en de muziekpers fabriceerde een rivaliteit tussen de bands. Volgens auteur Barry Miles wilden ze zichzelf hiermee 'iets geven om over te schrijven', en was er eigenlijk geen contrast tussen de groepen naast hun noteringen op de hitlijsten. De Rock and Roll Hall of Fame stelt dat The Beach Boys, als het om rockbands in de jaren 1960 gaat, alleen voor The Beatles onderdoen qua invloed op de top 40 van de VS, en dat ze ook op creatief niveau de grootste concurrent van The Beatles waren. De introductie van The Beatles in de Verenigde Staten veroorzaakte verreikende veranderingen, en volgens auteur Michael K. Hall waren The Beach Boys in dit klimaat de meest consequente artistieke en commerciële concurrenten van The Beatles in Amerika. Nog een andere band, The Byrds, werd alom geroemd als het Amerikaanse antwoord op The Beatles, maar hoewel hun invloed op de lange termijn vergelijkbaar is gebleken met The Beatles en Beach Boys, was hun platenverkoop dat niet.
thumb|left|Bob Dylan met Allen Ginsberg in 1975. Ian MacDonald beschreef Bob Dylan als 'de enige persoon die sinds 1945 net zoveel invloed op cultuurtrends heeft gehad als The Beatles', en Charles Kaiser noemde hem hun belangrijkste rivaal. Volgens MacDonald was de vanaf 1964 zes jaar durende krachtmeting tussen Dylan en The Beatles een van de meest productieve rivaliteiten van de moderne muziek. The Beatles lieten duidelijk weten dat ze Bob Dylan als een muzikale grootmacht zagen, en Dylan dacht hetzelfde over hen. In augustus 1964 ontmoetten The Beatles Dylan in levenden lijve, en hij introduceerde ze aan cannabis. Gould benadrukt het muzikale en culturele belang van deze ontmoeting; eerder werden de respectievelijke fans van de muzikanten gezien als twee verschillende subculturele werelden. Dylans publiek van 'studenten met artistieke of intellectuele neigingen, een opkomend politiek en sociaal idealisme, en een mild boheemse stijl', contrasteerde met dat van The Beatles, 'echte "teenyboppers" – basisschool- of middelbareschoolkinderen wier levens volledig om de gecommercialiseerde populaire cultuur van televisie, radio, popplaten, fan-tijdschriften en tienermode draaiden. Zij werden gezien als afgodendienaars, niet als idealisten', aldus Gould. 'Het onderscheid tussen het folk- en rockpubliek zouden binnen een jaar bijna geheel vervaagd zijn, en het publiek [van de band] liet tekenen van volwassenheid zien'.
thumb|The Beach Boys spelen 'I Get Around' bij The Ed Sullivan Show in 1964. Brian Wilson staat in het midden. Simon Philo schreef dat de rivaliteit tussen Dylan en The Beatles tijdelijk werd stopgezet terwijl Dylan aansterkte na zijn motorongeluk in juli 1966. Volgens hem kroonden The Beatles toen een nieuwe favoriete en grootste rivaal: Brian Wilson van The Beach Boys. Eerder, in juli 1964, hadden The Beach Boys met 'I Get Around' hun eerste nummer 1-hit, wat het begin was van een onofficiële rivaliteit tussen The Beatles en Wilson, vooral voor McCartney. The Beatles en The Beach Boys inspireerden elkaar met hun kunstzinnigheid en opnametechnieken, en ontwikkelden deze in de studio steeds verder door. Volgens Luis Sanchez was Bob Dylan in 1965 bezig om de regels voor succes in de popmuziek te herschrijven met zijn muziek en imago, wat door Brian Wilson als een goed moment werd gezien om The Beach Boys een overgangsfase in te leiden, en het terrein te winnen dat nu voor grijpen lag in de popmuziek. Wilson produceerde in 1966 het album Pet Sounds, met daarop het nummer Good Vibrations. In de jaarlijkse enquête waarmee muziekblad NME tussen 1963 en 1969 de beste bands koos, was 1966 het enige jaar dat The Beatles niet wonnen – ze verloren van The Beach Boys. Volgens auteur Carys Wyn Jones was de wisselwerking tussen de twee bands gedurende het tijdperk van Pet Sounds een van de meest opmerkelijke hoofdstukken van de rockgeschiedenis. In 2003, toen het tijdschrift Rolling Stone zijn lijst van '500 beste albums aller tijden' uitbracht, kreeg Pet Sounds de tweede plaats, ter ere van zijn invloed op het Beatles-album 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' uit 1967, dat op nummer 1 stond.
Creatief proces, productie en publieke relaties thumb|left|Paul McCartney en John Lennon, de belangrijkste songwriters van The Beatles. Muziekcriticus Richie Unterberger erkende The Beatles in een artikel voor AllMusic als de beste en meest invloedrijke artiesten van het rocktijdperk, en als een groep die meer innovaties in de popmuziek introduceerde dan welke andere rockband uit de 20e eeuw dan ook. In de Encyclopedia of Rock & Roll van Rolling Stone (uit 2001) beschreven de redacteuren van het blad de invloed van de band.
Volgens hen was de impact van The Beatles – niet alleen op de rock-'n-roll maar op de gehele westerse cultuur – simpelweg niet te bevatten, en definieerden en schiepen ze de stijl van de jaren '60: slim, idealistisch, speels, respectloos, eclectisch. Hoewel veel van hun records op het gebied van platenverkoop en concertpublieken sindsdien zijn gebroken, heeft geen enkele andere groep volgens deze uitgave de klank en de relevantie van rock-'n-roll zo radicaal getransformeerd. The Beatles bewezen dat rock-'n-roll een tomeloze variatie aan harmonieën, structuren en geluiden kon bevatten, en vrijwel ieder rockexperiment had een precedent op een Beatlesplaat, aldus Rolling Stone.