Eliza Orzeszkowa (6 juni 1841 – 18 mei 1910) was een Poolse schrijfster en wordt gezien als zeer belangrijk in het positivismeEliza Orzeszkowa, Britannica, Retrieved 5 June 2016 tijdens de Poolse Delingen. In 1905 werd ze samen met Henryk Sienkiewicz en Lev Tolstoy genomineerd voor een Nobelprijs voor Literatuur.
Biografie Orzeszkowa werd geboren in de adellijke Pawłowski-familie in Milkowszczyzna, en stierf in Grodno (nu in Wit-Rusland)."Eliza Orzeszkowa" from the Encyclopædia Britannica. Retrieved September 22, 2011. Toen ze 16 was trouwde ze met Piotr Orzeszko, een Poolse edelman die twee keer zo oud was als zijzelf en die naar Siberië verbannen werd na de Januariopstand van 1863. Ze scheidden wettelijk in 1869.Prof. dr hab. Józef Bachórz, Eliza Orzeszkowa. Virtual Library of Polish Literature. Retrieved September 22, 2011. Gearchiveerd op 21 maart 2023. In 1894 trouwde ze na een relatie van 30 jaar met Stanisław Nahorski, die enkele jaren later overleed.Eliza Orzeszkowa. Słownik pisarzy polskich. Brykowisko. Retrieved September 22, 2011.
Orzeszkowa schreef een serie van 30 romans en 120 sketches, drama's en novelles, die gaan over de sociale situatie in haar bezette land. Haar roman Eli Makower (1875) beschrijft de relatie tussen de Joden en de Poolse adel; en Meir Ezofowicz (1878), het conflict tussen joods-orthodoxisme en het moderne liberalisme. In 1888 schreef Orzeszkowa twee romans over de rivier Niemen (die nu deel uitmaakt van Wit-Rusland): Cham dat zich afspeelt rond het leven van een visser; en haar meest bekende roman, Nad Niemnem (Op de Niemen) – dat vaak vergeleken wordt met Pan Tadeusz – dat gaat over de Poolse aristocratie tegen de achtergrond van politieke en sociale orde. Haar onderzoek naar patriottisme en kosmopolitisme verscheen in 1880. Een complete versie van haar werken werd tussen 1884 en 1888 uitgegeven in Warschau.Chisholm, 1911 Veel van haar werk is ook in het Duits beschikbaar.
In 1905 werd ze samen met Henryk Sienkiewicz en Lev Tolstoy, genomineerd voor de Nobelprijs voor Literatuur. De prijs ging uiteindelijk naar Sienkiewicz. Volgens officiële documenten van het Nobelprijscomité, werd het idee van het verdelen van de prijs afgekeurd als minachting. Daarom kreeg alleen Sienkiewicz de prijs toebedeeld.The Nobel Prize in Literature: Nominations and Reports 1901–1950
miniatuur|Werk van Orzeszkowa vertaald in Esperanto.
Geselecteerde werken Obrazek z lat głodowych 1866 Ostatnia miłość, 1868 Z życia realisty, 1868 Na prowincji, 1870 W klatce, 1870 Cnotliwi, 1871 Pamiętnik Wacławy, 1871 Pan Graba, 1872 Na dnie sumienia, 1873 Marta, 1873 Eli Makower, 1875 Rodzina Brochwiczów, 1876 Pompalińscy, 1876 Maria, 1877 Meir Ezofowicz, 1878 Z różnych sfer, 1879–1882 Widma, 1881 Sylwek Cmentarnik, 1881 Zygmunt Ławicz i jego koledzy, 1881 Bańka mydlana, 1882–1883 Pierwotni, 1883 Niziny, 1885 Dziurdziowie, 1885 Mirtala, 1886 Nad Niemnem (Op de Niemen), 1888 Cham (The Boor), 1888 Panna Antonina (verzameling van romans), 1888 W zimowy wieczór (verzameling van romans), 1888 Czciciel potęgi, 1891 Jędza, 1891 Bene nati, 1891 Westalka, 1891 Dwa bieguny, 1893 Melancholicy, 1896 Australczyk, 1896 Iskry (verzameling van romans), 1898 Argonauci (The Argonauts), 1900 Ad astra. Dwugłos, 1904 I pieśń niech zapłacze, 1904 Gloria victis (verzameling van novelles), 1910 Journalisme voor sociale gelijkheid Kilka słów o kobietach (Over vrouwen), 1870 Patriotyzm i kosmopolityzm, 1880 O Żydach i kwestii żydowskiej, 1882
Museum Het Huismuseum Eliza Orzeszkowa staat in Grodno, Wit-Rusland.
Categorie:Pools schrijver Categorie:Poolse adel in de 19e eeuw