Tijdlijn van Brussel

__NOTOC__ De tijdlijn van Brussel is een chronologische lijst van feiten en gebeurtenissen betreffende het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

→1100→1200→1300→1400→1500→1600→1700→1800→1900→2000→2100

Tijdlijn 1012 Na een leven van hard labeur op het veld en een verre pelgrimstocht overlijdt Guido van Laken in Anderlecht.

~1015 In het heiligenleven van Veronus van Lembeek laat Olbert van Gembloers een zondig meisje passeren in Brosella (oudste solide vermelding van Brussel).Olbert van Gembloers, De Sancto Verono Lembecae et montibus Hannoniae in: Joannes Bollandus e.a. (red.), Acta Sanctorum Martii, vol. 3, 1865, p. 846

~1047 Bisschop Gerard I van Kamerijk staat op vraag van graaf Lambert II Balderik de stichting toe van het Sint-Goedelekapittel.Het jaartal is afkomstig uit een eind twaalfde eeuw vervalste akte, maar de authentieke akte van 1073 vermeldt in elk geval dat op verzoek van Lambert II Balderik († 1054) canonicos waren geïnstalleerd in Brussel.

1060 Monniken uit de abdij van Lobbes dragen hun patroonheilige Ursmarus in processie door Vlaanderen en veroorzaken op de terugweg in Brussel een volkstoeloop.

1073 Bisschop Lietbertus van Kamerijk ontslaat op vraag van graaf Hendrik II van Leuven de ecclesia Borsellensi van alle lasten, tegen een symbolisch jaargeld.

~1076 Rainildis, weduwe van Folcardus van Anderlecht/Aa, sticht het kapittel van Anderlecht. De kanunniken vinden in de resten van Guido een relikwie om gelovigen aan te trekken en de concurrentie met Brussel aan te gaan.

1078 Steppo, heer van Brussel, trouwt met Fredesvende, dochter van Folcardus en Rainildis van Anderlecht.

1095 Met Franco I duikt voor het eerst een Burggraaf van Brussel op in de oorkonden. Mogelijk is hij de zoon en opvolger van Steppo. In het boerendorp Jette brengt Onulfus van Wolvertem een vestiging onder van reguliere augustijnerkanunniken, de latere abdij van Dielegem. 1105 De vrouwenpriorij van Meerhem verhuist naar Vorst.

1113 Paus Paschalis II neemt de Sint Goedele onder zijn bescherming.

1121 Eerste vermelding van een kasteel in Brussel (charter van hertog Godfried I van Lotharingen ten voordele van de abdij van Affligem).

1125 Verschijning van de amman in de bronnen, de dichtste medewerker van de hertogen naast de burggraaf. Met zijn witte, vijf voet lange staf en zijn gezworen knapen was hij een imposante figuur.

1127 Bisschop Burchard doet een schenking aan het gasthuis van Onze-Lieve-Vrouw en de Twaalf Apostelen. In deze instelling, opgericht bij de Sint Goedele door burgerdame Richilde, vinden reizigers en pelgrims twaalf bedden.

1128 Herstel van het Sint-Niklaasgasthuis.

1134 Oprichting van de Kapellekerk.

1151 Eerste vermelding van Sint-Jacob-op-Koudenberg.

1174 Paus Alexander III brengt Sint Goriks, Sint Jacobs, de Sint-Niklaaskapel en de Molenbeekse Sint-Janskerk onder het gezag van het Sint-Goedelekapittel. De leprozerie Sint Pieters opent buiten de stadsmuren.

1195 Lekenbroeders van de Heilige Geest richten een hospitaal op dat zal uitgroeien tot Sint-Jan-op-de-Poel, waaraan ook lekenzusters verbonden zijn. 1228 De testamenten van Willem en Michiel Wichmar tonen ons een familie die actief is in de internationale textielhandel (linnen, wol, brazielhout).

thumb|Zegel van de Magistraat van Brussel met Sint-Michiel en Middelnederlands randschrift: INGESIGELE · DER · PORTERS · VAN · BRUSLE (1257)

1229 Met de eerste stadskeure probeert hertog Hendrik I de factiestrijd binnen het patriciaat te bedaren. Als het gemeen daar lelijke dingen over zegt, mag dat worden vergolden met een kinnebakslag.

1230 Vier jaar na de dood van Franciscus van Assisi verschijnen de minderbroeders in Brussel.

1238 De vrouwenpriorij van Vorst maakt zich los van Affligem en wordt een abdij onder Petronella van Gent.

1239 Bonifatius van Brussel, waarschijnlijk een Clutinc, doet afstand van zijn episcopaat in Lausanne en keert terug naar zijn geboortestad. Hij sterft in de Terkamerenabdij en zal in de 18e eeuw heilig worden verklaard.

1252 Begijnhof van Anderlecht gesticht.

1262 In de vallei van de Woluwebeek installeert hertogin Aleidis de naar haar genoemde Priorij Hertoginnedal, een klooster van dominicanessen.

1277 De hertog plaatst de Brusselse bogaarden onder zijn bescherming, een lekengemeenschap voor mindervalide wevers.

1282 Hertog Jan I van Brabant verleent de lakengilde haar eerste statuut.

1289 Jan I staat de hertogelijke Vismarkt af aan de vleeshouwers en visverkopers.

1296 Door een overeenkomst met de stad Brussel plaatsen de begijnen van de Wijngaard zich onder het toezicht van de lakengilde en worden hun lonen vastgelegd. 1303 De naties van Brussel komen in opstand tegen de patriciërs en dwingen een plaats af in het stadsbestuur en in de lakengilde.

1306 De ambachten worden verslagen bij de Vilvoordse beemden. De patricische leiding over de stad wordt herijkt via de Zeven Geslachten.

1308 Eerste planting van de Meiboom in rivaliteit met Leuven.

1309 22 oktober: de kopiist Yiṣḥaq Sofer ben Eliyahu Ḥazzan voltooit een verlucht exemplaar van de Hebreeuwse bijbel met commentaar van Rasji.Ms Levy 19, Staats- und Universitätsbibliothek, Hamburg

1312 Met de Keure van Kortenberg zet Brabant een grote stap richting constitutionalisme. Brussel krijgt drie zetels in de raad die de hertog controleert.

1317 Begijnhof De Wijngaard wordt gesloten na een kerkelijke visitatie. Veel begijnen zoeken hun toevlucht bij een nieuwe gemeenschap van Bloemardinne.

1331 Burggraaf Rogier van Leefdaal vercijnst de vervallen oudenborch aan het Koudenbergklooster.

1348 Brussel telt ongeveer 40.000 inwoners binnen de stadsmuren, evenveel als Londen. De pest slaat ongenadig toe. Cellezusters verzorgen de zieken en begraven de doden. De eerste Ommegang van Brussel vindt plaats, ter ere van het door Beatrijs Soetkens ontvreemde beeld van Onze-Lieve-Vrouw op 't Stocxken.

1349 De pogrom die door Europa waart, opgezweept door de flagellanten, bereikt volgens Gilles Li Muisit Brussel. De Joden worden ervan beschuldigd de waterputten en de lucht te hebben vergiftigd. Hertog Jan III neemt hen in bescherming tegen de volkswoede maar wordt ondermijnd door zijn oudste zoon. Li Muisit heeft vernomen dat meer dan zeshonderd Joden zijn omgebracht.De kroniek van Li Muisit is de enige bron die specifiek over Brussel handelt, en dus uiterst omzichtig te benaderen: Jean-Joseph De Smet, Recueil des chroniques de Flandre = Corpus chronicorum Flandriae, vol. 2, 1841, p. 342-343 (hoofdstuk: De captione et destructione Judaeorum). Volgens Li Muisit was er met Allerheiligen geen sprake meer van Joodse gemeenschappen in de besproken steden, al voegt hij eraan toe dat hij het heeft van horen zeggen. Molanus haalt enkele kronieken aan die de Brabantse Jodenvervolging nog twee jaar laten aanhouden: P.F.X. De Ram (red.), Joannis Molani Historiae Lovaniensium libri XIV, vol. II, 1861, p. 825 (De Judaeis inficientibus puteos).

1356 Op Kwade Woensdag verslaat de Vlaamse graaf Lodewijk van Male de Brabanders en trekt hij Brussel binnen, maar na twee maanden wordt zijn garnizoen verjaagd door Everaard t'Serclaes. Hertog Wencelijn en hertogin Johanna maken hun Blijde Inkomst.

1357 Aanvang van de werken voor de tweede stadsomwalling.

1359 Bouw van een nieuwe (stedelijke) lakenhal.

1360 De wevers en volders bestoken de Steenpoort in een afgeslagen opstand.

1370 Brusselse Joden worden vals beschuldigd van hostieontering en levend verbrand. Nog eeuwenlang zal deze gebeurtenis worden gevierd als het Sacrament van Mirakel.

1380 De Italiaanse beroepsdobbelaar Buonaccorso Pitti komt spelen tegen hertog Wenceslas. Hij verliest zwaar, maar wordt getroost in de dans door de dochter van een baron uit het gezelschap.

1385 Oprichting van het Sint-Kristoffelgasthuis voor behoeftige ouderen.

1388 Zweder van Abcoude's mannen vermoorden Everaard t'Serclaes. Uit wraak maken de Brusselaars het Kasteel van Gaasbeek met de grond gelijk. Vermelding van de Julianekensborre, een fontein met stenen beeldje op de hoek van Stoof- en Eikstraat. Vanaf 1452 is zeker dat Julianeken pist. 1402 Bouw van het stadhuis van Brussel.

1405 In de Marollen verwoest een stadsbrand meer dan duizend huizen en weefgetouwen. Vooral scaerlaekenmaekers zijn getroffen. De Kapellekerk wordt deels heropgebouwd.

~1408 Het Handschrift-Van Hulthem komt tot stand, unieke Middelnederlandse bron voor tal van sproken, kluchten en abele spelen. Omdat opdrachtgever Jacob van Gaasbeek zoon is van de naar het noorden verdreven Zweder, hebben tal van teksten betrekking op het Brusselse.

1409 Hertog Antoon van Bourgondië bestelt bij donderbusmeester Pasquier den Kick een bombarde van 35 ton. Het zal twee jaar duren om dit gevaarte, groter dan Dulle Griet en Mons Meg, te fabriceren.

1411 De vrijgeesterij en het adamitisme van de Homines intelligentiae worden beteugeld door de kerk.

1416 Het stadsbestuur regelt de taken van de donderbusmeester.

1420 Een groep 'verdreven' zigeuners, aangevoerd door hertog Andries van Klein-Egypte, pakt de stadsmagistraat in. Hun vertrek wordt afgekocht met 25 lammeren.In de stadsrekeningen van 1420: den hertoge van Cleyn-Egypten, geheeten Andries, ende alle syn geselschap die verdreven waeren, iii° january, vier amen hope, twee amen vii vierendeel risch wyn, een rindt, vier hamelen, vic lxx broot, ende doen sy henen gingen, xxv fransch lammeren.

1421 De ambachten komen in opstand tegen hertog Jan IV en dwingen het Nieuw Regiment af. Oprichting van de Negen Naties.

1422 Het stadsbestuur neemt maatregelen tegen bedelarij en werkverzuim.

1429 Wein van Cotthem wordt kapelaan in Dry Borren en begint te schrijven aan de voortzetting van de Brabantsche Yeesten.

1432 Opening van het Groot Stedenproces tegen de Mechelse tol op de Zenne.

1434 Peter Vander Heyden wordt de eerste stadspensionaris van Brussel. Drie decennia lang zal hij de stad vertegenwoordigen in statenvergaderingen en op processen.

1435 Roger de la Pasture verhuist definitief van Doornik naar Brussel en laat, om zijn integratie als stadsschilder te bevorderen, zijn naam vertalen tot Rogier van der Weyden.

1444 Voor het landjuweel wordt de Grote Markt omgetoverd tot een lusttuin met vijvers. Filips de Goede houdt er een prachtig riddertoernooi.Jan Frans Foppens, overgenomen in Abbé Mann, Abrégé de l'histoire ecclesiastique, civile, et naturelle de la ville de Bruxelles et de ses environs, vol. I, 1785, p. 81

1448 Op de Zavel is de eerste opvoering te zien van de Bliscapen van Maria, een zevendelige cyclus mysteriespelen die tot 1566 jaarlijks werd gebracht.

1449 Jan van Ruysbroeck legt de eed af om de stadhuistoren te bekronen.

1451 De amman en het stadsbestuur leggen de statuten van de legwerkers vast.

1452 Stadsbouwmeester Willem de Voghel krijgt opdracht om de Aula Magna te bouwen. Dit stedelijk charmeoffensief draagt ertoe bij dat hertog Filips de Goede van Brussel zijn hoofdresidentie maakt.

thumb|Voorstelling van Brussel in een initiaal rond 1470: de nieuwe stadhuistoren is prominent aanwezig.

1455 De opengewerkte toren van het stadhuis wordt bekroond met een windijzer in de vorm van de aartsengel Michaël, gegoten door Maarten van Rode. Het vernieuwende geheel wordt een symbool van de stad Brussel.

1456 Het Kartuizerklooster Scheut gaat van start. De ommegang wordt een dag uitgesteld om de aanwezigheid van de uit Frankrijk gevluchte kroonprins Lodewijk mogelijk te maken.

1465 Brussel is het toneel voor de tweede bijeenkomst van de Staten-Generaal van de Nederlanden.

1466