De Egmontcrypte of Egmontgrafkelder is een crypte onder de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk op de Markt in de Belgische stad Zottegem. thumb|Egmontcrypte in 2020 thumb|Egmontcrypte in 1869 thumb|Egmontcrypte in 1984
Lamoraal van Egmont liet rond 1563 een grafkelder bouwen in de Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk in Zottegem.Zottegem Egmontstad. Gearchiveerd op 9 februari 2023. In die kerk lagen in een familiegraf ook al Jakob (Jacobus) II van Luxemburg-Fiennes (Lamoraals grootvader) († 1517), Francisca van Luxemburg-Gavere (Lamoraals moeder) († 1557) en Isabella van Egmont (Lamoraals zesde kind) († 1557) begraven. In 1561 had Lamoraal er een grafmonument laten maken voor moeder Francisca van Luxemburg Lamarcq, Danny, Zottegem Egmontstad. Marketing met een 16de-eeuwse graaf, Erfgoedsprokkel 67, 2025, Provincie Oost-Vlaanderen.
Nadat hij in 1568 samen met de graaf van Horne werd onthoofd op last van de hertog van Alva (op bevel van Filips II van Spanje) op de Brusselse Grote Markt werd zijn lichaam bijgezet op 16 juni 1568 in de familiegrafkelder onder het hoogkoor. In het ooggetuigenverslag van de onthoofding uit de Fugger ZeitungFugger Zeitung, Erfgoedhuis Weert. Gearchiveerd op 10 maart 2022. staat daarover het volgende te lezen: Johannes Gijsius schrijft in Oorspronck end voort-gang der Neder-landtscher beroerten ende ellendicheden: . Ook Egmonts echtgenote Sabina van Beieren († 1578) en zijn zonen Filips († 1590) en Karel († 1620) werden bijgezet in de grafkelder. Op de koperen grafplaat van Sabina staat (in het Frans): De grafkelder werd tot in de eerste helft van de 17e eeuw gebruikt. Nadien raakten de graven in vergetelheid.
Op 17 oktober 1804 werden de graven per toeval herontdekt bij herstellingswerken aan het koor van de decanale kerk (werken om de kerk weer gebruiksklaar te maken voor opening (na het Concordaat tussen Napoleon Bonaparte en de katholieke Kerk)).De Bast, M.J., Ontdekking van het graf des graven van Egmond : voorafgegaan van een kort verslag wegens den aanvang der Nederlandsche onlusten in de zestiende eeuw, onder het bestuur van den hertog Van Alba, Gent: 1819. Gearchiveerd op 22 januari 2023. Men stuitte toen op twee loden kisten. In een eerste kist zaten de schedel en de beenderen van Lamoraal van Egmont. In een tweede kist bevonden zich de resten van Sabina van Beieren en drie loden kistjes in hartvorm. Daarin zaten de gebalsemde harten van Lamoraal van Egmont en diens zonen Filips en Karel. Na de herontdekking werd een loden plaat toegevoegd waarop (in het Frans) te lezen staat:
In 1857 werden de kisten overgebracht naar een nieuwe grafkelder onder de kerk. Prudens van Duyse schreef in 1857:
Toen de kisten werden verplaatst, liet men in de oorspronkelijke grafkelder in de kerk een tekstplaatje achter:
In 1951 werd deze crypte gerenoveerdVan Rode, O., Plechtige inhuldiging van een nieuwe grafkelder voor Lamoraal, graaf van Egmont in de crypte van de Onze-Lieve-Vrouwkerk te Zottegem, oktober 1951-oktober 1954: een reconstructie aan de hand van eigentijdse getuigenissen in kranten en tijdschriften, Handelingen XIII, Zottegems Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde 2007, pag. 37-60; de loden kisten werden in bronzen sarcofagen gestopt.Griezelen in Zottegem de skeletten van Lamoraal van Egmont en Sabina, Nuus. Gearchiveerd op 2 juni 2023.
In 1952 werden de skeletten en harten onderzocht door de Gentse professor gerechtelijke geneeskunde Fréderic Thomas. De gebalsemde harten bevonden zich tussen 1952 en 2008 in het rijksarchief van Ronse.Hart van Egmont terug thuis, De Standaard. Gearchiveerd op 21 mei 2023. In 1954 werd het gebeente van Egmont opnieuw bijgezet in de crypte nadat het in 1953 in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel een conserveringsbehandeling had ondergaan.Oudste BRT-beelden uit Zottegem tonen Egmontevocatie uit 1954, Nuus. Gearchiveerd op 24 mei 2023. Daarbij werden de beenderen door professor Twiesselman bestudeerd en vergeleken met afbeeldingen van Egmont.Twiesselman, F., Les restes du comte et de la comtesse d'Egmont, in: Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique, 30.06.1981 De gekliefde halswervel van Egmont bevindt zich sinds 1984 in een schrijn in het stadhuis van Zottegem; in de 'Egmontkamer' van datzelfde stadhuis worden ook de gebalsemde harten van Lamoraal van Egmont en diens zonen Filips en Karel bewaard, net zoals de originele 16de-eeuwse kistplaat van Sabina en de kistplaat uit 1804. In 2011 werd het idee geopperd om Egmont te verplaatsen naar het Egmontkasteel, maar dat plan werd na protest van onder andere de dienst Erfgoed verlaten.Gedoe om lichaam graaf van Egmont. historiek.net Het skelet van Egmont werd in 2011 tijdelijk geëxposeerd in het Museum Kunst & Geschiedenis in Brussel voor de tentoonstelling Tussen hemel en hel.Skelet van Egmont naar Brussel, De Standaard In 2016 werd tijdens de stadskernrenovatie een nieuwe glazen koepelconstructie gebouwd rond de ingang van de grafkelder, naar een ontwerp van de Zottegemse architect Eddy François.Glazen Egmontkoepel krijgt vorm, Het Laatste Nieuws. Gearchiveerd op 6 november 2022.Egmontkoepel in Zottegem moet eyecatcher worden van de stad, Tv Oost. Gearchiveerd op 24 mei 2023.Lamarcq, D., Van Durme, L., Het scheppingsverhaal van de Zottegemse musea en erfgoedcentra, Zottegems Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde, Handelingen XX, 2021, pag. 13-18.Lamarcq, D., Van Durme, L., Het scheppingsverhaal van de Zottegemse musea en erfgoedcentra, Zottegems Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde, Handelingen XX, 2021, pag. 127-128.
Er werden in 2017 opnames gemaakt in de crypte voor het NTR-programma 80 jaar oorlog met Hans Goedkoop.80 jaar oorlog, NTR De schedels van Lamoraal en Sabina werden kortstondig uit de crypte gehaald en naar het UZ Leuven gebracht om er met een CT-scan onderzocht te worden door geneticus Maarten Larmuseau.Deze historische figuren uit Zottegem werden om een heel goede reden uit hun grafkelder gehaald, Het Nieuwsblad. Gearchiveerd op 24 mei 2023.Op zoek naar afstammelingen van Egmont, Het Laatste Nieuws. Gearchiveerd op 13 juni 2018. Uit het onderzoek blijkt dat de verminking aan de neus van Lamoraal niet werd aangebracht door de Spanjaarden vlak na de executie (zoals prof. Twiesselman beweerde), maar pas honderden jaren na de executie.Mysterie onthuld: Egmonts schedel werd niet bewust verminkt, De BeiaardDe neus van Egmont. In:80 jaar oorlog. 2018 Amsterdam: Rijksmuseum/NTR/Atlas Contact, pp.104-107 Een 3D-print van beide schedels op basis van de CT-scan bevindt zich in de 'Egmontkamer' van het stadhuis.Egmont en Sabina krijgen eigen kamer in stadhuis, Het Laatste Nieuws. Gearchiveerd op 21 juni 2018. In 2012 werd het loden hartkistje van Egmont gebruikt door Erwin Olaf voor het Stilleven met het hart van de graaf van Egmond voor in het kasteel van Gaasbeek.Kasteel van Gaasbeek Het loden hartkistje van Egmont werd in 2018 tentoongesteld in het Amsterdamse Rijksmuseum ter gelegenheid van de expositie 80 jaar oorlog.Hart van Egmont verhuist naar tentoonstelling in Amsterdam, Het Laatste Nieuws. Gearchiveerd op 13 april 2019.Waardevolle reliek verhuist (even) naar topmuseum in Nederland, Het Nieuwsblad. Gearchiveerd op 6 juni 2023.Rijksmuseum 80 jaar oorlog. Gearchiveerd op 5 januari 2019. In 2021 werden er opnames gemaakt voor de historische documentairereeks Het verhaal van Vlaanderen.Het was Tom Waes die kwam filmen, Nuus. Gearchiveerd op 2 januari 2023.De Paepe, Harry, Het verhaal van Vlaanderen. de geschiedenis van de prehistorie tot nu., 2022: Uitgeverij Manteau, pag. 143. Op 2 april 2022 bezocht Catalaans politicus Carles Puigdemont de Egmontcrypte en de Egmontkamer.Verbannen Catalaanse president Puigdemont te gast in Zottegem, Het Laatste Nieuws. Gearchiveerd op 2 juni 2023.
Afbeeldingen
Bronnen Lamarcq, D., Van crypte tot paviljoen. De gebeenten van Lamoraal tentoongesteld. In: Zottegems Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde. Handelingen XVIII (deel 2) Themanummer Graaf Lamoraal van Egmont (1522-1586), 2017, (pp. 619-636) Lamarcq, D., De Egmontgrafkelder. Officiële website stad Zottegem. De neus van Egmont. In: 80 jaar oorlog. Rijksmuseum/NTR/Atlas Contact, Amsterdam, 2018, (pp.104-107). Van Rode, O., Plechtige inhuldiging van een nieuwe grafkelder voor Lamoraal, graaf van Egmont in de crypte van de Onze-Lieve-Vrouwkerk te Zottegem, oktober 1951-oktober 1954: een reconstructie aan de hand van eigentijdse getuigenissen in kranten en tijdschriften, Handelingen XIII, Zottegems Genootschap voor Geschiedenis en Oudheidkunde, 2007, pag. 37-60. Lamarcq, D., Zottegem Egmontstad. Marketing met een 16de-eeuwse graaf, Erfgoedsprokkel 67, 2025, Provincie Oost-Vlaanderen. Bloks, Moniek, Countess Palatine Sabina of Simmern – The Bones of a Countess, History of Royal Women
Externe links LAMARCQ D. De Egmontgrafkelder officiële website stad Zottegem LAMARCQ, D., Zottegem Egmontstad. Marketing met een 16de-eeuwse graaf, Erfgoedsprokkel 67, 2025, Provincie Oost-Vlaanderen Egmontcrypte Stad Zottegem
Categorie:Onroerend erfgoed in Zottegem Categorie:Huis Egmont Categorie:Crypte Categorie:Cultuur in Zottegem