thumb|Henk Kistemaker op 22-jarige leeftijd in het uniform van het tankwapen Henk Kistemaker (Amsterdam, 4 november 1922 – aldaar, 15 maart 2003) was een Nederlander in dienst van de Waffen-SS. Na zijn training en opleiding diende hij tot het einde van de oorlog bij de SS-Division Wiking (aanvankelijk SS-Division Germania genaamd). Deze divisie bestond voor een deel uit niet-Duitse vrijwilligers uit Nederland, Vlaanderen en de Scandinavische landen. Kistemaker is tot nog toe de enige Nederlandse collaborateur van wie de getuigenissen in boekvorm zijn uitgebracht. Doordat hij zijn motivatie en belevenissen uit die tijd documenteerde nam hij een bijzondere plaats in onder de Nederlandse vrijwilligers die aan de zijde van nazi-Duitsland vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Jeugd Kistemaker werd geboren in Amsterdam-Noord als jongste kind en enige zoon in een gezin van vijf kinderen; een oudere broer overleed kort na zijn geboorte. Na het afronden van de middelbare school volgde hij een opleiding tot radiotechnicus en radiotelegrafist. Hij had plannen om bij Shell te gaan werken, maar het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verhinderde dit. Volgens zijn memoires was hij onder invloed van zijn vader, die lid was van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), geïnteresseerd in de oorlogservaringen van Duitse matrozen. Hierop besloot hij zich aan te melden bij de Waffen-SS.
De oorlog thumb|Henk Kistemaker op 19-jarige leeftijd herstellende van zijn verwondingen in een ziekenhuis in Krakau (Polen) Na zijn keuring en aanmelding volgde Kistemaker opleiding en training bij de Waffen-SS. Vanaf de start van Operatie Barbarossa op 22 juni 1941 was hij betrokken bij de aanval op de Sovjet-Unie. Tot medio 1943 diende hij als infanterist. Volgens zijn memoires raakte hij tot drie keer toe gewond; daarop kreeg hij de mogelijkheid een ander onderdeel te kiezen en koos hij voor de tanks. Gezien zijn vooropleiding werd hij radiotelegrafist in een Panzerkampfwagen V Panther. Als lid van een tankbemanning overleefde hij de rest van de oorlog. Aan het einde van de oorlog sloot hij zich volgens zijn eigen verslag in Oostenrijk aan bij troepen die uit Italië terugkeerden. Later kwam hij in Amerikaanse krijgsgevangenschap terecht en werd vervolgens naar Nederland getransporteerd, waar hij verder in gevangenschap verbleef.
Na de oorlog In Nederland werd Kistemaker veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf wegens dienstneming bij een vreemde krijgsmacht, waarvan hij drie jaar uitzat. Bij de troonsbestijging van Koningin Juliana in 1948 werd hij vervroegd vrijgelaten. Na zijn vrijlating had hij moeite om werk te vinden. Hij vertrok naar Würzburg in Duitsland om een correspondentievriendin, zijn toekomstige vrouw, op te zoeken. In 1953 keerde hij terug naar Nederland en vond uiteindelijk werk als bedrijfsleider van een juwelierszaak, een functie die hij tot aan zijn pensioen bekleedde. Kistemaker overleed op 15 maart 2003 in een verpleeghuis in Amsterdam-Noord.
Biografie Na zijn pensionering hervatte Kistemaker zijn interesse in zijn oorlogservaringen en begon hij met het schrijven van zijn autobiografie. Na zijn overlijden werd het boek door zijn zoon gepubliceerd onder de titel Wiking: Een Nederlandse SS'er aan het Oostfront (Nederlandse editie, 2007; Engelse editie, 2017). In dit werk beschrijft Kistemaker zijn ervaringen tijdens vier jaar dienst aan het Oostfront.
De betekenis van Kistemaker en zijn biografie in perspectief Ongeveer 22.000 Nederlandse mannen dienden tijdens de Tweede Wereldoorlog als vrijwilliger bij de Duitse Waffen-SS. Het eerste Duitse militaire onderdeel waarin Nederlandse vrijwilligers dienden, was de SS-Divisie Wiking, waar ook Kistemaker deel van uitmaakte. Na 1945 werden persoonlijke ervaringen van Nederlandse Waffen-SS'ers zelden besproken. Het verslag van Kistemaker behoort tot de weinige Nederlandstalige egodocumenten over deze periode en biedt informatie over de ervaringen van Nederlandse vrijwilligers in Duitse krijgsdienst.
Bronnen
Categorie:SS-lid Categorie:Nederlands militair in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Nederlands collaborateur in de Tweede Wereldoorlog Categorie:Duits krijgsgevangene