thumb|Hoofdkantoor in de North Galaxytorens De Belgische douane, officieel Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (AAD&A), is een Belgische overheidsdienst die belast is met het toezicht op de invoer, uitvoer en doorvoer van goederen en de inning van accijnzen, en die ook bevoegd is in bepaalde gemeenrechtelijke zaken. Belgische douaniers zijn bevoegd toezicht uit te oefenen op de naleving van de wetten betreffende het wegverkeer en de ter uitvoering daarvan genomen reglementen.wegcode.be. Gearchiveerd op 10 augustus 2021.

AAD&A is onderdeel van de Belgische Federale Overheidsdienst Financiën, en bestaat uit een centrale component (Brussel) en 7 regionale centrumdirecties (Antwerpen, Bergen, Brussel, Gent, Hasselt, Leuven en Luik). Deze laatste staan in voor het definiëren en opvolgen van de operationele doelstellingen van hun regio, alsook voor het beheren van de regionale middelen. De regionale diensten van de administratie Opsporing vallen daarentegen rechtstreeks onder de bevoegdheden van hun Centrale Component in Brussel.

Geschiedenis De Oostenrijkse keizerin Maria-Theresia vormde in 1749 het regime van de oude tollen van het ancien régime in onze streken om tot een nieuw tarief van invoer- en uitvoerrechten en een bijhorende moderne douaneadministratie. Dit wordt als het begin van de douane, in de moderne betekenis van het woord, in onze contreien aanzien. Tijdens de Franse Republiek en het keizerrijk wordt die administratie verder uitgebouwd en verschijnen de eerste douaniers in uniform: de ‘groene jagers’. De eigenlijke Belgische douane ontstond kort na de Belgische Revolutie in de zomer van 1830. Het Voorlopig Bewind kondigde reeds op 1 oktober 1830 het behoud van alle bestaande belastingen aan, met uitzondering van de accijnzen op het slachten. De administratieve overgang van oud op nieuw werd geregeld bij het decreet van 31 oktober 1830. Iedere ambtenaar die een aanstelling had van het vorige regime en die niet was afgezet of overgeplaatst, bleef tot nader order gehandhaafd in graad en rang. Op 12 januari 1831 ondertekende de pas aangestelde administrateur-generaal van Financiën Charles de Brouckere de “Voorlopige instructie op de actieve dienst der douane“. Bij het inwerkingtreden van de grondwet, door de ambtsaanvaarding van de Regent op 25 februari 1831, kreeg de administrateur-generaal de titel van minister van Financiën. Het organiek besluit van 18 maart 1831 hernam de provinciale directies der Belastingen Douane en Accijnzen, die in 1825 door de regering waren opgeheven. Dit was de feitelijke start voor de organisatie die tegenwoordig wordt aangeduid als de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen. Zij maakte toen, samen met de Directe Belastingen en het Kadaster, deel uit van het Ministerie van Financiën.

Lijst van topfunctionarissen van de Belgische douane Hieronder volgt een chronologisch overzicht van de opeenvolgende topfunctionarissen van de centrale administratie in Brussel vanaf 1831 tot heden.

Chronologische lijst van topfunctionarissen

Het ontstaan van de administratie (19e eeuw)

In de begindagen van de Belgische staat vielen douane, accijnzen en de inning van tolrechten onder gecentraliseerde besturen die geregeld geherstructureerd werden.

1831 – 1841 | Jean-Baptiste de Ghellinck Administrateur-generaal van het Bestuur der Belastingen, Douanen en Openbare Domeinen 1841 – 1851 | Mathieu de Schryver Administrateur van het Bestuur der Tolrechten en Accijnzen 1851 – 1867 | Pierre Louis Rousseau Administrateur van de Directe Belastingen, Douane en Accijnzen 1867 – 1881 | Jean De Laveleye Directeur van het Bestuur der Douane, Accijnzen en Tolrechten 1881 – 1895 | Alphonse Delcommune Directeur-generaal van de Directe Belastingen en de Douane 1895 – 1912 | Michel Thomas Directeur-generaal van de Directe Belastingen, Douane en Accijnzen

Eerste helft 20e eeuw en de Wereldoorlogen

Tijdens het interbellum en de wereldoorlogen verschoof het zwaartepunt van de administratie in Brussel steeds meer naar internationale handelsverdragen en grenscontrole.

1912 – 1921 | Albert Houtart Directeur-generaal der Directe Belastingen, Douane en Accijnzen 1921 – 1929 | Charles Clavier Directeur-generaal van het Bestuur der Douane en Accijnzen 1929 – 1939 | Frans Van den Bosch Directeur-generaal der Douane en Accijnzen 1939 – 1945 | Joseph De Clerck Directeur-generaal van de Centrale Douanedienst

Het tijdperk van de directeurs-generaal (1945 – 2006)

Na de Tweede Wereldoorlog werd de structuur gemoderniseerd, onder meer onder invloed van de oprichting van de Benelux-douane-unie en later de Europese Economische Gemeenschap. Het ambt was destijds een vaste benoeming.

1945 – 1954 | Pierre Snyers Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen 1954 – 1964 | Oscar Dewilde Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen 1964 – 1977 | Louis Vanden Berghe Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen 1977 – 1985 | Gaston Radart Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen 1985 – 1991 | Maurice Van de Velde Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen 1991 – 2006 | Carlos Van Walleghem Directeur-generaal van de Administratie der Douane en Accijnzen

Het moderne mandaatstelsel (2006 – heden)

Met de 'Coperfin'-hervorming binnen de federale overheid werd de vaste benoeming aan de top vervangen door tijdelijke, hernieuwbare managementmandaten. De administratie werd omgedoopt tot de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (AAD&A).

2007 – 2015 | Noël Colpin Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen 2015 – heden | Kristian Vanderwaeren Administrateur-generaal van de Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen

Missie De voornaamste opdracht van de douaneautoriteiten bestaat er uit toezicht te houden op het internationale handelsverkeer van de Unie en daardoor bij te dragen tot eerlijke en open handel, de uitvoering van de externe aspecten van de interne markt, van het gemeenschappelijk handelsbeleid en van ander gemeenschappelijk beleid van de Unie dat verband houdt met de algemene veiligheid van de toeleveringsketen.

Bevoegdheden De ad hoc-bevoegdheden leunen op de Union Customs Code (UCC) en de nationale wetgeving inzake douane, de btw en de accijnzen. De AAD&A heeft ook een groot gamma aan taken die de wetgeving binnen het niet-fiscale domein en reglementering van andere departementen opvolgt (bijvoorbeeld de FOD Economie, de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de voedselketen en Milieu, de FOD Binnenlandse Zaken, de FOD Justitie, etc.). De onderzoeksbevoegdheden van de Douane zijn grotendeels gebaseerd op de Algemene Wet inzake Douane en Accijnzen (gecoördineerd op 18 juli 1977), het wetboek van strafvordering en de wetgeving met betrekking tot het statuut van Officier van de Gerechtelijke Politie.

Structuur Administrateur-generaal thumb|Administrateur-generaal Kristian Vanderwaeren

Aan het hoofd van de AAD&A staat de administrateur-generaal Kristian Vanderwaeren. De administrateur-generaal verzekert het optimaal functioneren van de Douane.

Centrale departementen thumb|De Centrale Departementen van de AAD&A

De AAD&A is samengesteld uit 10 departementen die de taken bepalen die de douane moet uitvoeren (WHAT) en bepalen hoe die moeten uitgevoerd worden (HOW).

Daarnaast zijn er ook specifieke departementen die de nodige ondersteuning aan de operationele diensten bieden (SUPPORT).

WHAT Departement Algemeen beleid Departement Wetgeving

HOW Departement Marketing Departement Processen & Methodes Departement Boekhouding Departement Risico management & Datamining Departement Geschillen & Administratieve beroepen Operaties (enkel de Centrale Component) Opsporing (enkel de Centrale Component)

SUPPORT Departement Informatiemanagement

Naast deze tien departementen zijn er nog de algemene entiteiten: de diensten van de administrateur-generaal, Bupa HR en het Departement Operationele Coördinatie & Organisatiebeheer.

Alle diensten op het centrale niveau bevinden zich in het North Galaxycomplex in Brussel.

Diensten van de administrateur-generaal De dienst Inspectie & Integriteit werkt nauw samen met externe toezichthouders (het Rekenhof, de Europese Rekenkamer en de Europese Commissie). Ze bereiden de audits voor, organiseren en coördineren ze. De dienst rapporteert intern aan het managementteam en de Voorzitter. De dienst Algemene Zaken volgt de praktische behoeften van de diensten van de AADA op. Van voertuigen over gebouwen, bewapening, telefonie en IT tot bureaumateriaal. De medewerkers werken samen met de Stafdienst Logistiek, de Stafdienst B&B en de Administratie van de Thesaurie. Op de Crisiscel - Terrorisme gebeurt de coördinatie van de terreurbestrijding binnen de AAD&A. Men stelt er onder andere crisisscenario’s op en werkt er samen met heel wat andere overheidsdiensten. De dienst zorgt eveneens voor de opzet en het up to date houden van een communicatie- en organisatiestructuur in het kader van crisisbeheersing. Het NECDA dient een langetermijnvisie voor de aanschaf van controlemiddelen, het materiaal en de uitrusting te ontwikkelen, te implementeren en gaandeweg te optimaliseren. De eindgebruikers worden telkens geraadpleegd voor de bepaling van de specifieke behoeften en het correct invullen van de operationele en functionele vereisten.

Departement Operationele Coördinatie en Organisatiebeheer Dit departement geeft advies aan de administrateur-generaal inzake strategie, assistentie bij de uitrol en analyse van de resultaten. Ze beheren en rapporteren over programma’s en projecten en ondersteunen de beheerders en medewerkers ervan. Verder verzekeren ze de ondersteuning van de verschillende diensten binnen de AAD&A in het kader van Business Process Management en voor de coördinatie in het beheer van de processen. Daarnaast onderhouden ze de processen die eigen zijn aan de AADA en coördineren ze de bewaking en documentatie van de interne controle.

Departement Algemeen Beleid Treedt op als enige schakel in het kader van de coördinatie van de internationale en nationale samenwerking met andere autoriteiten / instanties en met andere stakeholders op strategisch en tactisch niveau (de Regie); Adviseert de administrateur-generaal bij de strategische keuzes voor de richting van de organisatie op basis van de opdracht van de organisatie, tendensen, innovatie en impulsen op nationaal en internationaal niveau (Strategische cel); Staat in voor het opstarten, voorbereiden en coördineren van de akkoorden met de andere douaneadministraties door het invoeren van oplossingen op het vlak van versterking van de capaciteiten en technische ondersteuning (Capacity building); Coördineert de deelname van de AAD&A aan talrijke projecten en proefprogramma’s inzake internationale logistiek (Interlog). De vijf douaneattachés die werkzaam zijn in het buitenland maken eveneens deel uit van deze directie. Ze bieden ondersteuning en geven inlichtingen over de Belgische douane en accijnzen en vergemakkelijken de contacten met de buitenlandse douanediensten. Ze opereren vanuit Brazilië, Rusland, India, Indonesië en China.

Departement Wetgeving Dit departement is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van wettelijke bepalingen en reglementering in het kader van douanematerie, accijnsmaterie en niet-fiscale materie. Ze nemen deel aan nationaal en internationaal overleg met betrekking tot relevante aspecten binnen hun domein. Elke specifieke materie wordt behandeld binnen een eigen dienst. Daarnaast bestaat het departement ook uit de dienst Tarief en een Juridische dienst. Die laatste is ook verantwoordelijk voor de behandeling van alle juridische aspecten bij administratieve beroepen.

Departement Marketing