De persvrijheid in Turkije is vastgelegd in artikel 26 van de Turkse grondwet Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, p. 5, art. 26 (pdf) maar is in de praktijk niettemin beperkt en bovendien verder ingeperkt sinds de landelijke Gezi Park-protesten in 2013, en de mislukte staatsgreep van 2016. Dit artikel bespreekt de geschiedenis van de persvrijheid in het land.
Persvrijheid in de vroege republiek De persvrijheid stond in Turkije al direct vanaf het ontstaan van de republiek onder druk. Op 27 maart 1923 wurgde Topal Osman, lijfwacht van Atatürk, Ali Şükrü Bey, een van de prominente leiders van de eerste Turkse oppositiepartij de Tweede Groep, en eigenaar van het tijdschrift Tan. Şükrü en zijn partijgenoten gebruikten het tijdschrift om hun kritiek op Mustafa Kemal te verspreiden, onder andere op zijn misdaden tegen etnische minderheden.
Persvrijheid onder militaire dictatuur Verschillende militaire coups hadden een grote impact op de persvrijheid in Turkije gedurende de 20e eeuw. Journalisten verdwenen in de gevangenis, kranten en tijdschriften werden verboden.
Persvrijheid onder Recep Tayyip Erdoğan Tijdens Erdoğans ambtstermijnen werden meer dan honderd journalisten gevangengezet en bekleedt Turkije op de Press Freedom Index eind 2012 rang 154 van de 179 opgenomen landen.PRESS FREEDOM INDEX 2013 Honderden studenten werden ervan beschuldigd lid te zijn van illegale organisaties en gearresteerd voor het ondermijnen van de staat. Erdoğan wordt ook bekritiseerd voor zijn politisering van de media, vooral na de demonstraties in 2013. De Republikeinse Volkspartij (CHP) beweert dat meer dan 1863 journalisten hun baan hebben verloren als gevolg van hun verzet tegen de regering.http://www.hurriyetdailynews.com/1863-turkish-journalists-fired-during-akp-rule-opposition-report-says.aspx?pageID=238&nID=73547&NewsCatID=339 Journalisten van het kritische Cihan News Agency en de krant Zaman werden herhaaldelijk uitgesloten van het bijwonen van persconferenties en de mogelijkheid om vragen te stellen.http://www.huffingtonpost.com/yavuz-baydar/barring-coverage-assaults_b_6135640.html Verschillende kritische journalisten, zoals Soner Yalçın werden gearresteerd als een onderzoek naar een vermeende staatsgreep.http://bianet.org/english/media/143140-soner-yalcin-imprisoned-journalist-released
Opmerkelijke gevallen van censuur van de media vonden plaats tijdens de demonstraties in 2013 tegen de regering, toen de mainstreammedia geen enkel nieuws uitzonden over de demonstraties tot 3 dagen na het begin. Het gebrek aan media-aandacht werd gesymboliseerd door CNN International, dat wel verslag deed van de demonstraties, terwijl CNN Türk op hetzelfde moment een documentaire over pinguïns uitzond.http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/jun/09/turkey-mainstream-media-penguins-protests De Hoge Raad van Radio en Televisie (RTÜK) gaf een boete aan kritische nieuwszenders, waaronder Halk TV en Ulusal Kanal, voor hun berichtgeving van de demonstraties en beschuldigde hen van het tonen van beelden die "moreel, fysiek en mentaal destabiliserend zouden zijn voor kinderen".http://www.hurriyet.com.tr/gundem/23486445.asp Erdoğan werd bekritiseerd wegens het niet reageren op de beschuldigingen van media-intimidatie, en veroorzaakte internationale verontwaardiging toen hij journaliste Amberin Zaman van The Economist vertelde dat zij haar plaats moest weten en haar een 'schaamteloze militante' noemde tijdens zijn campagne voor de presidentsverkiezingen in 2014.Turkish Prime Minister Erdogan tells female journalist: 'Know your place, you shameless militant' Erdoğan werd opnieuw bekritiseerd voor het ontvangen van onevenredige media-aandacht in vergelijking met zijn rivalen tijdens diezelfde verkiezingen. De Britse krant The Times beweerde dat tussen 2 en 4 juli de staatszender TRT 204 minuten besteedde aan Erdoğans campagne en minder dan 3 minuten aan die van zijn beide rivalen.http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2014/07/140731_erdogan_trt_times.shtml
Bemoeienis met Turkse media Uit gelekte telefoongesprekken in 2014 bleek dat Erdoğan hoogstpersoonlijk censuur oplegt aan de Turkse media. Te horen is hoe Erdoğan direct belt met managers van televisiestations om speeches van oppositiepartijen te stoppen, of om nieuws uit de lichtkrant te laten verwijderen. Ook zijn zoon Bilal zou persoonlijk druk uitoefenen op de Turkse media.PM Erdoğan's act of censorship exposed by a voice record, draws ire Today's Zaman, 5 februari 2014New voice recording reveals PM Erdoğan's interference in media Today's Zaman, 9 februari 2014 t24, 9 februari 2014"Haramzadeler Collection" De betreffende taps Enkele dagen na het verschijnen van de tapes erkende Erdoğan de authenticiteit ervan.Turkish PM acknowledges phone call to media executive Hurriyet Daily News, 12 februari 2014 Uit gesprekken die later naar buiten kwamen zou blijken dat Erdoğan tevens druk uitoefende op de Turkse media om zijn mogelijk toekomstige tegenstander Mustafa Sarıgül minder aandacht te geven.Erdoğan instructs manager to cut news on opposition’s İstanbul mayoral candidate Today's Zaman, 18 februari 2014 Een uitzending van een populaire islamitische prediker zou onder druk van Erdoğan zijn afgebroken.Erdoğan duldt geen kritiek Zaman Vandaag, 23 februari 2014 In een telefoongesprek voert Erdoğan druk uit op de hoofdredacteur van de krant Star. Volgens Erdoğan had deze redacteur persoonlijke interesses en zouden zulke mensen niet thuishoren in een redactie. De betrokken journalisten werden later ontslagen.Recordings show Erdoğan's control over media Today's Zaman, 18 maart 2014 De hoofdredacteur van Star nam kort hierna zijn ontslag omdat hij vond dat hij niet langer achter de krant kon staan, die volgens hem de politieke tweespalt in de maatschappij vergroot.Pro-government journalist resigns over daily's hate speech Today's Zaman, 26 maart 2014 Ook Erdoğans dochter Sümeyye bleek betrokken bij manipulatie van media; in een gesprek met de Turkse publieke omroep TRT is te horen hoe zij de opdracht geeft om nep-Twitteraccounts te gebruiken voor een campagne.In new leaks, gov't allegedly meddles in media, insults YÖK head Today's Zaman, 23 februari 2014
Uit andere gelekte gesprekken en documenten zou tevens blijken dat Erdoğan een geheim fonds had opgezet om de Turkse mediagiganten Sabah en ATV over te nemen. In ruil voor publieke aanbestedingen van onder andere het derde vliegveld van Istanboel zou zijn gevraagd een donatie in het fonds te doen. Volgens de Turkse oppositie zou Erdoğan zo indirect eigenaar zijn geworden van deze bedrijven.Opposition claims Erdogan may be media owner Al-monitor, 12 februari 2014Sabah atv nasıl el değiştirdi? “Sabah atv, Erdoğan'ın” Gazeteciler online, 28 januari 2014 Erdoğan zou ook druk hebben uitgevoerd op bevriende zakenlieden om de failliete krant Akşam en het televisiestation SKYtürk360 over te nemen.New recording shows Bilal Erdoğan involved in $35 million island deal Today's Zaman, 28 februari 2014 Erdoğan zou tevens zijn minister van Justitie onder druk hebben gezet om de kritische mediamagnaat Aydın Doğan veroordeeld te krijgen.New leak exposes Erdoğan's meddling in judiciary, sparks criticism Today's Zaman, 4 maart 2014 In een speech in Ankara op 5 maart bevestigde Erdoğan de authenticiteit van dit gesprek.'Only natural' to ask justice minister to follow trial: PM Erdoğan Hurriyet Daily News, 5 maart 2014Erdoğan confirms tape seen as meddling in judiciary Today's Zaman, 5 maart 2014 In maart 2014 verbood de Turkse media-autoriteit (RTÜK) 35 programma's van de zender Samanyolu (Melkweg) van Fethullah Gülen. Volgens RTÜK zouden deze programma's een eenzijdig beeld geven van het nieuws. De Europese Commissie riep hierna de Turkse regering op om de onafhankelijkheid van de media-autoriteit te garanderen.Media regulator must be independent, nondiscriminatory, EC says Today's Zaman, 18 maart 2014RTÜK suspends 15 more Samanyolu news shows, inflicting harshest penalty yet Today's Zaman, 27 maart 2014 Op 27 maart werd de zender KanalTürk verboden.Niet alleen Twitter, maar ook YouTube geblokkeerd door Turkije NRC, 27 maart 2014 Tijdens de verkiezingen werden websites van oppositiemedia (waaronder Taraf, Zaman en Cihan) gehackt en met DDoS-aanvallen platgelegd.Taraf gazetesinin internet sitesi hacklendi! Magazincity, 30 maart 2014CİHAN'a siber saldırı! muhalifgazete, 30 maart 2014 Staatsmedia gaven een compleet andere tussenstand dan private media, en de telling werd in verschillende delen van het land onderbroken door ongebruikelijke stroomstoringen.Turkey/Local elections: Widespread electricity cuts and media manipulation while vote counting Sendika, 30 maart 2014
Journalisten krijgen in Turkije steeds meer te maken met fysieke beperkingen aan hun werk. Na de mijnramp in Soma op 14 mei 2014 werd het stadje na een grote anti-regeringsdemonstratie van de buitenwereld afgesloten.Zoektocht naar overlevenden mijnramp stopgezet NOS, 17 mei 2014 Advocaten en journalisten mochten de stad niet in. Dit gebeurde tevens na de Bomaanslag in Reyhanlı in 2013,Journalists Protest Media Ban in Reyhanlı Blasts Bianet, 13 mei 2013 na de luchtaanval op een groep jonge smokkelaars in Uludere/Roboski eind 2011 en na de gijzeling van 80 Turken in Mosoel door de terreurbeweging ISIS.Erdogan Warning Media Yields Blackout on Turks Captured in Iraq Bloomberg Buisiness week, 17 juni 2014 Bij deze incidenten werden 'mediastiltes' opgelegd, nadat de lokale bevolking de regering als schuldige aanwees en in diverse steden de straat op ging.
Manipulatie van opiniepeilingen Uit de uitgelekte telefoontaps bleek tevens dat Erdoğan zich bezighield met het manipuleren van politieke peilingen. Zo zou volgens een peiling van Habertürk in 2013 nog 36,8% achter de AKP staan. Dit cijfer bleek echter in het voordeel van de regeringspartij te zijn gemanipuleerd.Leaked Audio Reveals Habertürk Manipulated Opinion Poll Haberler, 7 februari 2014 De eindredacteur van de krant die in het geluidsfragment spreekt over de manipulatie bevestigde kort na het verschijnen de authenticiteit van de opname.Editor-in-chief admits intense government pressure on media Today's Zaman, 10 februari 2014 De AKP maakte hierna bekend dat de partij van plan was om 800.000 aan de partij gelieerde 'toezichthouders' in de stembureaus te plaatsen, om te voorkomen dat mensen 'gemanipuleerd' zouden worden om niet op de AKP te stemmen.AK PARTY VIGILANT AGAINST VOTE MANIPULATION Sabah, 10 februari 2014 Veel oppositieleden vroegen zich af of de verkiezingen nog wel eerlijk zullen verlopen.Opposition expresses concern for security of free and fair elections Cihan group, 12 februari 2014 Ook andere peilingsbureaus zouden onder druk hun cijfers hebben aangepast; zo zou de AKP in werkelijkheid al geruime tijd onder de 40% liggen.‘Polling companies under pressure, media outlets don't inform society' Today's Zaman, 9 maart 2014 Erdoğan heeft gezegd uit de politiek te stappen bij een uitslag onder dit percentage.Turkse premier Erdogan legt hoofd op het hakblok BNR nieuwsradio, 5 maart 2014
Strijd tegen sociale media