Amina Helmi (Bahia Blanca, 6 oktober 1970) is een Argentijnse sterrenkundige.
Jeugd en opleiding Helmi is een dochter van een Egyptenaar met Italiaanse moeder, die in Wageningen werkte aan bodemchemie en die daar haar moeder leerde kennen, een Nederlandse uit Beverwijk. Zij emigreerden samen naar Argentinië, waar Helmi geboren werd.
Ze ging sterrenkunde studeren aan de Universidad Nacional de La Plata, bij Buenos Aires. Ze reisde in 1996 naar Nederland om in Leiden te promoveren. Helmi promoveerde in 2000 onder begeleiding van Tim de Zeeuw en Simon D.M. White aan de Universiteit Leiden op het proefschrift The formation of the galactic halo. Voor dit werk ontving ze in 2004 een Christiaan Huygensprijs.
Loopbaan Na postdocs in Argentinië en Duitsland kwam ze terug naar Nederland. Hier ging ze aan de slag aan het Sterrenkundig Instituut Utrecht als NOVA-fellow. Sinds 2003 is ze hoogleraar aan het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen.
Het onderzoek van Helmi lag aan de basis van het begrip Helmi-stroom. Zij ontdekte in 1999 de overblijfselen van een dwergsterrenstelsel dat 6 tot 9 miljard jaar geleden werd opgeslokt door ons melkwegstelsel. De resten van dat kleinere stelsel werden naar haar genoemd.
Verder was Helmi van 2009 tot 2013 lid van De Jonge Akademie van de KNAW. In 2016 werd ze verkozen tot lid van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen (KHMW), en in 2017 tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.
Haar onderzoek richt zich op de structuur, evolutie en de dynamica van sterrenstelsels, met nadruk op de Lokale Groep en het Melkwegstelsel. Ze maakte deel uit van het team onderzoekers dat voor het eerst de ruimtelijke verdeling van het interstellaire stof in kaart bracht (2014).Mensen en meningen, Rijksuniversiteit Groningen. Gearchiveerd op 28 juni 2017.
Onder leiding van Helmi bleek in 2018 uit onderzoek naar de beweging en samenstelling van individuele sterren dat de Melkweg haar vorm mede dankt aan de botsing met een groot ander sterrenstelsel.'Melkweg kreeg zijn vorm door botsing met ander sterrenstelsel', NOS 31 oktober 2018, naar aanleiding van: Amina Helmi, Carine Babusiaux, Helmer H. Koppelman, Davide Massari, Jovan Veljanoski & Anthony G. A. Brown: 'The merger that led to the formation of the Milky Way’s inner stellar halo and thick disk', Nature 563 (31 oktober 2018), pp. 85–88. Gearchiveerd op 22 december 2021. Ze ontdekte toen in gegevens van de Gaia-ruimtetelescoop dat enkele tienduizenden sterren in de tegenovergestelde richting draaien dan de meeste sterren in ons melkwegstelsel. Die sterren zouden afkomstig zijn van Gaia-Enceladus, een sterrenstelsel dat in botsing kwam met de melkweg.
Prijzen In 2004 won zij de Christiaan Huygensprijs en in 2010 de Pastoor Schmeitsprijs, gelijktijdig met Joop Schaye.Pastoor Schmeitsprijs Rijksuniversiteit Groningen. Gearchiveerd op 22 juni 2019.
In 2019 was Helmi een van de laureaten van de Spinozapremie. In 2026 won zij de Kavli-prijs voor astrofysica, voor haar onderzoek naar de geschiedenis van het melkwegstelsel.
Externe link Profielpagina bij de Rijksuniversiteit Groningen
Onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (26 april 2021).Lintjesregen 2021: dit zijn de Groningse gedecoreerden, RTV Noord, 26 april 2021. Gearchiveerd op 29 april 2021.
Categorie:Argentijns astronoom Categorie:Hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen Categorie:Lid van De Jonge Akademie Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Categorie:Winnaar van de Spinozapremie