De Italiaanse Oorlog van 1536 tot 1538 was een conflict tussen koning Frans I van Frankrijk en Karel V, koning van Spanje en keizer van het Heilige Roomse Rijk. Het doel was controle te verkrijgen over gebieden in Noord-Italië, in het bijzonder het hertogdom Milaan. Tijdens de oorlog vielen Franse troepen Italië binnen en Spaanse troepen op hun beurt weer Frankrijk. De oorlog eindigde met de Vrede van Nice op 18 juni 1538. Turijn werd door Frankrijk veroverd en bleef na de vrede in Franse handen, maar dit veranderde weinig aan de Franse invloed in Italië. Spanje daarentegen zag zijn invloed in Italië toenemen en maakte een einde aan de Italiaanse onafhankelijkheid. De oorlog versterkte de vijandelijke gevoelens tussen Frankrijk en Spanje maar zorgde voor een bondgenootschap tussen Frankrijk en het Ottomaanse Rijk, dat de zijde van Frans I koos.
Oorzaken Lange termijn In 1500 maakte Lodewijk XII van Frankrijk afspraken met Ferdinand II van Aragon over de verdeling van het koninkrijk Napels, nadat Frederik IV van Napels van de troon was gestoten. Dit is beschreven in het Verdrag van Grenada. Deze beslissing werd heftig bekritiseerd door voor die tijd invloedrijke personen als Niccolo Machiavelli en de bevolking van Italië. Toen Karel V in 1519 de troon besteeg, verwierf hij een betere reputatie in Italië dan zijn grootvader.
Korte termijn De oorlog tussen Karel V en Frans I begon met de dood van Francesco II Sforza, hertog van Milaan. De hertog had geen kinderen en overleed in 1535 na een lange en pijnlijke ziekte. Doordat hij geen erfgenamen had, eindigde de Sforza-dynastie. Francesco was getrouwd met Christina van Denemarken, de nicht van Karel V. Karel nam na het overlijden van Francesco het hertogdom over zonder dat er protesten kwamen van de Milanese bevolking of andere Italiaanse staten. Deze gebeurtenissen luidden voor Frankrijk een nieuwe periode in. Jean de la Foret werd benoemd tot de Franse ambassadeur aan het hof van de Ottomaanse sultan in Istanbul. Het Ottomaanse Rijk werd begeerd om zijn macht en grote verscheidenheid aan handelswaar. De la Foret en Frans I sloten een alliantie met de sultan en dit zorgde ervoor dat Frankrijk een sterk leger klaar had staan om gewenste aanvalsdoelen als Marseille en Piëmont aan te vallen.
Verloop Toen de zoon van Karel, de latere Filips II, het hertogdom Milaan erfde, viel Frans I Italië binnen. Philippe de Chabot, een Franse generaal, leidde zijn leger in maart 1536 Piëmont binnen. De volgende maand veroverde hij Turijn, maar hij slaagde er niet in Milaan in te nemen. Als reactie op deze militaire manoeuvres viel Karel V de Provence binnen en rukte hij op richting Aix-en-Provence. Karel nam in augustus 1536 Aix-en-Provence in, maar zijn opmars werd tot halt geroepen door het Franse leger, dat de wegen richting Marseille blokkeerde. Karel trok zich vervolgens terug naar Spanje in plaats van een aanval te wagen op het zwaar versterkte Avignon. Terwijl Karel V bezig was met zijn Franse veldtocht verloor hij de controle over Italië. Het Franse leger versterkte zich in Piëmont en startte een mars richting Genua. De alliantie tussen Frankrijk en het Ottomaanse Rijk resulteerde in een gecombineerde Frans-Turkse vloot die eind 1536 bij Marseille voor anker lag en een bedreiging voor Genua vormde. Frankrijk plande een gelijktijdige aanval over land en zee op Genua. Doordat Genua, in augustus 1536, tegen de tijd dat het Franse leger arriveerde hun verdedigingswerken versterkt hadden, besloten de Fransen de aanval te staken. In plaats hiervan trokken de troepen landinwaarts en konden diverse Piëmontese steden innemen. In 1537 plunderde de Turkse admiraal Barbarossa de Italiaanse kust en belegerde hij het eiland Corfu. Dit leidde echter niet tot een voordeel voor de Fransen.
Omdat Keizer Karel geen succes had met zijn veldtocht en klem zat tussen de legers van Frankrijk enerzijds en het Turkse anderzijds, werd een verdrag overeengekomen tussen de keizer en de koning van Frankrijk. Dit verdrag werd het verdrag van Nice genoemd en gesloten op 18 juni 1538.
Resultaten Het verdrag van Nice, getekend op 18 juni 1538, beëindigde de oorlog, waarbij Frankrijk zeggenschap behield over het pas veroverde Turijn, maar veranderde weinig aan de territoriale grenzen van Italië. Het verdrag was memorabel omdat Karel en Frans weigerden plaats te nemen in dezelfde kamer vanwege hun onderlinge haat. Paus Paul III was gedwongen als onderhandelaar tussen twee kamers heen en weer te lopen om de onderhandelingen vorm te geven. De spanning van deze oorlog leidde ertoe dat Karel V overging tot een strijd tegen de Turken en op 28 september 1538 werd verslagen in de Slag bij Preveza.
Al met al kreeg Spanje Italië nog meer in zijn greep en kwam de Italiaanse onafhankelijkheid tot een einde. De daaropvolgende eeuwen werd Italië onderdrukt door zowel de Spaanse als de Duitse grootmacht. Ook bewees de oorlog dat Italië niet één staat was maar opereerde als onafhankelijke kleine staatjes met verschillende belangen. Dit maakte de Italiaanse staten in de toekomst zeer gevoelig voor aanvallen van buitenaf. De latere Italiaanse oorlogen kwamen dan ook voort vanuit deze houding van de staten, specifiek de Italiaanse Oorlog van 1542-1546. Italië leidde zwaar onder deze oorlogen, omdat de buitenlandse troepen de steden plunderden en het platteland verwoestten.
Deze oorlog leidde ertoe dat de vijandelijkheden tussen het Spaanse rijk en Frankrijk voortgezet werden met als doel meer controle en invloed over gebieden in de wereld. Ook na het overlijden van Frans I in 1547 zette zijn opvolger Hendrik II de vijandelijkheden tegen het Spaanse rijk van Karel V voort. De oorlog verzwakte beide grootmachten financieel maar versterkte de alliantie tussen Frankrijk en het Ottomaanse Rijk. Deze samenwerking was succesvol te noemen, omdat zij keizer Karel dwong tot vrede om een oorlog op twee fronten te vermijden.
1535 Categorie:1535 Categorie:1536 Categorie:1537 Categorie:1538